مالارد

مرغابی وحشی (Anas platyrhynchos) یک مرغابی متوسط‌اندام از نوع غواصی کم‌عمق و از پرپراکنده‌ترین مرغ‌های آبی جهان است. این پرنده در سراسر نیمکره شمالی، از جمله امریکای شمالی، اروپا و آسیا زندگی می‌کند و به بسیاری از مناطق دیگر نیز آورده شده است. نر (خروس) با سر سبز درخشان، حلقه سفید گردن و سینه قهوه‌یی شناخته می‌شود، در حالی که ماده (مرغ) برای پنهان شدن در لانه رنگ قهوه‌یی خال‌خال دارد.

مرغابی وحشی نیای وحشی تقریباً همه نژادهای مرغابی اهلی به جز مرغابی مسکویی است. قرن‌ها اصلاح نژاد از این پایه، پرندگانی مانند پکن، روئن و خاکی کمپبل را به وجود آورد. به همین سبب، مرغابی‌های وحشی به آسانی با مرغابی‌های اهلی و دیگر گونه‌های وحشی آمیخته می‌شوند.

مرغابی وحشی غواص کم‌عمق است نه غواص عمیق. این پرنده با خم شدن رو به پایین در آب‌های کم‌عمق به گیاهان و جانوران ریز نزدیک سطح و بستر دسترسی پیدا می‌کند و در خشکی هم می‌چرد. سازگاری با حوض‌ها، دریاچه‌ها، دریاهای کوچک، تالاب‌ها و پارک‌های شهری آن را در نزدیکی مناطق مسکونی آشنا کرده است.

برای چه کسانی مناسب است

مرغابی وحشی برای نگهدارندگانی مناسب است که به آب و فضای بیرونی دسترسی دارند، مثلاً یک حوض یا آبگیری که به‌طور منظم پاک‌کاری می‌شود. این پرنده‌ای مقاوم و چالاک است که در گروه‌های مختلط مرغ‌های آبی خوب زندگی می‌کند. چون مرغابی وحشی بلند پرواز می‌کند، کسانی که می‌خواهند پرندگان در جا بمانند به حصار محکم یا مدیریت بال نیاز دارند. در بسیاری از مناطق مرغابی وحشی حیوانی تحت حمایت قانون است و نگهداری یا صید آن جواز لازم دارد، پس پیش از تهیه پرنده قوانین محلی را بررسی کنید.

مرغابی وحشی یک گونه طبیعی وحشی است نه یک نژاد ساخته شده، از این رو برخلاف نژادهای پرورشی نقطه منشأ واحدی ندارد. پراکنش آن امریکای شمالی، اروپا، شمال افریقا و بخش بزرگی از آسیا را در بر می‌گیرد و این گونه از دیرباز با فصل‌ها در این مناطق کوچ کرده است.

اهلی‌سازی مرغابی از نسل مرغابی وحشی احتمالاً به‌طور مستقل در بیش از یک جا و در طول دوره‌ای دراز اتفاق افتاده است. نشانه‌های نگهداری مرغابی در جوامع باستانی دیده می‌شود و نگهداری انتخابی برای گوشت و تخم به‌تدریج پرندگانی را به وجود آورد که از نظر اندازه، رنگ و رفتار با نیاکان وحشی‌شان فرق داشتند.

از این پایه مرغابی وحشی، نژادهای اهلی امروزی پدید آمدند. نژادهای سنگین گوشتی مانند روئن و پکن، و تخم‌گذارهای پرمحصول مانند خاکی کمپبل همه ریشه در مرغابی وحشی دارند. مرغابی مسکویی استثنای اصلی است چون از یک گونه جداگانه امریکای جنوبی نشأت می‌گیرد.

چون این گونه به آسانی با هم آمیزش می‌کنند، مرغابی‌های وحشی، فراریان اهلی و دورگه‌ها اکنون در بخش بزرگی از جهان با هم مخلوط شده‌اند. این باز بودن ژنتیکی به گسترش مرغابی وحشی کمک کرده، اما در جاهایی که با گونه‌های نادر بومی آمیخته می‌شود نگرانی‌های حفاظتی هم به وجود می‌آورد.

مرغابی وحشی هیکلی محکم و متوسط دارد با منقار پهن و هموار و پاهای پرده‌دار که هم برای شنا و هم برای راه رفتن مناسب است. برجسته‌ترین ویژگی تفاوت بین دو جنس است. نر در فصل جفت‌گیری سر سبز برق‌دار، حلقه باریک سفید گردن، سینه قهوه‌یی و بدن خاکستری روشن دارد، با چند پر سیاه خمیده در دُم. ماده سراسر قهوه‌یی خال‌خال است که هنگام نشستن روی تخم‌ها او را پنهان می‌کند.

