کاکلی

مرغابی کاکل‌دار یک مرغابی اهلی متوسط‌اندام است که بیشتر برای زینت و به صفت حیوان خانگی در حویلی نگهداری می‌شود. ویژگی بارز آن یک توپهٔ گرد از پرها، همان کاکل، است که بر تارک جمجمه جای می‌گیرد. این کاکل نتیجهٔ یک تغییر جنسیتی در ژن است نه یک نسب واحد، از این رو مرغابی‌هایی با پیشینه‌های مختلف می‌توانند آن را داشته باشند. این نژاد دوستانه و مردم‌آشنا است و بسیاری از نگهدارندگانش یک گلهٔ کوچک برای حویلی نگه می‌دارند نه برای تولید.

مرغابی‌های کاکل‌دار جستجوگران فعالی هستند که بخش بزرگی از روز را به راه رفتن، چرخیدن در آب و کاوش می‌گذرانند. با مردم و سایر مرغ‌وخروس‌ها سازگار هستند و پس از عادت کردن دست‌آموز می‌شوند. این نژاد به تعداد متوسطی تخم می‌گذارد و می‌توان برای گوشت هم پرورش داد، اما اکثر نگهدارندگان آن را برای ظاهر زیبا و رفتار آرام و کنجکاوانه‌اش می‌خواهند.

ژن کاکل پیامدهای رفاهی دارد که هر نگهدارندهٔ آینده‌نگر باید پیش از خریدن با آن‌ها آشنا باشد. همین ژن می‌تواند بر جمجمه و در برخی پرندگان بر هماهنگی حرکتی اثر بگذارد. این موضوع در بخش صحت به تفصیل آمده است.

برای چه کسانی مناسب است

مرغابی کاکل‌دار برای کسانی مناسب است که می‌خواهند یک مرغابی زینتی دوستانه داشته باشند و می‌توانند فضای بیرونی امن با دسترسی به آب پاک فراهم کنند. انتخاب معقولی برای خانواده‌ها و تازه‌کاران در پرورش مرغابی است، به شرطی که ژن کاکل را بشناسند و پرندگان را از یک پرورش‌دهنده‌ای تهیه کنند که از نظر رفاهی گزینش می‌کند. برای کسانی که به دنبال تولید بالای تخم یا گوشت هستند مناسب نیست.

مرغابی‌های کاکل‌دار محصول یک گلهٔ بنیانگذار واحد نیستند. کاکل یک صفت وراثتی است که در مرغابی‌های اهلی در مناطق مختلف از دیرباز ظاهر شده است. پرندگان کاکل‌دار در نقاشی‌های اروپایی از دههٔ ۱۶۰۰ میلادی دیده می‌شوند که نشان می‌دهد این ویژگی پیش از وجود هر نژاد رسمی برای زینت شناخته و نگهداری می‌شد.

ژن کاکل می‌تواند در مرغابی‌هایی با نسب‌های متفاوت رخ دهد، از این رو تاریخاً یک مرغابی کاکل‌دار با پرهای سرش تعریف می‌شد نه با یک نوع بدن یا شجره‌نامهٔ ثابت. نگهدارندگان از پرندگان کاکل‌دار انتخاب و تولیدمثل می‌کردند چون توپهٔ پر نادر و جذاب بود.

نژادی که امروز به نام کاکل‌دار شناخته می‌شود در ایالات متحدهٔ امریکا انکشاف یافت و معیاربندی شد. در سال ۱۸۷۴ به معیار کمال انجمن مرغداری امریکا پذیرفته شد و نوع و محدودهٔ وزن مورد تأیید را تعیین کرد. یک واریتهٔ سفید اول معیاربندی شد و واریتهٔ سیاه بعداً افزوده گردید.

