Κυπρίνος κόι

Το κόι είναι εξημερωμένοι κυπρίνοι με επιλεγμένο χρωματισμό, που εκτρέφονται σε κήπους με λίμνες και υδάτινους κήπους σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για ένα μοναδικό είδος ψαριού που έχει επιλεγεί επί γενιές για το χρώμα και το σχέδιο του δέρματος και όχι για διαφορετικούς τύπους σώματος, οπότε ένα κόι αναγνωρίζεται από τα σημάδια του και όχι από μια ξεχωριστή μορφή. Ως ψάρια λίμνης παρατηρούνται από ψηλά, και τα περισσότερα από τα εκτιμημένα σχέδια διαβάζονται από τη ράχη του ψαριού.

Το κόι μεγαλώνει αρκετά και ζει πολλά χρόνια. Τα ενήλικα άτομα φτάνουν συνήθως τα 45 έως 90 εκ. (18 έως 36 ίντσες) και μπορούν να ζυγίζουν αρκετά κιλά, γεγονός που σημαίνει ότι μια λίμνη μερικών χιλιάδων λίτρων είναι το πρακτικό ελάχιστο για να τα διατηρήσει κανείς σωστά. Είναι κοινωνικά, ήρεμα ψάρια που συγκεντρώνονται και τρέφονται μαζί, και πολλά εξημερώνονται τόσο ώστε να παίρνουν τροφή από το χέρι στην επιφάνεια.

Η φροντίδα του κόι αφορά λιγότερο τον χειρισμό του ψαριού και περισσότερο τη διαχείριση του νερού. Η κύρια εργασία είναι η διήθηση, ο έλεγχος του νερού και η εποχιακή συντήρηση της λίμνης. Με σταθερό νερό και λίμνη κατάλληλου μεγέθους, το κόι είναι ανθεκτικό και μπορεί να μοιραστεί μια ολόκληρη ζωή με τον ιδιοκτήτη του, καθώς τα υγιή ψάρια ζουν συχνά για δεκαετίες.

Σε ποιους ταιριάζει το κόι

Το κόι ταιριάζει σε ανθρώπους που διαθέτουν εξωτερικό χώρο και επιθυμούν ένα μακροπρόθεσμο έργο λίμνης και όχι ένα κατοικίδιο για γρήγορη απόλαυση. Είναι κατάλληλο για κηπουρούς που απολαμβάνουν την εποχιακή συντήρηση και τον έλεγχο του νερού, καθώς και για νοικοκυριά που μπορούν να δεσμευτούν σε ένα ψάρι που μπορεί να ζήσει περισσότερο από τα περισσότερα άλλα κατοικίδια. Δεν ταιριάζει σε μικρές εσωτερικές δεξαμενές ούτε σε ιδιοκτήτες που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν μια μεγάλη, φιλτραρισμένη λίμνη με κρύο νερό.

Επειδή το κόι είναι ένα μόνο είδος (Cyprinus rubrofuscus), οι διαφορές μεταξύ τους αφορούν το χρώμα, το σχέδιο και τον τύπο των λεπιών, όχι το σχήμα του σώματος. Οι εκτροφείς και οι κριτές ταξινομούν το κόι σε ονομαστές ποικιλίες που ορίζονται από χαρακτηριστικά όπως το βασικό χρώμα, η διάταξη των σημαδιών, το κατά πόσο το δέρμα είναι μεταλλικό και το σχέδιο των λεπιών. Νέες διασταυρώσεις εμφανίζονται τακτικά, οπότε ο συνολικός αριθμός των αναγνωρισμένων ποικιλιών μετριέται σε δεκάδες και συνεχίζει να μεταβάλλεται ανάμεσα σε εκθέσεις και περιοχές.

Από την οπτική γωνία ενός μητρώου, το κόι αντιμετωπίζεται εδώ ως μία μόνο φυλή. Οι παρακάτω ονομαστές ποικιλίες είναι περιγραφικές ομάδες χρώματος μέσα σε αυτή τη μία φυλή, που χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση και την κρίση μεμονωμένων ψαριών.

