آنگورا

بز انگورا یک نسل بز متوسط‌القامه است که بیشتر به خاطر تولید موهر، یعنی همان پشم نرم و درخشانی که سراسر بدنش را می‌پوشاند، پرورش می‌یابد. ریشه این نسل به منطقه انگورا در ترکیه، همان ساحه‌ای که امروز انقره نامیده می‌شود، برمی‌گردد و نام نسل نیز از همین جا گرفته شده است. بدن هر حیوان با کرکِ ضخیم و حلقه‌های بلند و پیچیده پوشیده می‌شود که به جای ریزش طبیعی، با قیچی چیده می‌شود.

بر خلاف بزهایی که برای شیر یا گوشت نگهداری می‌شوند، بز انگورا قرن‌ها است که برای یک هدف مشخص، یعنی تولید پشم، پرورش داده می‌شود. پشم آن به گونه پیوسته رشد می‌کند و معمولاً دو مرتبه در سال چیده می‌شود. بزهای بالغ این نسل استخوان‌بندی ظریف‌تر و وزن سبک‌تری نسبت به بسیاری از نسل‌های هم‌قد خود دارند و بخش بزرگی از حجم ظاهری بدن‌شان را همین پشم تشکیل می‌دهد.

این نسل خلق و خویی آرام و کم‌توقع دارد. بزهای انگورا معمولاً در برابر نگهدارنده‌گان محتاط‌تر و آرام‌تر از نسل‌های شیری استند، خصوصیتی که برای صاحبانی که یک حیوان پشمی قابل کنترل می‌خواهند مناسب است. با آن هم، این نسل نسبت به بزهای گوشتی یا شیری کم‌تحمل‌تر است و به سرپناه بیشتر و مراقبت دقیق‌تر، به‌ویژه در زمان پشم‌چینی، نیاز دارد.

این نسل به چه کسانی می‌سازد

بز انگورا برای آن دسته از نگهدارنده‌گانی مناسب است که می‌خواهند پشم تولید کنند و می‌توانند خود را به پشم‌چینی دو مرتبه در سال و فراهم‌آوری سرپناه اضافی متعهد بدانند. این نسل انتخاب خوبی برای کسانی که بز را برای شیر یا گوشت می‌خواهند، یا برای نگهداری با حداقل امکانات، نیست، چونکه بز انگورای تازه‌چیده‌شده نسبت به سرما و رطوبت حساس است و بزغاله‌های آن نسبت به نسل‌های مقاوم‌تر شکننده‌تر استند. صاحبانی که به هنر پشم‌ریسی علاقه دارند یا یک فارم کوچک موهر اداره می‌کنند، بیشترین سود را از این نسل می‌برند.

نام بز انگورا از منطقه انگورای ترکیه، یعنی همان ساحه پیرامون شهری که امروز انقره خوانده می‌شود، گرفته شده است. این نسل قرن‌های متمادی به خاطر پشم موهرش در همان منطقه پرورش یافته و برای مدت طولانی، حکومت عثمانی صادرات حیوانات اصیل را محدود می‌کرد تا تجارت محلی موهر را حفظ کند.

در جریان قرن نوزدهم میلادی، بزهای انگورا به بیرون از ترکیه صادر شدند و در چندین کشور دیگر جا افتادند. افریقای جنوبی در نیمه قرن نوزدهم این بزها را دریافت کرد و یک صنعت بزرگ موهر بنا نهاد. ایالات متحده امریکا نیز تقریباً در همان دوره بزهای انگورا را وارد کرد و ایالت تکزاس، به دلیل اقلیم خشکش که با نیازهای این نسل سازگار بود، به مرکز تولید موهر در امریکا مبدل گردید.

آسترالیا نیز به پرورش بز انگورا روی آورد و افریقای جنوبی، ایالات متحده و ترکیه از نگاه تاریخی سه منبع اصلی موهر جهان به شمار می‌روند. پرورش‌دهنده‌گان هر کشور روی وزن پشم، نرمی و فشرده‌گی آن کار کردند و به مرور مقدار پشمی را که یک بز می‌توانست تولید کند، افزایش دادند.

در سراسر قرن بیستم، این نسل همچنان یک حیوان پشمی تخصصی باقی ماند. تقاضا برای موهر همراه با نوسانات بازار مود و نساجی بالا و پایین شده و شمار بزهای انگورا نیز بر همین اساس تغییر کرده است، اما این نسل ویژگی اصلی خود، یعنی پشم پرپشت و حلقه‌ای‌اش که سراسر بدن را می‌پوشاند، حفظ کرده است.

