دوون

دیوون یکی از کهن‌ترین نژادهای گاو گوشتی در جزایر بریتانیا به شمار می‌رود. نام این نژاد از ولایت دیوون در جنوب غرب انگلیس گرفته شده است، جایی که این حیوان مدت‌ها پیش از تعریف نژادهای امروزی، به عنوان دامی همه‌کاره در مزرعه پرورش می‌یافت. این نژاد با پوست یکدست سرخ که از قهوه‌ای روشن تا سرخ یاقوتی تیره تغییر می‌کند شناخته می‌شود و همین رنگ باعث شده لقب معروف آن یاقوت سرخ باشد.

گاوهای بالغ دیوون دام‌های بزرگی هستند. گاوهای نر بالغ معمولاً بین ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ کیلوگرام و گاوهای ماده بین ۵۰۰ تا ۶۵۰ کیلوگرام وزن دارند. این نژاد به تبدیل کارآمد علف و علوفه به گوشت شهرت دارد و همین ویژگی آن را برای سیستم‌های علف‌خوار و چراگاه‌محور گزینه‌ای عملی ساخته است. دیوون در آب‌وهوای گوناگون سازگاری خوبی نشان می‌دهد و در برابر گرما و سرما، بهتر از بسیاری نژادهای هم‌اندازه مقاومت می‌کند.

خلق‌وخوی این نژاد یکی از ویژگی‌های اصلی آن است. دیوون‌ها آرام، خوش‌رفتار و رام هستند، خصوصیاتی که کار با آن‌ها، نگهداری در محصوره و مدیریت روزمره را چه در مزرعه‌های کوچک و چه بزرگ آسان‌تر می‌سازد. در گذشته از این نژاد به عنوان گاو کار (گاو یوغی) نیز استفاده می‌شد، نقشی که هم به قدرت بدنی و هم به آرامش خلقی این حیوان نیاز داشت.

مناسب چه کسانی است

دیوون گزینه مناسبی برای پرورش‌دهندگانی است که به دنبال دامی مقاوم و گوشتی هستند که با نهاده کم دانه و تکیه بر علوفه، عملکرد خوبی داشته باشد. خلق‌وخوی رام آن برای کسانی که خودشان مستقیم با گاوها کار می‌کنند و به دام کم‌استرس اهمیت می‌دهند مناسب است. این نژاد همچنین برای پرورش‌دهندگان خرد و برنامه‌های چرای حفاظتی جذاب است، جایی که آرامش دام و توانایی خوب چرا، از اندازه بزرگ بدن اهمیت بیشتری دارد.

خاستگاه دیوون ولایت دیوون در جنوب غرب انگلیس است و سوابق نشان می‌دهد گاوهایی از این گونه برای چندین قرن در این منطقه وجود داشته‌اند. در بیشتر دوران آغازین خود، این نژاد حیوانی سه‌کاره بود. از آن هم گوشت و هم شیر به دست می‌آمد و هم نیروی بدنی گاوهای کار در مزرعه‌هایی که یک دام باید چند وظیفه را انجام می‌داد.

دیوون از نخستین گاوهای اروپایی بود که به امریکای شمالی آورده شد. سوابق تاریخی نشان می‌دهد گاوهای سرخ دیوون در اوایل قرن هفدهم میلادی همراه مهاجران انگلیسی به مستعمره پلیموت در ایالت کنونی ماساچوست رسیدند. قدرت بدنی و خلق‌وخوی آرام این گاوها باعث شد به عنوان گاو کار برای پاکسازی زمین و حمل بار ارزشمند شناخته شوند و این نژاد در اقتصاد کشاورزی مستعمراتی اولیه گسترش یافت.

با ماشینی شدن کشاورزی و تخصصی شدن تولید شیر و گوشت، نژاد دیوون به دو شاخه تقسیم شد. یک شاخه برای تولید شیر انتخاب شد و به میلکینگ دیوون معروف گشت، در حالی که شاخه دیگر عمدتاً برای تولید گوشت پرورش یافت. دیوون گوشتی که گاهی رد روبی یا نورث دیوون نیز نامیده می‌شود، همان شاخه‌ای است که امروز بیشتر با این نژاد شناخته می‌شود.