Πώς ταξινομείται το κόι

Το κόι ταξινομείται με βάση τα ορατά χαρακτηριστικά κάθε ψαριού: το κύριο χρώμα φόντου, τον αριθμό και την τοποθέτηση των έγχρωμων κηλίδων, το κατά πόσο το δέρμα έχει μεταλλική λάμψη, και τη διάταξη των λεπιών. Αυτές οι ομαδοποιήσεις καθοδηγούν τις επιλογές αναπαραγωγής και τον τρόπο περιγραφής των ψαριών στις εκθέσεις. Πρόκειται για κατηγορίες μέσα στη μία φυλή του κόι και όχι για ξεχωριστά είδη ή διαφορετικούς τύπους σώματος.

Ο κυπρίνος εκτρεφόταν και μεταφερόταν σε όλη την Ασία επί αιώνες ως ψάρι τροφίμων. Ο άγριος πρόγονος του κόι είναι ο κυπρίνος του Αμούρ, από την Ανατολική Ασία, ένα ανθεκτικό είδος που αντέχει σε μεγάλο εύρος συνθηκών λίμνης. Πολύ πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε επιλογή χρώματος, ο κυπρίνος ήταν μια πρακτική πηγή πρωτεΐνης, εκτρεφόμενος σε λίμνες και πλημμυρισμένα χωράφια.

Η διακοσμητική ιστορία είναι πολύ πιο πρόσφατη. Στην ορεινή περιοχή της Νιιγκάτα, στην Ιαπωνία, αγρότες που εκτρέφαν κυπρίνους κατά τη διάρκεια του χειμώνα άρχισαν να παρατηρούν και να διατηρούν ψάρια με ασυνήθιστες χρωματικές μεταλλάξεις. Μέχρι τις αρχές του 1800, αυτοί οι έγχρωμοι κυπρίνοι εκτρέφονταν σκόπιμα για τα σημάδια τους, και τα πρώτα σταθερά κόκκινα και λευκά σχέδια καθιερώθηκαν στις επόμενες δεκαετίες.

Το κόι παρέμεινε τοπική ιδιαιτερότητα στην Ιαπωνία μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Μια έκθεση κόι από τη Νιιγκάτα σε μια έκθεση του 1914 στο Τόκιο τράβηξε την εθνική προσοχή, και από εκεί το ενδιαφέρον αυξήθηκε σταθερά. Οι εκτροφείς βελτίωσαν τις ποικιλίες και τα πρότυπα καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Οι αεροπορικές μεταφορές και το παγκόσμιο εμπόριο ενυδρείων και λιμνών μετέφεραν το κόι σε όλο τον κόσμο κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Σήμερα το κόι εκτρέφεται σε πολλές χώρες, αν και οι ιαπωνικές γενεαλογικές γραμμές παραμένουν σημείο αναφοράς για τις καθιερωμένες ποικιλίες.

Το κόι έχει την κλασική μορφή κυπρίνου: επιμήκες, στρογγυλεμένο σώμα, ένα μακρύ ραχιαίο πτερύγιο και στραμμένο προς τα κάτω στόμα, πλαισιωμένο από δύο ζεύγη κοντών μουστακιών που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό τροφής στον πυθμένα της λίμνης. Το σώμα είναι αεροδυναμικό, προσαρμοσμένο για σταθερή κίνηση παρά για γρήγορες εφορμήσεις. Αυτό που ξεχωρίζει κάθε κόι είναι το δέρμα του: το βασικό χρώμα, οι έγχρωμες κηλίδες πάνω του και το αν τα λέπια είναι μεγάλα, μειωμένα ή απουσιάζουν σε ορισμένα σημεία.

Το χρώμα στο κόι κυμαίνεται από λευκό, κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο, μαύρο, μπλε και κρεμ, συχνά σε συνδυασμό με καθορισμένες κηλίδες. Ορισμένα ψάρια έχουν μεταλλική ή περλέ λάμψη, ενώ άλλα είναι ματ. Τα σχέδια λεπιών ποικίλλουν επίσης, από πλήρως λεπιδωτά ψάρια έως εκείνα με σειρές λεπιών σαν καθρέφτη ή σχεδόν χωρίς λέπια.