برجسته‌ترین ویژگی بز انگورا پشم آن است: حلقه‌های بلند و درخشان موهر که بدن، پاها و بخش بزرگی از سر و چهره را می‌پوشاند. این پشم به شکل حلقه‌های فشرده یا موج‌دار آویزان می‌شود و می‌تواند میان دو نوبت پشم‌چینی به طول قابل ملاحظه‌ای برسد. زیر این پوشش، بدن حیوان نسبت به بزهای گوشتی یا شیری استخوان‌بندی سبک‌تر و ظریف‌تری دارد.

هم بزهای نر و هم ماده معمولاً شاخ دارند که به سمت عقب و بیرون خم می‌شود، با این تفاوت که شاخ‌های نرها سنگین‌تر و پیچیده‌تر است. چهره باریک با نیم‌رخی کمی گود یا صاف است و گوش‌ها پهن و آویزان استند.

پشم و رنگ‌ها

بز انگورای کلاسیک به رنگ سفید خالص است، رنگی که بیشترین ارزش را دارد، چونکه موهر رنگ‌نشده رنگ را به شکل یکدست و پاک می‌پذیرد. پرورش انتخابی همچنان بزهای انگورای رنگی در سیاه، سرخ، قهوه‌یی و خاکستری به وجود آورده که بیشتر توسط کسانی نگهداری می‌شوند که به ریسندگی دستی پشم طبیعی‌رنگ علاقه دارند. کیفیت پشم بر اساس درخشندگی، نرمی، فشرده‌گی و یکدستی ساختار حلقه‌ها سنجیده می‌شود. پشم حیوانات جوان‌تر (موهر بزغاله) نرم‌تر و ظریف‌تر است و به‌طور معمول با بالا رفتن سن بز، پشم زبرتر می‌گردد.

بز انگورا خلق و خویی ملایم و رام دارد. این نسل به‌طور کل آرام و بی‌سروصدا است، کمتر از نسل‌های شیری شلوغ می‌کند و کمتر تمایل دارد که حصار را بیازماید یا با نگهدارنده مقابله کند. بسیاری از پرورش‌دهنده‌گان این نسل را کمی محتاط و خجالتی توصیف می‌کنند که امنیت گله را به تماس نزدیک با انسان ترجیح می‌دهد.

بز انگورا در کنار اعضای خانواده و نگهدارنده‌گان همیشگی، به روال روزمره عادت می‌کند و پس از آن‌که به کسی اعتماد کرد، می‌تواند دوستانه رفتار کند، هرچند به ندرت مانند برخی بزهای شیری به دنبال توجه است. با افراد غریبه فاصله خود را حفظ می‌کند. در میان بزهای دیگر، حیوانی آرام در گله است و معمولاً جایگاه پایین‌تری در نظم اجتماعی گله دارد تا این‌که بر آن مسلط شود.

از آن‌جایی که این نسل ذاتاً مقاوم یا خودکفا نیست، به مراقبت پیوسته و ملایم وابسته است. رفتار خشن آن را عصبی‌تر و پشم‌چینی و نگهداری‌اش را دشوارتر می‌سازد. روال‌های آرام و قابل پیش‌بینی بهترین نتیجه را از این نسل می‌گیرد.

مراقبت از بز انگورا بیشتر حول محور پشم آن می‌چرخد. موهر به‌طور پیوسته رشد می‌کند و باید معمولاً دو مرتبه در سال چیده شود، چونکه این نسل پشم خود را به‌طور طبیعی نمی‌ریزد. میان دو نوبت پشم‌چینی، پشم باید تا حد امکان پاک و عاری از خار، کاه و بستره‌یی نگهداشته شود که ارزش آن را پایین می‌آورد.

نظافت

• پشم را تقریباً دو مرتبه در سال، در بهار و خزان، پیش از آن‌که گره بخورد یا آلوده شود، بچینید
• خوراک‌دهی و بستره را طوری تنظیم کنید که مواد نباتی کمتری در پشم گیر کند
• پشم را از نگاه گره‌خوردگی، انگل و مشکلات پوستی پنهان زیر حلقه‌ها بررسی کنید
• حیوان را به‌طور منظم و با ملایمت دست بزنید تا پشم‌چینی و معاینه با کمترین فشار روانی همراه باشد

تحرک

• روزانه دسترسی به یک آغل یا چراگاه خشک برای چرا و حرکت فراهم کنید
• اجازه دهید بز به‌طور آزاد از بته‌ها و علوفه خشن چرا کند، که با رفتار طبیعی بز سازگار است
• حصار را محکم نگهدارید، چون بزها حتی در حالت آرام هم مرزها را می‌آزمایند

محیط نگهداری

بز انگورا در همه اوقات، و به‌ویژه بعد از پشم‌چینی که در برابر سرما یا باران کمترین محافظت را دارد، به سرپناه خشک و بدون کوران هوا نیاز دارد. یک طویله پاک و با تهویه مناسب یا یک سایبان سه‌طرفه، زمین خشک و سایه در هوای گرم از ضروریات است. این نسل در اقلیم معتدل تا گرم و خشک بهترین عملکرد را دارد و در شرایط سرد و مرطوب دچار مشکل می‌شود.