انجمن‌های نژادی در انگلیس و بعدها در کشورهای دیگر، دفتر ثبت نسل را برای حفظ اصالت این نژاد نگهداری کردند. دیوون به مناطق بسیاری از جمله استرالیا، نیوزیلند، افریقای جنوبی و امریکای جنوبی صادر شده است، جایی که مقاومت آن در برابر گرما و توانایی خوبش در چرا، آن را برای سیستم‌های چرای گسترده مناسب ساخته است.

دیوون دامی گوشتی با ساختار محکم، بدنی عمیق و پهن و طول مناسب است. اسکلت بدن عضلانی است بدون آنکه به‌شکل افراطی باشد و پشت آن بر روی خط پشتی محکمی قرار دارد. سر اندازه متوسطی دارد و پیشانی پهنی نشان می‌دهد. دیوون‌های سنتی شاخ دارند، هرچند خط‌های بدون شاخ (به‌طور طبیعی بی‌شاخ) نیز پرورش داده شده‌اند. پاها قوی و در جای مناسب قرار گرفته‌اند و برای راه رفتن و چرا در چراگاه و زمین‌های ناهموارتر مناسب‌اند.

برجسته‌ترین ویژگی این نژاد، پوست آن است. دیوون‌ها در سراسر بدن رنگ یکدست سرخ دارند و منشأ نام یاقوت سرخ همین ویژگی است.

پوست و رنگ‌ها

رنگ پوست در سراسر این نژاد یکسان است و یکی از ساده‌ترین راه‌های شناسایی دیوون به‌شمار می‌رود. رنگ دام‌ها از قهوه‌ای روشن تا سرخ یاقوتی تیره متغیر است. موها در هوای گرم کوتاه‌اند و در هوای سرد ضخیم‌تر و کمی مجعد می‌شوند، ویژگی‌ای که به مقاومت این نژاد در برابر آب‌وهوای گوناگون کمک می‌کند. پوزه و پوست معمولاً روشن یا به رنگ گوشتی است و پرچم دم نیز معمولاً همرنگ بدن، یعنی سرخ است.

دیوون به خلق‌وخوی آرام و پایدار شهرت دارد. این نژاد آرام، خوش‌رفتار و رام است، ویژگی‌ای که کار روزانه با آن، جابه‌جایی میان محصوره‌ها و انجام کارهای معمول دامپزشکی را ساده می‌سازد. این خصوصیات در تاریخچه این نژاد به عنوان گاو کار اهمیت داشت، جایی که دامی پایدار و همکار برای کار ایمن در کنار انسان‌ها ضروری بود.

دیوون‌ها در برخورد با نگهدارندگان خود معمولاً بدون استرس زیاد، تماس روزمره را می‌پذیرند و به مدیریت پیوسته و کم‌فشار واکنش خوبی نشان می‌دهند. گاوهای ماده مادرانی توجه‌کننده‌اند و معمولاً در کنار گوساله‌های خود آرام هستند. در برابر افراد ناآشنا، دیوون‌های خوب تربیت‌شده معمولاً خونسرد می‌مانند تا واکنشی. در گله نیز به‌آسانی با دام‌های دیگر مخلوط می‌شوند و به پرخاشگری شهرت ندارند، هرچند گاوهای نر در هر نژادی نیاز به مدیریت دقیق دارند. خلق‌وخوی آرام این نژاد آن را برای چرای مشترک در کنار دیگر دام‌ها نیز گزینه‌ای معقول می‌سازد.

دیوون نژادی مقاوم است که در سیستم‌های چراگاه‌محور با نهاده‌های متوسط عملکرد خوبی دارد. بیشتر مراقبت‌ها حول نگهداری چراگاه خوب، تأمین آب پاک و پیروی از برنامه بهداشتی منظم گله می‌چرخد.