Πώς ποικίλλει η εμφάνιση

Η εμφάνιση ποικίλλει σχεδόν αποκλειστικά ως προς το χρώμα και το σχέδιο, καθώς όλα τα κόι μοιράζονται το ίδιο σχήμα σώματος. Δύο κόι μπορεί να φαίνονται πολύ διαφορετικά στα σημάδια τους, ενώ έχουν πανομοιότυπο σχήμα. Η τοποθέτηση του σχεδίου, η καθαρότητα των ορίων του χρώματος, η ύπαρξη μεταλλικής λάμψης και η διάταξη των λεπιών είναι τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν ένα κόι από ένα άλλο.

Το κόι είναι κοινωνικό και τείνει να κινείται και να τρέφεται ομαδικά. Περνά μεγάλο μέρος της ημέρας βόσκοντας κατά μήκος του πυθμένα και των πλευρών της λίμνης, χρησιμοποιώντας τα μουστάκια του για να εντοπίζει τροφή, και ανεβαίνει πρόθυμα στην επιφάνεια όταν ταΐζεται. Αυτή η συνήθεια της επιφανειακής διατροφής είναι ο λόγος για τον οποίο πολλά κόι μαθαίνουν να συνδέουν την προσέγγιση του ιδιοκτήτη με τροφή και συγκεντρώνονται, ακολουθούν το χέρι και ακόμη παίρνουν σφαιρίδια τροφής απευθείας από τα δάχτυλα.

Είναι ήρεμα ψάρια χωρίς εδαφική επιθετικότητα, οπότε συνυπάρχουν καλά τόσο με ομοειδή τους όσο και με άλλα ήρεμα είδη λίμνης. Το κόι επικοινωνεί κυρίως μέσω κίνησης και συμπεριφοράς κατά τη διατροφή, όχι με κάποιον ήχο. Η δραστηριότητά του ακολουθεί στενά τη θερμοκρασία του νερού: είναι ζωηρό τους θερμούς μήνες, επιβραδύνεται αισθητά καθώς κρυώνει το νερό και γίνεται σχεδόν ανενεργό κοντά στον πυθμένα τον χειμώνα.

Καθημερινή φροντίδα

• Δίνετε ποσότητα τροφής που τα ψάρια καταναλώνουν μέσα σε λίγα λεπτά, προσαρμοσμένη στη θερμοκρασία του νερού
• Παρατηρείτε τα ψάρια κατά το τάισμα για σημάδια ασθένειας, τραυματισμού ή ασυνήθιστης συμπεριφοράς
• Ελέγχετε ότι οι αντλίες, τα φίλτρα και ο αερισμός λειτουργούν
• Αφαιρείτε την περίσσεια τροφής, τα φύλλα και τα υπολείμματα από την επιφάνεια
• Αναπληρώνετε τις απώλειες από εξάτμιση με αποχλωριωμένο νερό

Περιβάλλον

• Διατηρείτε τη λίμνη αρκετά μεγάλη και βαθιά ώστε να παραμένει σταθερή σε θερμοκρασία
• Διατηρείτε βιολογική και μηχανική διήθηση κατάλληλου μεγέθους για τον αριθμό των ψαριών
• Παρέχετε αερισμό, ιδίως σε θερμό καιρό και κατά το τάισμα
• Ελέγχετε αμμωνία, νιτρώδη, νιτρικά και pH σε τακτική βάση
• Πραγματοποιείτε μερικές αλλαγές νερού για τον έλεγχο νιτρικών και υπολειμμάτων

Περιποίηση και χειρισμός

Το κόι δεν χειρίζεται τακτικά. Όταν ένα ψάρι πρέπει να μετακινηθεί ή να εξεταστεί, χρησιμοποιήστε ένα μαλακό δίχτυ χωρίς κόμπους ή δίχτυ τύπου κάλτσας και ένα δοχείο γεμάτο νερό, αντί να σηκώνετε το ψάρι στον αέρα. Βρέξτε πρώτα τα χέρια και τον εξοπλισμό για να προστατέψετε την προστατευτική βλέννα, στηρίξτε το σώμα και κρατήστε τον χειρισμό σύντομο για να περιορίσετε το άγχος.

Το κόι είναι ευκαιριακά παμφάγο. Σε μια λίμνη βόσκει φύκη, φυτική ύλη, προνύμφες εντόμων και μικρά ασπόνδυλα, και στην αιχμαλωσία αυτό συνδυάζεται με σφαιρίδια τροφής που επιπλέουν ή βυθίζονται, ειδικά κατασκευασμένα για κόι. Τα επιπλέοντα σφαιρίδια φέρνουν τα ψάρια στην επιφάνεια, κάτι που επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να τα παρατηρεί ενώ τρέφονται και να ελέγχει την κατάστασή τους.

