سوری

الپاکای سوری یکی از دو نوع شناخته‌شده الپاکا است، نوع دیگر هواکایا نام دارد. این حیوان شتر سانان بومی کوههای بلند آند در امریکای جنوبی است. ویژگی اصلی این نوع الیاف آن است که به شکل قفل‌های باریک و پیچیده رشد می‌کند و مستقیم به پایین آویزان می‌شود، نه اینکه از بدن بیرون بایستد. این الیاف درخشندگی خاصی دارد و لمس آن نرم و صاف است، که سوری را از پوشش متراکم و موج‌دار هواکایا جدا می‌کند.

سوری‌ها حیوانات بزرگی هستند. یک فرد بالغ معمولاً حدود نود سانتی‌متر در ناحیه شانه قد دارد و وزن آن بین پنجاه و پنج تا هشتاد و پنج کیلوگرام است، با نرها معمولاً سنگین‌تر از ماده‌ها. این حیوانات بیشتر برای الیاف نگهداری می‌شوند تا گوشت، و هر حیوان چند کیلوگرام الیاف در سال تولید می‌کند. سوری کمیاب‌ترین نوع الپاکا است و سهم کوچکی از کل جمعیت الپاکا را تشکیل می‌دهد.

از نظر طبع، سوری آرام، ملایم و تا اندازه‌ای محتاط است. این حیوانات با همنوعان خود جوشی دارند و به محیط اطراف کنجکاوند، اما تا زمانی که به صورت منظم با انسان‌ها تماس نداشته باشند، فاصله خود را حفظ می‌کنند. آنها حیوانات گله‌ای هستند و تنها نگه‌داشتن آنها مناسب نیست.

مناسب برای چه کسانی است

سوری برای خرده‌دامداران و تولیدکنندگان الیاف مناسب است که بتوانند چراگاه، گله‌ی همدم و سرپناه در برابر گرما و باران فراهم کنند. چون الیاف آن ظریف است و به راحتی آلوده می‌شود، سوری نیاز به شرایط تمیزتری نسبت به برخی دام‌های دیگر دارد. این حیوان برای کسی که می‌خواهد تنها یک حیوان یا یک نگهبان داشته باشد مناسب نیست، زیرا الپاکاها حیواناتی طعمه‌ای هستند که برای امنیت به گله وابسته‌اند.

الپاکاها در فلات بلند کوههای آند پیرو اهلی شدند و شواهد باستانشناسی و ژنتیکی نشان می‌دهد که این اهلی‌سازی از ویکونیای وحشی چند هزار سال پیش صورت گرفته است. این حیوانات در اقتصاد دامداری آند پیش از تماس اروپایی‌ها نقش مرکزی داشتند و در ارتفاعات بالای سه هزار و پانصد متر نگهداری می‌شدند، جایی که هیچ دام دیگری نمی‌توانست زندگی کند.

در دوره امپراتوری اینکا، الیاف الپاکا ماده‌ای ارزشمند بود و بهترین الیاف برای پارچه‌های مقام بالا نگه داشته می‌شد. نوع سوری با قفل‌های بلند و درخشانش، در این زمینه اغلب به عنوان الیافی که از احترام ویژه برخوردار بود توصیف می‌شود، اگرچه این حیوانات در کنار هواکایاها در گله‌های مختلط نگهداری می‌شدند.

فتح اسپانیایی‌ها در سده شانزدهم میلادی دامداری آندی را بر هم زد. تعداد زیادی از شتر سانان از بین رفتند و جمعیت‌های پرورش‌دهنده کاهش یافت که تنوع دام باقی‌مانده را کاست. نگهداری الپاکا عمدتاً در میان اهالی بومی مناطق کوهستانی دور افتاده پیرو، بولیوی و شیلی ادامه یافت.

از اواخر سده بیستم، الپاکاها از امریکای جنوبی به امریکای شمالی، اروپا، استرالیا و زیلند نو صادر شدند، جایی که پرورش‌دهندگان برای تولید الیاف گله تشکیل دادند. سوری در سرتاسر این گسترش، نوع کمتر رایج باقی ماند و هنوز هم در تعداد کمتری نسبت به هواکایا در سراسر جهان نگهداری می‌شود.

