نژاد مخلوط چینچیلا

چنچیلای دورگه از بیش از یک ردیف جهش رنگی اصل می‌گیرد، یا از نسل‌هایی که بدون گزینش هدفمند برای یک نوع مشخص پرورش یافته‌اند سرچشمه می‌گیرد. جمعیت‌های اهلی چنچیلا به تعداد اندکی از حیوانات بنیادی که در دهه ۱۹۲۰ از کوه‌های آند جمع‌آوری شدند باز می‌گردند. گوناگونی رنگی که امروز دیده می‌شود در درون این ذخیره ژنی بسته از طریق پرورش انتخابی پدید آمده است. هرگاه افرادی از ردیف‌های جهش مختلف بدون هدف نوع خاصی تلاقی داده شوند، یا وقتی حیوانات مستعمره به آزادی تولیدمثل کنند، نتاج دورگه شمرده می‌شوند.

چنچیلاهای دورگه بخش بزرگی از جمعیت چنچیلاهای خانگی در جهان را تشکیل می‌دهند. خصلت‌های رفتاری شان مانند دیگر چنچیلاهای اهلی است: آرام، کنجکاو، در گرگ‌ومیش فعال و به گرما حساس. اندازه بدن، بافت پوشش و فیزیولوژی عمومی از حیوانات اصیل فرقی ندارد. آنچه بیشتر تغییر می‌کند رنگ و نقش پوشش است که در افراد دورگه قابل پیش‌بینی نیست.

برای بیشتر صاحبانی که چنچیلا را به عنوان حیوان همدم نگه می‌دارند، تمایز میان نوع اصیل و فرد دورگه بیشتر ظاهری است. نیازهای مراقبتی، عمر و خوی و خصلت در هر دو یکسان است.

چه کسانی برای نگهداری این حیوان مناسب‌اند

چنچیلاهای دورگه برای کسانی مناسب هستند که بدون پرداخت پول بیشتر برای یک نوع جهشی خاص، تجربه همراهی با چنچیلا را می‌خواهند. خانه‌های آرام با آب‌وهوای خنک یا کنترل دمای منظم و افرادی که می‌توانند پانزده سال یا بیشتر با یک حیوان زندگی کنند، بهترین شرایط را فراهم می‌آورند. این حیوانات برای خانه‌های با کودکان خردسال، اتاق‌های گرم، یا کسانی که دنبال حیوانی نرم‌تر و آسان‌تر برای در آغوش گرفتن هستند مناسب نیستند.

همه چنچیلاهای اهلی از گروهی از حیوانات وحشی نشأت می‌گیرند که ماتیاس اف. چاپمن، مهندس معدن امریکایی، در سال ۱۹۲۳ از شیلی جمع‌آوری کرد. آن گروه بنیادی که تعدادشان حدود یازده حیوان بود، به کالیفرنیا انتقال یافت و پایه ژنتیکی تقریباً همه چنچیلاهایی که امروز در اسارت نگهداری می‌شوند را شکل داد. از آنجا که جمعیت اهلی از شمار بسیار کمی بنیادگذار سرچشمه گرفته، ذخیره ژنی نسبتاً محدود است و بیشتر جهش‌های رنگی که در حیوانات امروزی دیده می‌شوند در همین نسل اسارتی از راه جهش تصادفی و سپس پرورش انتخابی پدید آمده‌اند.

اولین جهش‌هایی که تثبیت شدند خاکستری معیاری، بیژ و سفید بودند. در دهه‌های بعدی، پرورش‌دهندگان طیف گسترده‌ای از انواع دیگر از جمله ابونی، بنفش، یاقوتی و چندین ترکیب دیگر را به شکل انتخابی رشد دادند. پرورش‌دهندگان پوست حیوانی و بعدتر پرورش‌دهندگان حیوانات خانگی سوابق اینکه کدام حیوان کدام جهش را حمل می‌کند ثبت می‌کردند تا نتایج یکنواختی به دست آورند.

افراد دورگه هرگاه حیوانات با پیشینه جهشی مختلف بدون هدف نوع خاصی تلاقی داده شوند، یا هنگامی که چنچیلاها در محیط‌های غیررسمی یا نجات‌یافته بدون گزینش تولیدمثل کنند، پدیدار می‌شوند. مراکز نجات مستعمره، ذخیره تولیدمثل فروشگاه‌های حیوانات و حیوانات شخصی که بخشی از برنامه پرورش رسمی نیستند همه به جمعیت دورگه می‌افزایند. چون آللّ‌های جهش مغلوب و هم‌غالب به شیوه‌هایی که همیشه قابل پیش‌بینی نیست با هم تأثیر متقابل دارند، نتاج والدین دورگه ممکن است ترکیب‌های رنگی تازه یا غیرمنتظره‌ای نشان دهند که با هیچ نوع نام‌گذاری‌شده‌ای کاملاً هماهنگ نیست.