چون کاکل به یک جهش ژنتیکی خاص گره خورده است، پرورش مدرن مرغابی کاکل‌دار بر تولید کاکلی تمیز و با جایگاه مناسب تمرکز دارد و در عین حال خطرات صحی ناشی از این ژن را مدیریت می‌کند. این نژاد یک مرغابی زینتی و سرگرمی‌محور باقی مانده نه تجاری.

مرغابی کاکل‌دار بدنی متوسط و نسبتاً توپر دارد که با زاویه‌ای کمی ایستاده حمل می‌شود. سر با کاکل شاخص نژاد، یک توپهٔ کروی‌شکل از پرها، آراسته شده که باید در مرکز و به صورت متوازن بر تارک بنشیند. یک کاکل خوب‌شکل گرد و متقارن است، کاکل‌های نامتقارن یا دوشاخه عیب به حساب می‌آیند. نوک، پاها و انگشتان بسته به واریته متفاوتند.

پوشش و رنگ‌ها

پوشش پر روی بدن صاف و چسبیده است و یک لایهٔ پشم زیرین پرنده را گرم و شناور نگه می‌دارد. سفید و سیاه دو واریتهٔ شناخته‌شده در معیار امریکایی هستند. واریتهٔ سفید نوکی زردنارنجی و پاهایی نارنجی دارد، در حالی که واریتهٔ سیاه نوک و پاهایی تیره‌تر دارد. مرغابی‌های کاکل‌دار در رنگ‌های غیرمعیاری بسیاری هم دیده می‌شوند چون ژن کاکل می‌تواند در کنار هر الگوی رنگ پر حمل شود. رنگ خود کاکل با رنگ بدن یکسان است.

مرغابی کاکل‌دار شخصیتی آرام و خوش‌طبع دارد. پرندگان کنجکاو و پرتحرک هستند و روز را به جستجو، چرخیدن در آب و بررسی محیط اطرافشان می‌گذرانند. با مردم اجتماعی هستند و معمولاً با تماس ملایم منظم، به‌ویژه اگر از سن کمی دست‌آموز شوند، رام می‌شوند.

در کنار خانواده این نژاد صبور و قابل دسترس است و با نظارت بزرگسالان با کودکان تعامل می‌کند. مرغابی‌های کاکل‌دار معمولاً با سایر مرغابی‌ها و مرغ‌وخروس‌های مختلط مسالمت‌آمیز هستند، هرچند نرها در فصل جفت‌گیری ممکن است جسورتر شوند. به صفت پرندهٔ گله‌زی، مرغابی کاکل‌دار با حداقل یک یا دو همنشین بهتر است، چون مرغابی‌هایی که تنها نگه داشته می‌شوند دچار فشار روحی می‌شوند.

این نژاد به طور متوسط صداگر است. ماده‌ها پرصداتر از نرها هستند و در وقت هیجان، گرسنگی یا وحشت صدا می‌کنند، در حالی که نرها صدایی آرام‌تر و خش‌دارتر دارند. میزان سروصدا برای اکثر حویلی‌ها قابل مدیریت است اما در محله‌های متراکم ارزش توجه دارد.

مرغابی‌های کاکل‌دار سخت‌جان هستند و مراقبت پایه‌ای مشابه سایر مرغابی‌های اهلی نیاز دارند، با توجه اضافهٔ بیشتر به کاکل. کاکل می‌تواند خاک، خوراکه و رطوبت به دام بیندازد و آسیب‌دیدگی یا انگل را پنهان کند، از این رو باید به طور منظم بررسی شود.