مراقبت از پوست و مو

• مراقبت از پوست حداقلی است. موی کوتاه آن با تغییر فصل می‌ریزد و دوباره می‌روید
• انگل‌های خارجی مانند شپش، مگس و کنه را به‌ویژه در ماه‌های گرم بررسی کنید
• سم‌ها را در صورت نیاز بازرسی و کوتاه کنید تا از لنگش جلوگیری شود
• شاخ‌ها را در صورت وجود، از نظر رشد و وضعیت پیوسته زیر نظر داشته باشید

تحرک و فعالیت بدنی

• چراگاه باز، تحرک روزانه‌ای را که این نژاد نیاز دارد فراهم می‌کند
• چرای چرخشی کیفیت علوفه را بالا نگه می‌دارد و فشار چرا را پخش می‌کند
• فضای کافی برای رفتن به سمت آب و سایه در نظر بگیرید تا دام در طول روز حرکت کند

محیط نگهداری

دیوون‌ها هم گرما و هم سرما را تحمل می‌کنند، اما همچنان از پناهگاه طبیعی یا ساخته‌شده مانند درخت، بادشکن یا یک سایبان ساده بهره می‌برند. در آب‌وهوای گرم سایه و در شرایط سرد یا مرطوب، فضایی خشک و بدون جریان هوا فراهم کنید. حصارکشی مطمئن و آب پایدار، مهم‌ترین نیازهای زیرساختی هستند.

دیوون به‌خاطر تبدیل کارآمد علف و علوفه به گوشت شناخته شده است و این نژاد می‌تواند تحت شرایط خوب، تنها با چراگاه فربه شود. رژیمی از چرای باکیفیت در فصل رشد، همراه با کاه یا سیلاژ هنگام کمبود علف، نیاز بیشتر دام‌ها را برآورده می‌کند. دانه اختیاری است و عمدتاً برای حفظ رشد یا فربه‌سازی دام هنگام محدودیت علوفه استفاده می‌شود.

تنقلات و مکمل‌ها

نمک و مواد معدنی آزاد متناسب با خاک و علوفه محلی فراهم کنید، زیرا کمبودها بسته به منطقه فرق می‌کند. آب تازه و پاک در همه اوقات ضروری است. هر تغییری در جیره باید طی چند روز و به‌تدریج انجام شود تا میکروب‌های شکمبه فرصت سازگاری پیدا کنند.

دیوون به‌طور کلی نژادی قوی با طول عمر خوب است. بسیاری از گاوهای ماده سال‌ها مولد باقی می‌مانند و طول عمر معمول آن ۱۲ تا ۱۵ سال است. بیشتر نگرانی‌های سلامتی، شرایط رایج در گاوهای چراگاه‌خوار است نه نقص‌های خاص این نژاد، و تغذیه خوب، کنترل انگل و مراقبت دامپزشکی منظم مشکلات را کم نگه می‌دارد.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون منطقه‌ای را با مشورت داکتر مالداری دنبال کنید
• برنامه کنترل انگل را با مدیریت چرا و داروهای کرم‌زدایی حفظ کنید
• مواد معدنی متعادل برای پیشگیری از بیماری‌های ناشی از کمبود فراهم کنید
• سم‌ها و وضعیت بدنی را به‌طور منظم بررسی کنید
• سوابق جفت‌گیری، زایمان و درمان‌ها را نگهداری کنید

دیوون‌ها در یک تا دو سال نخست زندگی به بلوغ جفت‌گیری می‌رسند و تلیسه‌ها اغلب طوری جفت‌گیری می‌شوند که در حدود دو سالگی زایمان کنند. گاوهای ماده به باروری و زایمان منظم شهرت دارند و این نژاد به‌طور کلی به سهولت زایمان شناخته می‌شود، ویژگی‌ای که نیاز به کمک هنگام تولد را کاهش می‌دهد.

دوره آبستنی حدود نه ماه، یعنی نزدیک به ۲۸۳ روز، طول می‌کشد و گاوهای ماده معمولاً سالانه یک گوساله به دنیا می‌آورند. دوقلوزایی تنها گاه‌به‌گاه رخ می‌دهد. گوساله‌ها معمولاً بدون دشواری متولد می‌شوند و به‌سرعت می‌ایستند و شیر می‌خورند. گاوهای ماده دیوون مادرانی توجه‌کننده با شیر کافی هستند و خلق‌وخوی آرام این نژاد در رفتار پایدار آن‌ها در کنار گوساله‌ها نیز دیده می‌شود. گوساله‌ها معمولاً در سن شش تا هشت ماهگی از شیر گرفته می‌شوند. با مدیریت خوب، گاوهای ماده می‌توانند سال‌های زیادی به جفت‌گیری و پرورش گوساله ادامه دهند که این خود به عمر تولیدی طولانی این نژاد کمک می‌کند.