برخلاف بعضی گونه‌های اگزوتیک که جمعیت‌های اسارتی دورگه آن‌ها نتیجه هیبریداسیون عمدی بین گونه‌های خویشاوند است، همه چنچیلاهای اهلی به یک گونه تعلق دارند: Chinchilla lanigera. دورگگی در چنچیلاهای دورگه به ژنتیک رنگ و سوابق پرورش اشاره دارد، نه به تلاقی بین‌گونه‌ای.

ساختار بدنی چنچیلای دورگه با افراد اصیل یکسان است. بدنی فشرده و گرد دارد، پاهای عقبی بزرگ برای جهش، گوش‌های پهن و گرد، و چشمانی بزرگ و تیره که در دو طرف سر قرار دارند. پوشش بسیار انبوه است و ده‌ها مو ظریف از هر فولیکول می‌رویند که سطحی یکنواخت و نرم در سراسر بدن می‌سازند.

آنچه در افراد دورگه دگرگون می‌شود رنگ و نقش پوشش است. یک چنچیلای دورگه ممکن است پایه خاکستری نوع وحشی را نشان دهد، یا بیان جزئی از بیژ، سفید، ابونی، بنفش، یاقوتی، یا ترکیبی از این رنگ‌ها داشته باشد. پراکنش رنگ در بدن می‌تواند موزاییکی، لکه‌دار، تیک‌دار یا تدریجی باشد به گونه‌ای که با هیچ نوع نام‌گذاری‌شده‌ای مطابقت ندارد. بعضی حیوانات دورگه از نظر ظاهری از یک نوع نام‌دار قابل تشخیص نیستند؛ دیگران رنگ‌های میانه یا کاملاً تازه‌ای دارند.

وراثت رنگ پوشش در افراد دورگه

ژنتیک رنگ در چنچیلا هم آللّ‌های مغلوب و هم هم‌غالب را در بر می‌گیرد. بیژ با خاکستری معیاری هم‌غالب است و وقتی یک نسخه وجود دارد پوشش را روشن‌تر می‌کند و با دو نسخه بیژ کمرنگ پدید می‌آورد. جهش‌های سفید با دیگر آللّ‌ها تأثیر متقابل دارند و نقش‌های موزاییکی یا نقطه‌ای می‌سازند. ابونی با هر نسخه اضافی که حمل شود پوشش را تیره‌تر می‌کند. هرگاه حیوانی آللّ‌هایی از چندین ردیف را حمل کند، رنگ نتیجه به آللّ‌های موجود و نحوه تأثیر متقابل آن‌ها بستگی دارد و بدون سوابق ژنتیکی والدین نتایج همیشه قابل پیش‌بینی نیستند.

ژنتیک پوشش شخصیت را تعیین نمی‌کند. چنچیلاهای دورگه مانند چنچیلاهای اهلی به طور کلی رفتار می‌کنند: حیواناتی آرام و حساس که با کاهش روشنایی روز فعال‌تر می‌شوند و در اوج فعالیت شبانه به کاوش، جهش، بالارفتن و جستجو با انرژی چشمگیری می‌پردازند.

با دستکاری منظم و آرام از سنین پایین، چنچیلاها اعتماد پیدا می‌کنند و ممکن است خودشان به نگهدارنده‌شان نزدیک شوند. بیشترشان دوست ندارند مدت درازی نگه داشته شوند. از گرفتن محکم بدشان می‌آید و در پاسخ به دستکاری خشن، واکنش‌های فشار نشان می‌دهند که می‌تواند شامل رها شدن دفاعی پوشش به نام «لیزش پوشش» باشد. صداهای بلند و ناگهانی هم آن‌ها را مضطرب می‌کند.

شخصیت فردی در داخل گونه متفاوت است و بیشتر از تجربه دستکاری اولیه و ویژگی خود حیوان تأثیر می‌گیرد تا از نوع رنگی. بعضی افراد جسورتر و کنجکاوتر در کنار مردم هستند؛ بعضی دیگر با همه به جز نگهدارندگان آشنا محتاطانه رفتار می‌کنند. این تفاوت‌ها در داخل ردیف‌های اصیل هم به همان اندازه بین حیوانات دورگه وجود دارد.