هر دو جنس روی بال لکه‌ای از پرهای آبی برق‌دار دارند که به آن speculum گفته می‌شود و با سفیدی حاشیه شده است. بیرون از فصل جفت‌گیری، نر به پوشش قهوه‌یی کمرنگی مانند ماده تبدیل می‌شود که «پوشش کسوفی» نامیده می‌شود، و پیش از زمستان دوباره رنگ درخشان خود را بازمی‌یابد.

پوشش و رنگ‌ها

پرهای مرغابی وحشی برای آب ساخته شده‌اند. لایه بیرونی پرهای همپوشان آب را دفع می‌کند، در حالی که کرک زیرین گرما را نگه می‌دارد. مرغابی هنگام آراستن خود روغنی از غده‌ای نزدیک دُم را روی پرها می‌مالد تا ضد آب بمانند. رنگ منقار و پا نشانه مفیدی در میدان است. نر منقار زرد روشن دارد در برابر منقار نارنجی خال‌خال ماده. لکه آبی بال در هر دو جنس در تمام سال دیده می‌شود و به تمایز مرغابی وحشی از گونه‌های مشابه کمک می‌کند.

مرغابی‌های وحشی پرندگانی اجتماعی و فعال هستند که روزهایشان را با شنا، جستجوی غذا و آراستن خود می‌گذرانند. کنجکاوند و به سرعت منابع غذایی تازه را بررسی می‌کنند، که بخشی از دلیل موفقیت‌شان در کنار انسان‌هاست. در عین حال هوشیار و مراقب می‌مانند و هنگام ترسیدن واکنش پروازی قوی دارند. مرغابی وحشی هنگام فرار تند و با زاویه تیز پرواز می‌کند.

در برابر انسان‌ها، مرغابی وحشی از محتاط در محیط‌های طبیعی تا نسبتاً جسور در جایی که به دست‌تغذیه عادت کرده است فرق دارد، هرچند میزان رام بودن به فرد و شیوه پرورش بستگی دارد. با دیگر مرغابی‌ها و مرغ‌های آبی معمولاً اجتماعی هستند و گله‌های باز تشکیل می‌دهند، هرچند نرها در فصل جفت‌گیری ممکن است زورگو باشند. ماده‌ها مادران دلسوزی هستند و جوجه‌ها را بعد از تفریخ به سرعت به آب می‌برند. مرغابی وحشی پرصداست؛ ماده صدای قار قار بلند آشنا می‌دهد و نر صدایی آرام‌تر و خش‌دار.

مرغابی وحشی مقاوم است و مراقبت ساده‌ای نیاز دارد، اما آب محور اصلی رفاه آن است. از آب برای تغذیه، پاک کردن پرها و حفظ ضد آب بودن پوشش استفاده می‌کند. یک حوض یا آبگیری که به‌طور منظم خالی و پر می‌شود نیازهایشان را برآورده می‌کند.

آراستن

• مرغابی وحشی خود را از راه آراستن مکرر پاک می‌کند و نیازی به برس کشیدن یا کوتاه کردن ندارد.
• آب حمام پاک فراهم کنید تا پرها را ضد آب و عاری از کثیفی نگه دارند.
• گاه به گاه پاها و ساق‌ها را برای بریدگی، ورم یا عفونت کف پا بررسی کنید.
• بستر و محل آب را پاک نگه دارید تا مشکلات پوستی و چشمی کم شود.

ورزش

• دسترسی روزانه به آب باز برای شنا و غوطه‌خوری.
• جا در خشکی برای راه رفتن، چریدن و جستجوی غذا.
• فرصت‌های جستجوی غذا مانند سبزیجات پاشیده یا گیاهان امن حوض پرندگان را فعال نگه می‌دارد.
• مرغابی وحشی خوب پرواز می‌کند، پس اگر پرندگان باید در جا بمانند، برای تور سقفی یا مدیریت پر بال برنامه‌ریزی کنید.

محیط

برای شب یک سرپناه ضد شکارچی فراهم کنید، چون مرغابی‌ها در برابر روباه‌ها، سگ‌ها و پرندگان شکاری آسیب‌پذیر هستند. سرپناه باید خشک، دارای هوای تازه و کف پوشیده با کاه یا خاک اره پاک باشد. مرغابی وحشی سرما را به خاطر کرک زیرین خوب تحمل می‌کند، اما در هوای گرم به سایه و آب تازه نیاز دارد تا از گرمازدگی دور بماند.

مرغابی وحشی در طبیعت رژیم غذایی گوناگونی از دانه‌ها، گیاهان آبی، علف‌ها، حشرات، حلزون‌ها و دیگر جانوران ریز آبی دارد. در آب کم‌عمق غذا می‌خورد و به پیش خم می‌شود تا به غذای زیر آب برسد، و در خشکی هم می‌چرد. در نگهداری، خوراک تجاری متوازن مخصوص مرغابی یا مرغ باید پایه رژیم غذایی باشد، با افزودن سبزیجات، علف‌ها و جستجوی طبیعی. ماده‌های تخم‌گذار و جوجه‌های در حال رشد به پروتئین بیشتر و کلسیم کافی نیاز دارند، پس خوراک باید با مرحله زندگی هماهنگ باشد.