بز انگورا حیوانی است که بیشتر از بته و برگ چرا می‌کند و روی یک اساس خوراکی باکیفیت شامل چراگاه، بته و کاه خوب رشد می‌کند. از آن‌جایی که بخش بزرگی از تغذیه‌اش را به پشم مبدل می‌سازد، برای ادامه تولید موهر به پروتین و انرژی کافی نیاز دارد و کمبود خوراک به زودی به شکل پشم نازک و ضعیف نمایان می‌شود. یک جیره کانسنتره اغلب در دوران آبستنی، شیردهی و ماه‌های سرد سال، در کنار مواد معدنی مخصوص بز که به‌طور آزاد در دسترس باشد، افزوده می‌شود.

تحفه‌ها و مکمل‌ها

مقدار کمی از میوه و سبزیجات بی‌خطر مانند زردک یا سیب را می‌توان گاه‌گاهی به عنوان تحفه داد، به شرط آن‌که سهم اندکی از رژیم غذایی را تشکیل دهد. همیشه آب پاک و تازه و یک ترکیب معدنی مخصوص بز فراهم کنید و به مس و سلینیم توجه داشته باشید، دو ماده‌یی که بز به آن نیاز دارد و مواد معدنی مخصوص گوسفند آن را به درستی تأمین نمی‌کند. مکمل‌ها را بر اساس خاک و علوفه محلی، ترجیحاً با مشوره داکتر بیطار، تنظیم کنید.

با مدیریت خوب، بز انگورا تقریباً 10 الی 12 سال عمر می‌کند. این نسل از نگاه صحی نسبتاً خوب است، اما نسبت به بزهای گوشتی یا شیری کم‌مقاوم‌تر است، و بخش بزرگی از مراقبت بیطاری آن روی پیامدهای استخوان‌بندی ظریف و نیاز سنگین آن به تولید پشم متمرکز است. فشار سرما بعد از پشم‌چینی، انگل‌های داخلی و ضایعات باروری از معمول‌ترین مشکلات این نسل استند، و تغذیه خوب اهمیت زیاد دارد، چونکه فشار پیوسته رشد پشم، حیوانات کم‌خوراک را آسیب‌پذیر می‌سازد.

مراقبت پیشگیرانه

• کوتاه کردن منظم سُم را برنامه‌ریزی کنید و بستره و آغل را خشک نگهدارید
• به جای دوا دادن بدون معاینه، یک برنامه کنترل انگل بر اساس بررسی مدفوع دنبال کنید
• واکسیناسیون توصیه‌شده توسط داکتر بیطار محلی خود را رعایت کنید
• خوراک‌دهی را بر اساس وضعیت بدنی تنظیم کنید و در دوران آبستنی، شیردهی و ماه‌های سرد، حمایت اضافی فراهم کنید
• زمان پشم‌چینی را طوری تنظیم کنید که با هوای سرد و مرطوب همزمان نشود و بعد از آن سرپناه فراهم کنید

بز انگورا نسلی فصلی است که در خزان وارد فصل جفت‌گیری می‌شود و بزغاله‌ها در بهار به دنیا می‌آیند. بز ماده معمولاً در سال اول تا دوم عمرش به سن جفت‌گیری می‌رسد، هرچند بسیاری از پرورش‌دهنده‌گان تا زمانی که بز ماده به‌طور کامل رشد کند صبر می‌کنند، چونکه این نسل انرژی زیادی را صرف تولید پشم می‌کند. دوره آبستنی تقریباً پنج ماه ادامه دارد.

بز انگورا معمولاً یک بزغاله به دنیا می‌آورد و دوقلوزایی نسبت به بسیاری از نسل‌های دیگر بز کمتر دیده می‌شود. بزغاله‌ها کوچک و نسبتاً شکننده به دنیا می‌آیند و در روزهای نخست نسبت به سرما و رطوبت حساس استند، بناءً سرپناه گرم، خشک و بدون کوران هوا و شیردهی به‌موقع اهمیت زیاد دارد. بز ماده‌یی که کم‌خوراک یا زیر فشار روانی باشد ممکن است سقط کند یا بزغاله ضعیف بزاید، همین موضوع تغذیه خوب در دوران آبستنی را به یک اولویت مبدل می‌سازد.

بزغاله‌ها نخستین پشم ارزشمند خود، یعنی موهر بزغاله، را تولید می‌کنند که ظریف‌ترین و نرم‌ترین پشمی است که این بز در تمام عمرش تولید خواهد کرد. آن‌ها در سن چند ماهه‌گی از شیر گرفته می‌شوند و در طول اولین زمستان‌شان، زمانی که استخوان‌بندی سبک و پشم رو به رشدشان آسیب‌پذیرشان می‌سازد، با دقت مدیریت می‌شوند.