سوری دارای گردن بلند، وضعیت ایستاده و استخوان‌بندی ظریف است که از ویژگی‌های معمول الپاکاها به شمار می‌رود. بارزترین نشانه آن الیاف است که در قفل‌های جداگانه‌ای رشد می‌کند که در طول خود می‌پیچند و نزدیک به بدن آویزان می‌شوند. این قفل‌ها به حیوان ظاهری صاف و آویخته می‌دهند، که با شکل گرد و پرپشت هواکایا تفاوت دارد. الیاف دارای درخشندگی قابل توجه و لمس لغزنده و خنک است.

پوشش و رنگ‌ها

الیاف سوری در طیف گسترده‌ای از رنگ‌های طبیعی وجود دارد، از سفید و کرم روشن تا سایه‌های قهوه‌ای و خاکستری و مشکی واقعی، همراه با حیوانات چند رنگ. الیاف سفید و روشن اغلب توسط تولیدکنندگان ترجیح داده می‌شود زیرا رنگ را خوب جذب می‌کند. الیاف بیشتر بدن را می‌پوشاند، در حالی که صورت و پایین پاها موهای کوتاه‌تری دارند. قطر الیاف در حیوانات جوان ظریف‌ترین است و با افزایش سن درشت‌تر می‌شود، به همین دلیل ارزش الیاف در سال‌های اولیه بیشترین است.

سوری‌ها حیواناتی آرام و خوش خلق هستند. در نگهداری روزانه ملایمند و به ندرت نسبت به انسان‌ها پرخاشگری نشان می‌دهند. طبیعت ذاتی آنها محتاطانه است، به طوری که سوری‌ای که کمتر با انسان سروکار داشته در فاصله نگه می‌دارد و ممکن است از تماس بترسد، در حالی که حیواناتی که به طور منظم با آنها کار شده آشکارا آرام‌تر می‌شوند.

با سایر الپاکاها، سوری جوشی است و بدون تعارض زیاد در سلسله مراتب گله جای می‌گیرد. این حیوانات از طریق نرمش آرام و حالت بدن ارتباط برقرار می‌کنند، و برای احساس امنیت به حداقل یک یا دو همدم از نوع خود نیاز دارند. نگه‌داشتن الپاکا به تنهایی آن را دچار تنش می‌کند.

نسبت به افراد ناشناس، سوری کنجکاو اما محتاط است. قبل از نزدیک شدن، شخص جدید را از فاصله امن تماشا می‌کند. تف انداختن که شناخته‌شده‌ترین رفتار الپاکاهاست، عمدتاً به سمت همگله‌ای‌ها بر سر غذا یا موقعیت است و فقط وقتی حیوان احساس گیرافتادگی کند به سمت انسان می‌اندازد. سوری‌ها معمولاً با دام‌های آرامی مانند گوسفند یا بز کنار می‌آیند، اما نباید به عنوان نگهبان به آنها تکیه کرد.

الپاکای سوری در آب‌وهوای خنک مقاوم است اما مراقبت از آن باید بر حفاظت از الیاف و راحتی حیوان متمرکز باشد. الیاف قفلی به راحتی گیاه و خاک را نگه می‌دارد، پس چراگاه و بستر باید نسبتاً تمیز باشد تا ارزش الیاف حفظ شود.

آراستن

• یک بار در سال، معمولاً در بهار، پشم‌چینی کنید تا الیاف کامل برداشته شود و از گرمازدگی در تابستان جلوگیری شود
• ناخن‌ها را چندین بار در سال کوتاه کنید، زیرا به طور مداوم رشد می‌کنند و در صورت بی‌توجهی بدشکل می‌شوند
• دندان‌ها را به صورت دوره‌ای بررسی کنید و دندان‌های جنگی نرها را در صورت نیاز تیز نکنید
• از برس زدن زیاد به قفل‌ها خودداری کنید، که می‌تواند ساختار الیاف دهنده‌ی شخصیت سوری را بشکند

ورزش

• چراگاه باز برای چرای روزانه و تحرک فراهم کنید
• فضا برای دویدن گله، که در دوره‌های کوتاه انجام می‌دهند، تامین کنید
• هیچ ورزش منظمی جز دسترسی به یک قطعه زمین لازم نیست

محیط

سوری به سرپناهی خشک، سایه‌دار و خوش تهویه برای محافظت از خورشید، باران و باد نیاز دارد. در سرما وقتی خشک باشد خوب تاب می‌آورد اما در گرما و رطوبت رنج می‌برد، بنابراین سایه، جریان هوا و دسترسی به آب در هوای گرم اهمیت دارد. حصارکشی باید شکارچیان را بیرون نگه دارد نه فقط گله را درون. تراکم دام باید آنقدر چراگاه داشته باشد که تجمع انگل محدود شود.