تنقلات و مکمل‌ها

تنقلات مجاز شامل سبزیجات برگ‌دار، نخود، خیار خرد شده و مقدار کمی کرم آرد است. سنگریزه‌های نامحلول برای آسیاب کردن غذا بدهید و برای ماده‌های تخم‌گذار منبع کلسیم مانند پوسته صدف خرد شده فراهم کنید. تنقلات را اندک نگه دارید تا پرندگان همچنان خوراک متوازن اصلی‌شان را بخورند.

مرغابی وحشی پرنده‌ای مقاوم است و با آب پاک، خوراک مناسب و حفاظت از شکارچیان معمولاً حدود ۵ تا ۱۰ سال در نگهداری عمر می‌کند. پرندگان وحشی اغلب عمر کوتاه‌تری دارند چون در معرض شکار و بیماری هستند. بیشتر مشکلات صحی در مرغابی‌های نگهداری شده به آب کثیف، رژیم غذایی ناموزون یا زخم برمی‌گردد، پس پیشگیری بر این موارد تمرکز دارد.

مراقبت پیشگیرانه

• آب شنا و آشامیدنی را پاک نگه دارید تا خطر بوتولیسم و عفونت کم شود.
• رژیم غذایی متوازن متناسب با مرحله زندگی بدهید و از تغذیه بیش از حد غذاهای پر غنی به جوجه‌ها بپرهیزید.
• کف نرم، خشک و بستر پاک فراهم کنید تا از عفونت کف پا جلوگیری شود.
• پرندگان را به‌طور منظم برای انگل، کاهش وزن و زخم بررسی کنید.
• پرندگان تازه را پیش از افزودن به گروه موجود جداگانه نگه دارید.

در طبیعت، مرغابی وحشی از دامنه گسترده‌ای از تالاب‌ها استفاده می‌کند: از دریاچه‌ها و دریاهای کوچک تا تالاب‌ها، زمین‌های آب‌گرفته و حوض‌های پارک شهری. آب‌های کم‌عمقی که در آن‌ها غذا خوردن آسان است و پوشش مجاور برای لانه‌سازی را ترجیح می‌دهد. در نگهداری، جایگاه باید این اصول را داشته باشد: آب باز برای شنا و تغذیه، زمین برای جستجوی غذا و جای امن برای پناه و خواب. مرغابی وحشی پرنده‌ای قوی پرواز است، پس هر محوطه‌ای که باید پرندگان را نگه دارد به تور سقفی یا مدیریت پر بال نیاز دارد.

فهرست راه‌اندازی

• منبع آب پاک برای شنا و آشامیدن.
• لبه شیب‌دار یا پله‌دار حوض تا مرغابی‌ها بتوانند آسان وارد و خارج شوند.
• سرپناه شبانه ضد شکارچی با در قفل‌شونده.
• جاهای لانه‌سازی سرپوشیده با پوشش برای ماده‌ها.
• سایه برای هوای گرم و بادشکن برای هوای سرد.
• حصار و در صورت نیاز تور برای مدیریت پرواز.

تخم‌های مرغابی وحشی حدود ۲۸ روز طول می‌کشد تا تفریخ شوند. یک ماده جوجه‌کش روی کلاچ خود می‌نشیند، آن را گرم نگه می‌دارد و خودش تخم‌ها را می‌چرخاند، و بعد از تفریخ جوجه‌ها را به سرعت به آب می‌برد. برای جوجه‌کشی ماشینی، تخم‌ها در دمای ثابت با رطوبت کنترل شده نگه‌داشته می‌شوند و چند بار در روز چرخانده می‌شوند تا روزهای آخر که چرخش متوقف می‌شود و رطوبت برای تفریخ بالا می‌رود.

مراحل جوجه‌کشی

1. تخم‌های پاک و سالم جمع کنید و آن‌ها را خنک با نوک پایین حداکثر حدود یک هفته پیش از گذاشتن در دستگاه نگه دارید.
2. تخم‌ها را به دمای اتاق برسانید، سپس آن‌ها را در دستگاه جوجه‌کشی پایدار در دمای هدف بگذارید.
3. تخم‌ها را چند بار در روز بچرخانید و دما و رطوبت را کنترل کنید.
4. حدود روز ۷ تا ۱۰ با شمع‌کشی رشد را تأیید کنید و تخم‌های بی‌جنین یا مرده را بردارید.
5. چرخش را حدود روز ۲۵ متوقف کنید و رطوبت را برای تفریخ بالا ببرید.
6. جوجه‌های تفریخ شده را در دستگاه بگذارید تا خشک و پرپشت شوند، سپس آن‌ها را به یک جوجه‌دان گرم ببرید.