Το τάισμα καθορίζεται από τη θερμοκρασία, καθώς το κόι είναι ψυχρόαιμο. Τρώει καλά σε ζεστό νερό, τρώει λίγο σε κρύο νερό και δεν πρέπει να ταΐζεται όταν το νερό κρυώσει και η πέψη του σταματήσει για τον χειμώνα. Το υπερβολικό τάισμα μολύνει το νερό πιο γρήγορα από όσο μπορεί να αντεπεξέλθει το φίλτρο, οπότε το τάισμα με βάση την όρεξη σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα είναι η ασφαλής προσέγγιση.

Λιχουδιές όπως μικρές ποσότητες φυλλωδών λαχανικών, μπιζέλια ή φρούτα μπορούν να προσφέρονται περιστασιακά, αλλά δεν πρέπει να αντικαθιστούν μια ισορροπημένη βασική τροφή. Τα συμπληρώματα σπάνια χρειάζονται όταν χρησιμοποιείται σφαιρίδια καλής ποιότητας. Το ίδιο το νερό αποτελεί μέρος της διατροφής: σταθερό, καθαρό, καλά οξυγονωμένο νερό επιτρέπει στο ψάρι να χωνεύει και να αξιοποιεί σωστά την τροφή του.

Το κόι είναι ανθεκτικό ψάρι όταν το περιβάλλον του είναι σταθερό, και ζει συνήθως 20 έως 40 χρόνια, ενώ κάποια άτομα ζουν περισσότερο. Η πλειονότητα των προβλημάτων υγείας συνδέεται με την ποιότητα του νερού, το άγχος ή παράσιτα και βακτήρια που εγκαθίστανται όταν τα ψάρια είναι εξασθενημένα. Επειδή το κόι κρύβει καλά την ασθένεια, η καθημερινή παρατήρηση του ιδιοκτήτη ως προς το πώς κινούνται, τρέφονται και κρατούν τα πτερύγιά τους είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.

Προληπτική φροντίδα

• Ελέγχετε τακτικά το νερό και διατηρείτε αμμωνία και νιτρώδη στο μηδέν
• Θέτετε σε καραντίνα τα νέα ψάρια πριν τα προσθέσετε στη λίμνη
• Αποφύγετε τον υπερπληθυσμό και το υπερβολικό τάισμα
• Διατηρείτε τη διήθηση και τον αερισμό σε λειτουργία και συντήρηση
• Παρατηρείτε τα ψάρια καθημερινά κατά το τάισμα

Το κόι είναι ψάρι εξωτερικής λίμνης, όχι ενυδρείου. Χρειάζεται όγκο νερού αρκετά μεγάλο και βαθύ ώστε να διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του κατά τη διάρκεια των εποχών και να αραιώνει τα απόβλητα που παράγει μια ομάδα μεγάλων ψαριών. Ένα βάθος λίμνης που επιτρέπει στα ψάρια να παραμένουν κάτω από τη γραμμή παγετού τον χειμώνα και κάτω από το πιο ζεστό επιφανειακό νερό το καλοκαίρι τα βοηθά να αντέξουν τις ακραίες θερμοκρασίες. Η διήθηση είναι κεντρικής σημασίας: ένα μηχανικό και βιολογικό φίλτρο κατάλληλου μεγέθους για τη λίμνη και τον αριθμό των ψαριών διατηρεί την αμμωνία και τα νιτρώδη στο μηδέν.

Η καλή κυκλοφορία και ο αερισμός διατηρούν υψηλό το οξυγόνο, κάτι που έχει τη μεγαλύτερη σημασία σε ζεστό καιρό και όταν τα ψάρια είναι δραστήρια. Οι επιφάνειες και το υπόστρωμα διατηρούνται απλά και εύκολα στον καθαρισμό, και τυχόν φυτά ή βράχια δεν πρέπει να παγιδεύουν υπολείμματα ούτε να τραυματίζουν τα ψάρια.

