Καναρίνι

Το καναρίνι είναι μικρό σπερματοφάγο ωδικό πτηνό της οικογένειας των σπίνων (Fringillidae). Κατάγεται από το άγριο καναρίνι των Καναρίων Νήσων, των Αζορών και της Μαδέρας, και εκτρέφεται σε σπίτια εδώ και αρκετούς αιώνες. Τα οικόσιτα καναρίνια εκτιμώνται για τρία χαρακτηριστικά: το κελάηδισμα του αρσενικού, το χρώμα του φτερώματος και, σε ορισμένες γραμμές εκτροφής, ένα ασυνήθιστο σωματικό σχήμα ή σχέδιο φτερώματος.

Τα καναρίνια εκτρέφονται κυρίως ως πτηνά κλωβού ή κλωβοπτηνοτροφείου παρά ως ζώα συντροφιάς που αγγίζονται συχνά. Πολλά δεν απολαμβάνουν να τα κρατάει κανείς στα χέρια, και δείχνουν την κατάστασή τους μέσα από τη δραστηριότητα, το κελάηδισμα και την ποιότητα του φτερώματος αντί για τρυφερότητα. Ένα υγιές πτηνό είναι σε εγρήγορση, κελαηδά ή τιτιβίζει κατά τη διάρκεια της ημέρας και μετακινείται εύκολα από πατήθρα σε πατήθρα.

Είναι αρκετά ήσυχα για διαμερίσματα, καταλαμβάνουν λίγο χώρο και δεν χρειάζονται σύντροφο για να παραμείνουν υγιή, αν και ορισμένοι ιδιοκτήτες κρατούν περισσότερα από ένα. Ένα μεμονωμένο αρσενικό, με καλό φωτισμό και καλή υγεία, συνήθως κελαηδά μόνο του.

Σε ποιον ταιριάζει αυτό το πτηνό

Ένα καναρίνι ταιριάζει σε κάποιον που εκτρέφει πτηνά για πρώτη φορά, σε άτομο που ζει σε μικρό σπίτι ή σε οποιονδήποτε θέλει τον ήχο ενός ωδικού πτηνού χωρίς τον θόρυβο και τις απαιτήσεις χειρισμού ενός παπαγάλου. Δεν είναι κατάλληλη επιλογή για όποιον θέλει ένα πτηνό που κάθεται στο χέρι ή μαθαίνει κόλπα, και χρειάζεται καθημερινή τροφή, νερό και παρατήρηση.

Το καναρίνι είναι ένα ενιαίο οικόσιτο είδος, οπότε η ποικιλομορφία που παρατηρείται ανάμεσα στα καναρίνια είναι θέμα ποικιλιών και όχι ξεχωριστών φυλών. Οι εκτροφείς και οι σύλλογοι ταξινομούν αυτές τις ποικιλίες σε τρεις γενικές κατηγορίες. Οι ποικιλίες κελαηδίσματος εκτρέφονται για το μοτίβο και τον τόνο του κελαηδίσματος του αρσενικού. Οι ποικιλίες χρώματος εκτρέφονται για την απόχρωση του φτερώματος. Οι ποικιλίες τύπου εκτρέφονται για το σωματικό σχήμα, το μέγεθος, τη στάση ή τη διάταξη του φτερώματος.

Όλες αυτές παραμένουν το ίδιο ζώο με την ίδια επιστημονική ονομασία. Ένα πτηνό που κρίνεται για το κελάηδισμά του και ένα πτηνό που κρίνεται για το χρώμα του είναι και τα δύο καναρίνια. Απλώς έχουν επιλεγεί σε διαφορετικές κατευθύνσεις μέσα από πολλές γενιές.

Πώς ταξινομούνται οι ποικιλίες

Σε έναν σύλλογο ή έκθεση, τα καναρίνια συμμετέχουν στην κατηγορία για την οποία εκτράφηκαν: κελάηδισμα, χρώμα ή τύπο. Στη συνέχεια τα πτηνά συγκρίνονται με ένα πρότυπο της κατηγορίας αυτής. Επειδή κάθε καναρίνι ανήκει στο ίδιο οικόσιτο είδος, οι κατηγορίες περιγράφουν σκοπό και επιλογή, όχι ξεχωριστά ζώα.

Το καναρίνι πήρε το όνομά του από τις Καναρίες Νήσους στον ανατολικό Ατλαντικό, όπου ζει ο άγριος πρόγονός του μαζί με πληθυσμούς στις Αζόρες και τη Μαδέρα. Το άγριο πτηνό είναι ένας μικρός, κυρίως πρασινωπός σπίνος με δυνατό κελάηδισμα.