نظافت

• هر هفته کاکل را برای کثافت، کنه یا زخم پوستی زیر آن بررسی کنید
• آب آبتنی پاک فراهم کنید تا پرنده سر و پرهایش را خودش بشوید
• ناخن و نوک را فقط در صورت رشد غیرطبیعی کوتاه کنید که روی زمین طبیعی نادر است
• در هوای سرد مراقب پرهای کاکل خیس یا نمدی باشید که می‌تواند سر را سرد کند

ورزش

• هر روز دسترسی به محیط جستجو یا حویلی برای راه رفتن و چرخیدن در آب فراهم کنید
• حوضچه، استخر یا ظرف بزرگی به اندازهٔ کافی عمیق برای فرو بردن سر و پرچینی فراهم کنید
• فضای کافی برای حرکت گله بدهید، مرغابی‌هایی که در فضای خیلی تنگ نگه می‌شوند کسل و دچار فشار می‌شوند

محیط

مرغابی‌ها به یک خانهٔ خشک و ضدشکارچی شبانه با بستر پاک و دسترسی روزانه به آب و سایه نیاز دارند. مرغابی‌های کاکل‌دار سرما را نسبتاً تحمل می‌کنند اما کاکل خیس و کثیف می‌تواند پرنده را سرد کند، پس بستر را خشک نگه دارید و از باران شدید پناه دهید. زهکشی خوب در محوطه از گل و آب ایستاده که منجر به مشکلات پا می‌شود جلوگیری می‌کند.

یک خوراکهٔ تجارتی کامل برای آبزیان یا مرغ‌وخروس باید پایهٔ جیره را تشکیل دهد. جوجه مرغابی‌ها به استارتر با پروتئین بالاتر نیاز دارند، مرغابی‌های در حال رشد به جیرهٔ نگهداری و ماده‌های تخم‌گذار به خوراکهٔ مرغ‌تخم‌گذار با کلسیم اضافه نیاز دارند. مرغابی‌های کاکل‌دار خوب جستجو می‌کنند و علف، حشره، حلزون و گیاهان آبی می‌خورند که مکمل خوبی هستند اما نباید جایگزین خوراکهٔ فرموله‌شده شوند. همیشه باید آب تازه در دسترس باشد و مرغابی‌ها برای خوردن به آبی نیاز دارند که بتوانند نوک و بینی‌شان را در آن فرو ببرند.

خوراکی‌های اضافه و مکمل‌ها

سبزیجات برگ‌دار، نخود، سبزیجات خردشده و کرم آرد خوراکی‌های مناسبی هستند و باید زیر ده درصد جیره بمانند. ریگ غیرمحلول فراهم کنید تا مرغابی‌ها خوراکه را بسایند و برای ماده‌های تخم‌گذار منبع کلسیم جداگانه مانند پوستهٔ صدف له‌شده در نظر بگیرید. نیاسین از رشد پا و نوک در جوجه مرغابی‌های در حال رشد پشتیبانی می‌کند، پس از خوراکهٔ مخصوص مرغابی استفاده کنید یا در صورت استفاده از استارتر جوجهٔ مرغ، منبع نیاسین اضافه کنید.

مرغابی‌های کاکل‌دار پرندگانی قوی هستند که با مراقبت خوب حدود ۸ تا ۱۲ سال زندگی می‌کنند. بیشتر نگرانی‌های صحی با سایر مرغابی‌های اهلی مشترک است، مثل مشکلات پا، انگل‌ها و مشکلات تنفسی ناشی از مسکن مرطوب. خطر خاص این نژاد از خود ژن کاکل می‌آید.

کاکل توسط ژنی ایجاد می‌شود که یک شکاف در جمجمه ایجاد می‌کند و یک تودهٔ چربی پرهای کاکل را بالا می‌برد. همین ژن بر رشد اسکلتی اثر می‌گذارد و وقتی یک جوجه مرغابی دو نسخه از آن را به میراث می‌برد در جنین کشنده است، از این رو بخشی از تخم‌ها از جفت‌گیری دو پرندهٔ کاکل‌دار هرگز نمی‌شکافند. پرندگانی که می‌شکافند ممکن است در برخی موارد نشانه‌های عصبی نشان دهند و نقطهٔ نرم جمجمه مغز را در برابر آسیب آسیب‌پذیرتر می‌کند.