Λίστα ελέγχου εγκατάστασης

• Λίμνη αρκετά βαθιά και μεγάλη ώστε να παραμένει σταθερή σε θερμοκρασία
• Φίλτρο με δυναμικότητα μεγαλύτερη από τον όγκο της λίμνης και τον αριθμό των ψαριών
• Αντλία και αερισμός κατάλληλα για το μέγεθος της λίμνης
• Αξιόπιστο κιτ ελέγχου νερού και αποχλωριωτής
• Δίχτυ ή κάλυμμα όπου οι θηρευτές αποτελούν ανησυχία
• Δεξαμενή ή δοχείο καραντίνας για νέα ή άρρωστα ψάρια

Το κόι συνήθως φτάνει τη σεξουαλική ωριμότητα γύρω στα δύο έως τρία χρόνια, αφού έχει αναπτυχθεί σε λογικό μέγεθος. Η ωοτοκία πυροδοτείται από την άνοδο της θερμοκρασίας του νερού την άνοιξη. Τα θηλυκά απελευθερώνουν πολύ μεγάλο αριθμό κολλωδών αυγών, συχνά δεκάδες χιλιάδες, τα οποία τα αρσενικά γονιμοποιούν καθώς διασκορπίζονται πάνω σε φυτά, ρίζες ή τεχνητό υλικό ωοτοκίας.

Το κόι δεν παρέχει γονική φροντίδα. Τα αυγά εκκολάπτονται σε περίπου τρεις έως επτά ημέρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία, και οι μικροσκοπικοί νεογνοί τρέφονται αρχικά με μικροσκοπικούς οργανισμούς της λίμνης πριν στραφούν σε έτοιμες τροφές. Επειδή γεννιούνται τόσα πολλά αυγά και τα ενήλικα τρώνε αυγά και νεογνά, η σκόπιμη αναπαραγωγή συνήθως σημαίνει διαχωρισμό των γεννητόρων ή μεταφορά των αυγών. Μόνο ένα μικρό ποσοστό των νεογνών από μια γέννα εμφανίζει τα χρώματα και τα σχέδια που επιθυμεί ένας εκτροφέας, οπότε ακολουθεί αυστηρή επιλογή καθώς μεγαλώνουν τα νεαρά ψάρια.

Είναι το κόι κατάλληλο για εσάς;

Το κόι αποτελεί μακροπρόθεσμη δέσμευση με κάθε έννοια. Μεμονωμένα ψάρια μπορούν να ζήσουν αρκετές δεκαετίες, οπότε η απόκτησή τους σημαίνει σχεδιασμό για ένα κατοικίδιο που μπορεί να παραμείνει μαζί σας για 20 έως 40 χρόνια ή περισσότερο. Χρειάζονται εξωτερικό χώρο για μεγάλη λίμνη, καθώς και τον χρόνο για τη διατήρηση της ποιότητας του νερού καθ' όλη τη διάρκεια των εποχών, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας για τον χειμώνα και του καθαρισμού την άνοιξη. Το μεγαλύτερο κόστος σπάνια είναι το ίδιο το ψάρι, αλλά η κατασκευή και η λειτουργία μιας λίμνης και ενός φίλτρου αρκετά μεγάλου ώστε να τα διατηρεί υγιή. Όποιος δεν διαθέτει τον χώρο, τον προϋπολογισμό ή το ενδιαφέρον για τη συντήρηση λίμνης ταιριάζει καλύτερα με ένα διαφορετικό κατοικίδιο.

Από πού να αποκτήσετε ένα

Το κόι μπορεί να αγοραστεί από εξειδικευμένους εμπόρους κόι και υδατοκαλλιέργειας, αξιόπιστους εκτροφείς και γενικούς προμηθευτές λίμνης. Οι καθιερωμένοι πωλητές μπορούν να σας ενημερώσουν για την ποικιλία και την προέλευση του ψαριού και διατηρούν το απόθεμά τους σε καθαρές, σε καραντίνα συνθήκες. Αξίζει επίσης να εξεταστεί η επανατοποθέτηση, καθώς κάποιοι ιδιοκτήτες χρειάζεται να αποχωριστούν τα ψάρια τους όταν μετακομίζουν ή μικραίνουν τη λίμνη τους. Όπου κι αν προέρχονται τα ψάρια, θέστε σε καραντίνα τα νέα άτομα πριν τα προσθέσετε σε υπάρχουσα λίμνη.