در کنار دیگر چنچیلاها، سازگاری به جفت‌سازی بستگی دارد. بعضی جفت‌ها خوب کنار می‌آیند؛ بعضی دیگر حتی پس از معرفی آهسته با هم درگیر می‌شوند. دورگه بودن حیوان را برای جفت‌سازی از اصیل بودنش آسان‌تر یا سخت‌تر نمی‌کند.

نیازهای مراقبتی چنچیلای دورگه از حیوانات اصیل فرقی ندارد. انبوهی استثنایی پوشش روش پاکیزگی را تعیین می‌کند: چنچیلاها هرگز با آب شسته نمی‌شوند زیرا موی انبوه رطوبت را نگه می‌دارد و به کندی خشک می‌شود و زمینه مناسبی برای مشکلات پوستی می‌سازد. پاکیزگی از طریق حمام خاک با خاکستر آتشفشانی ریز یا خاک تجاری چنچیلا انجام می‌شود.

دمای محیط

مدیریت گرما مهم‌ترین عامل محیطی است. دامنه دمای مطمئن تقریباً ۱۵ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد است. قرار گرفتن مداوم در دمای بالاتر از ۲۵ درجه سانتی‌گراد خطر گرمازدگی دارد. در آب‌وهوای گرم یا فصل گرم، تهویه مطبوع، اتاق خنک یا کاشی‌های سرامیکی سردکننده در قفس لازم است. رطوبت به فشار گرمایی می‌افزاید و باید پایین نگه داشته شود.

دستگاه گوارش چنچیلا جریان پیوسته‌ای از فیبر درشت را پردازش می‌کند. کاه و علوفه، مانند علف تیموتی یا علف باغچه، باید همیشه در دسترس باشد. فیبر غیرقابل هضم حرکت طبیعی روده را حفظ می‌کند و دندان‌هایی که دائماً می‌رویند را ساییده نگه می‌دارد. بدون علوفه کافی، مشکلات دندانی و گوارشی به زودی بروز می‌کنند.

مقدار اندکی کنسانتره ساده پرفیبر ویژه چنچیلا علوفه را با مواد غذایی متراکم تکمیل می‌کند. کنسانتره نباید جای علوفه را بگیرد یا به مقداری زیاد داده شود که از خوردن علوفه بکاهد. آب تازه از طریق بطری نوک‌ریز باید پیوسته در دسترس باشد.

تغییر رژیم غذایی

هر ماده غذایی تازه را طی چند روز به تدریج معرفی کنید. تغییرات ناگهانی رژیم می‌تواند باعث ناراحتی گوارشی، نفخ یا اسهال شود. چنچیلایی که علوفه و کنسانتره باکیفیت مصرف می‌کند معمولاً به مکمل احتیاجی ندارد. هر تغییر قابل توجه در رفتار خوردن، مانند نخوردن علوفه یا کنسانتره یا انداختن خوراک از دهان، باید با ویزیت دامپزشک برای بررسی مشکل دندانی پیگیری شود.

هیچ مدرک مستندی وجود ندارد که چنچیلاهای دورگه نسبت به حیوانات اصیل در داخل همان گونه بیشتر یا کمتر مستعد بیماری باشند. همه چنچیلاهای اهلی از همان جمعیت بنیادی کوچک سرچشمه می‌گیرند، بنابراین ذخیره ژنی صرف‌نظر از نوع رنگ پوشش محدود است. بیماری‌هایی که بیشتر چنچیلاها را درگیر می‌کنند به نگهداری مرتبط هستند نه به ژنتیک.

چنچیلاها بیماری را به خوبی پنهان می‌کنند، خصلتی که به عنوان دفاع در برابر شکارچیان تکامل یافته. صاحبان باید به تغییرات ظریف توجه کنند: کاهش جزئی مصرف خوراک، تغییر در فضله، کاهش فعالیت در ساعات شامگاه، یا تغییر در حالت بدن. وزن‌کشی هفتگی با ترازوی آشپزخانه و ثبت آن یکی از قابل‌اعتمادترین راه‌ها برای تشخیص زودهنگام تغییرات صحی است.