الپاکاها حیوانات پرکارایی در چرا با معده سه‌قسمتی سازگار با علوفه پرفیبر هستند. بیشتر رژیم غذایی سوری باید از چراگاه و کاه علفی باشد. علوفه خوب معمولاً بیشتر نیازهای غذایی را برآورده می‌کند و تغذیه بیش از حد با غلات یا چراگاه پربار به چاقی و مشکلات گوارشی منجر می‌شود. دسترسی به آب تمیز در تمام اوقات ضروری است.

چون خاک‌های امریکای جنوبی با مناطقی که الپاکاها اکنون نگهداری می‌شوند متفاوت است، تعادل معدنی می‌تواند مسئله‌ای باشد. بسیاری از نگهدارندگان یک مکمل معدنی مخصوص شتر سانان فراهم می‌کنند تا کمبودها، به ویژه سلنیوم و ویتامین دی در مناطق با نور کم خورشید، را جبران کنند.

تنقلات و مکمل‌ها

مقادیر کمی سبزیجات یا میوه ساده را می‌توان به صورت دستی به عنوان تنقلات گهگاه داد، اما تنقلات باید حداقل باشد تا از اختلال گوارشی و رفتار پررویانه جلوگیری شود. یک مکمل معدنی فله فرموله شده برای شتر سانان مفیدتر از تنقلات غذایی است، و یک دامپزشک یا متخصص تغذیه می‌تواند در مورد کمبودهای محلی و مکمل‌دادن به ماده‌های باردار راهنمایی کند.

با مدیریت خوب، یک الپاکای سوری ۱۵ تا ۲۰ سال زندگی می‌کند. این حیوانات در شرایط خنک و خشک مقاوم هستند اما با خطرات سلامتی قابل پیش‌بینی مرتبط با آب‌وهوا، انگل‌ها و تغذیه روبرو می‌شوند. بسیاری از مشکلات پیشگیری از آنها آسان‌تر از درمان است، بنابراین مشاهده منظم وضعیت بدن، اشتها و مدفوع پایه سلامت الپاکا است.

مراقبت پیشگیرانه

• امتیازدهی وضعیت بدن بر اساس برنامه منظم
• یک برنامه کنترل انگل برنامه‌ریزی شده با دامپزشک، از جمله پیشگیری از کرم مننژیال در مناطق مرتبط
• واکسیناسیون سالانه یا فصلی بر اساس توصیه دامپزشکی محلی
• مکمل معدنی مناسب با منطقه
• کوتاه کردن ناخن و بررسی دندان
• پشم‌چینی برای جلوگیری از گرمازدگی تابستان

الپاکاهای ماده در سن حدود ۱۲ تا ۱۸ ماهگی آماده جفت‌گیری می‌شوند، پس از آنکه به اندازه کافی رشد کرده‌اند، در حالی که نرها کمی دیرتر بالغ می‌شوند. الپاکاها تخمک‌اندازی القایی دارند، یعنی ماده در پاسخ به جفت‌گیری تخمک آزاد می‌کند نه بر اساس چرخه ثابت، بنابراین جفت‌گیری می‌تواند توسط نگهدارنده زمان‌بندی شود و در آب‌وهوای مناسب در طول سال انجام گیرد.

دوره آبستنی طولانی است و حدود ۱۱ تا ۱۲ ماه طول می‌کشد و تقریباً همیشه یک کریای تنها به دنیا می‌آید. دوقلو نادر است و اغلب زنده نمی‌ماند. زایمان معمولاً در طول روز اتفاق می‌افتد، که تصور می‌شود به نوزاد کمک می‌کند قبل از سرمای شب در کوههای آند خشک شود و بایستد.

یک کریای تازه متولد معمولاً ۶ تا ۹ کیلوگرام وزن دارد و معمولاً ظرف چند ساعت بلند می‌شود و شیر می‌خورد. کریاها در سن حدود پنج تا شش ماهگی از شیر گرفته می‌شوند. کریاهای سوری باید زود از نظر نوع الیاف بررسی شوند، زیرا تشکیل قفل نشانه صفت سوری است. برنامه‌های پرورشی ظرافت، درخشندگی و ساختار قفل را انتخاب می‌کنند، و در درون یک گله یک خط ماده قوی به اندازه انتخاب نر مهم است.