مراقبت پیشگیرانه

• جوجه مرغابی‌ها را از پرورش‌دهنده‌ای تهیه کنید که برای کاکل‌های تمیز تک‌لایه انتخاب می‌کند و پرندگان با نقص جمجمه یا تعادل را حذف می‌نماید
• مسکن را خشک و با تهویهٔ خوب نگه دارید تا از بیماری تنفسی و پا جلوگیری شود
• در دوران رشد خوراکه با نیاسین کافی بدهید
• هر هفته کاکل و پوست را برای انگل و زخم بررسی کنید
• بر اساس توصیهٔ دکتر حیوانات کرم‌زدایی و درمان انگل انجام دهید

مرغابی‌های کاکل‌دار در فضای باز با یک خانهٔ امن برای پناهگاه شبانه و یک محوطه یا حویلی حصارکشی‌شده برای روز نگهداری می‌شوند. خانه گله را از شکارچیان ایمن می‌کند و در برابر باد و باران حفاظت می‌دهد. نیاز به نشیمنگاه ندارد چون مرغابی‌ها روی زمین می‌خوابند. بستر باید خشک و پاک بماند. محوطه به سایه، آب آشامیدنی تازه و یک استخر یا حوضچه برای آبتنی و پرچینی نیاز دارد. زهکشی خوب اهمیت دارد چون گل مداوم بیماری پا ایجاد می‌کند و کاکل همیشه‌خیس می‌تواند پرنده را سرد کند.

فهرست آماده‌سازی

• خانهٔ ضدشکارچی با دروازهٔ امن که سرشب بسته می‌شود
• بستر خشک و پاک روی کف خانه
• محوطهٔ روزانه سایه‌دار با زهکشی خوب
• استخر، حوضچه یا ظرف بزرگ برای آبتنی که به طور منظم تعویض شود
• آب آشامیدنی پاک دائمی به اندازهٔ کافی عمیق برای تمیز کردن نوک
• حصار دفن‌شده یا دامن‌واری برای جلوگیری از شکارچیان حفار

تخم‌های مرغابی کاکل‌دار می‌توانند زیر یک مرغابی کرچ یا در دستگاه جوجه‌آوری شکافته شوند. دورهٔ گرماگذاری حدود ۲۸ روز است که مدت معیاری برای اکثر مرغابی‌های اهلی است. یک نکتهٔ مهم در این نژاد ژنتیک است: وقتی دو پرندهٔ کاکل‌دار جفت می‌شوند، جوجه مرغابی‌هایی که دو نسخه از ژن کاکل به میراث می‌برند در تخم می‌میرند و نرخ شکافتن کاهش می‌یابد و تنها حدود یک سوم از نتاج از نسل کاکل‌دار، کاکل با یک نسخه دارند. جفت کردن یک پرندهٔ کاکل‌دار با یک همتای غیرکاکل‌دار از دوز دوگانهٔ کشنده جلوگیری می‌کند و هنوز نتاج کاکل‌دار تولید می‌کند.

مراحل جوجه‌آوری

۱. تخم‌های پاک و بارور را ظرف یک هفته از تخم‌گذاری با دما و رطوبت درست تنظیم کنید ۲. تخم‌ها را چندین بار در روز بچرخانید تا از چسبیدن جنین به پوسته جلوگیری شود ۳. حدود روز ۷ تا ۱۰ تخم‌ها را با چراغ بررسی کنید تا رشد را تأیید کنید و تخم‌های شفاف یا مرده را بردارید ۴. حدود روز ۲۵ چرخاندن را متوقف کنید و رطوبت را برای دورهٔ قفل‌گذاری افزایش دهید ۵. جوجه مرغابی‌های در حال شکافتن را مزاحم نشوید، تا ۴۸ ساعت برای شکافتن کامل فرصت بدهید ۶. جوجه مرغابی‌های خشک و پف‌کرده را به یک مهد گرم با خوراکهٔ استارتر حاوی نیاسین کافی منتقل کنید