مراقبت پیشگیرانه

• دمای اتاق را همیشه بین ۱۵ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد نگه دارید.
• برای پشتیبانی از صحت دندانی، علوفه نامحدود و چوب‌های مطمئن برای جویدن فراهم کنید.
• ۲ تا ۳ بار در هفته حمام خاک بدهید؛ از حمام روزانه که پوست را خشک می‌کند خودداری کنید.
• پیش از بروز مشکل صحی یک دامپزشک آشنا با حیوانات اگزوتیک پیدا کنید زیرا همه دامپزشکان حیوانات کوچک در طب چنچیلا آموزش ندیده‌اند.
• حیوان را هر هفته وزن کنید و ثبت کنید؛ کاهش ۱۰ گرام یا بیشتر در مدت کوتاه دلیلی برای بررسی بیشتر است.

چنچیلاهای دورگه همان نیازهای جایگاهی دیگر چنچیلاهای اهلی را دارند. آن‌ها جهنده و بالارونده فعالی هستند و به فضای عمودی نیاز دارند. قفسی بلند و چندطبقه با چهارچوب فلزی محکم جایگاه معیاری است. فاصله میله‌های قفس باید به اندازه کافی باریک باشد که از فرار و گیر کردن پا جلوگیری کند. طبقات و سکوها باید جامد باشند نه توری تا از آسیب به پاها جلوگیری شود.

قفس را در اتاقی همیشه خنک، خشک و با هوای تازه قرار دهید. از جاهایی نزدیک پنجره‌هایی که نور مستقیم آفتاب می‌گیرند، نزدیک رادیاتور یا منابع گرمایی، یا در جاهای مرطوب مانند آشپزخانه یا حمام دوری کنید. جایگاه باید به اندازه کافی محکم باشد که حیوان نتواند آن را واژگون کند یا از طریق جویدن مداوم قطعات پلاستیکی خطراتی بسازد.

اقلام تکمیلی جایگاه

یک دان‌خوری علوفه، کاه را در دسترس نگه می‌دارد و از کف قفس دور می‌ماند. بطری آب نوک‌ریز به میله‌های قفس وصل می‌شود و از کاسه باز پاکیزه‌تر می‌ماند. چوب‌های مطمئن برای جویدن، بلوک معدنی و ظرف حمام خاک چیدمان را کامل می‌کنند. ظرف حمام خاک باید به اندازه کافی بزرگ باشد که حیوان بتواند آزادانه در آن غلت بخورد، اما پس از هر نشست از قفس خارج می‌شود تا آلوده نشود یا از استفاده بیش از حد پوست را خشک نکند.

چنچیلاها با هر نوع رنگ یا پیشینه دورگه‌ای از همان زیست‌شناسی تولیدمثلی پیروی می‌کنند. ماده‌ها در حدود ۸ ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسند. نرها ممکن است کمی زودتر بالغ شوند، اما پرورش پیش از آنکه ماده کاملاً بالغ شده باشد با خطر بیشتری برای مادر و نتاج همراه است.

پرورش افراد دورگه نتاجی می‌دهد که پیش‌بینی رنگ و نقش آن‌ها دشوار است زیرا حیوانات والد ممکن است آللّ‌های رنگ گوناگونی را به شکل ناشناخته حمل کنند. برخلاف یک تلاقی مستند بین دو نوع شناخته‌شده که می‌توان نسبت رنگ‌های مورد انتظار نتاج را حساب کرد، پرورش دورگه می‌تواند طیف گسترده‌ای از نتایج را در یک نسل بدهد. این نگرانی رفاهی نیست اما برای کسانی که می‌خواهند نوع خاصی تولید کنند اهمیت دارد.

دوره آبستنی در چنچیلاها نسبت به اندازه بدن طولانی است: حدود ۱۱۱ روز از لقاح. نسل‌ها کوچک هستند، معمولاً ۱ تا ۳ بچه، و گاهی تا ۵ عدد. بچه‌های چنچیلا پیش‌رسیده هستند: کاملاً پوشیده از مو به دنیا می‌آیند، چشمانشان باز است و ظرف چند ساعت پس از تولد می‌توانند حرکت کنند. مادر آن‌ها را شیر می‌دهد در حالی که بچه‌ها در هفته اول شروع به چشیدن خوراک جامد می‌کنند. از شیر گرفتن در حدود ۶ تا ۸ هفتگی کامل می‌شود.

پرورش از نظر جسمی برای ماده سنگین است. نگهدارندگان مسئول زمان بازیابی کافی بین نسل‌ها را رعایت می‌کنند و ماده‌ها را به طور متوالی پرورش نمی‌دهند. چون جمعیت‌های اهلی چنچیلا در معرض فشارهای گزینش طبیعی نیستند، غربالگری صحت و جفت‌سازی دقیق برای حفظ حیوانات سالم در نسل‌های بعدی اهمیت دارد.