Μετά την ισπανική επαφή με τα νησιά τον 15ο αιώνα, ναυτικοί και έμποροι μετέφεραν τα πτηνά στην ηπειρωτική Ευρώπη. Ήδη από τον 16ο αιώνα το καναρίνι εκτρεφόταν σε αιχμαλωσία, αρχικά υπό ισπανικό έλεγχο του εμπορίου και αργότερα ευρύτερα καθώς τα πτηνά διαδόθηκαν σε άλλες χώρες.

Τους επόμενους αιώνες οι Ευρωπαίοι εκτροφείς επέλεξαν χαρακτηριστικά που δεν είχε το άγριο πτηνό, όπως κίτρινο φτέρωμα, ποικίλα σωματικά σχήματα και εκλεπτυσμένο κελάηδισμα. Αναπτύχθηκαν τοπικές παραδόσεις γύρω από συγκεκριμένους στόχους, έτσι ορισμένες περιοχές έγιναν γνωστές για τις γραμμές κελαηδίσματος και άλλες για το χρώμα ή τον τύπο. Γι' αυτό το σύγχρονο οικόσιτο καναρίνι διαφέρει τόσο πολύ στην εμφάνιση από τον άγριο συγγενή του.

Από τον 19ο αιώνα και μετά το καναρίνι ήταν κοινό οικιακό πτηνό σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Για μεγάλο διάστημα, οι ανθρακωρύχοι κρατούσαν επίσης καναρίνια μέσα στα ορυχεία, επειδή τα πτηνά αντιδρούσαν σε επικίνδυνα αέρια πριν από τους ανθρώπους, ένα παράδειγμα χρήσης του είδους εκτός σπιτιού.

Τα καναρίνια είναι μικρόσωμοι, ελαφρείς σπίνοι. Έχουν κοντό κωνικό ράμφος κατάλληλο για το σπάσιμο σπόρων, στρογγυλεμένο σώμα και αναλογικά κοντά πόδια με πέλματα προσαρμοσμένα για πατήθρες. Η άγρια μορφή είναι κυρίως πράσινη και κίτρινη με ραβδώσεις, αλλά τα οικόσιτα πτηνά παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία χρωμάτων λόγω μακροχρόνιας επιλεκτικής εκτροφής.

Το σωματικό σχήμα και η διάταξη του φτερώματος διαφέρουν επίσης ανάλογα με τη γραμμή εκτροφής. Ορισμένα πτηνά είναι λεπτά και όρθια, άλλα πιο στρογγυλά, ενώ ορισμένες ποικιλίες τύπου φέρουν λοφίο ή ασυνήθιστα σχέδια φτερώματος στο κεφάλι και την πλάτη.

Πώς διαφέρει η εμφάνιση

Επειδή το καναρίνι είναι ένα είδος που εκτρέφεται σε πολλές ποικιλίες, η εμφάνιση διαφέρει κυρίως ανάλογα με τον σκοπό εκτροφής της κάθε γραμμής. Οι γραμμές χρώματος διαφέρουν στην απόχρωση του φτερώματος, οι γραμμές τύπου διαφέρουν στο σωματικό σχήμα και τη στάση, ενώ οι γραμμές κελαηδίσματος μπορεί να φαίνονται πιο απλές επειδή η επιλογή επικεντρώθηκε στη φωνή και όχι στην εμφάνιση.

Τα καναρίνια είναι ημερόβια και περνούν τη μέρα μετακινούμενα ανάμεσα σε πατήθρες, τρώγοντας, καθαρίζοντας το φτέρωμά τους και κελαηδώντας. Το κελάηδισμα είναι κεντρικό στοιχείο της συμπεριφοράς τους. Στη φύση το αρσενικό κελαηδά για να κρατήσει την επικράτειά του και να προσελκύσει θηλυκό, και τα οικόσιτα αρσενικά διατηρούν αυτή την ορμή, κελαηδώντας συχνά για μεγάλο μέρος της ημέρας όταν είναι υγιή και σε καλό φωτισμό.

Δεν εξαρτώνται ιδιαίτερα από την αγέλη όπως ορισμένοι παπαγάλοι, και ένα μεμονωμένο πτηνό μπορεί να τα πάει καλά μόνο του. Όταν κρατούνται μαζί, τα αρσενικά μπορεί να ανταγωνίζονται και να κελαηδούν το ένα ενάντια στο άλλο, ενώ οι μικτές ομάδες ή οι ομάδες θηλυκών είναι συνήθως πιο ήρεμες. Τα περισσότερα καναρίνια επικοινωνούν με τους ανθρώπους μέσω ήχου και στάσης του σώματος παρά μέσω φυσικής επαφής, και παραμένουν επιφυλακτικά όταν τα κρατάει κανείς στα χέρια.

Καθημερινή φροντίδα

• Δώστε φρέσκο νερό και ελέγξτε τα δοχεία σπόρων και τροφής
• Προσφέρετε χόρτα ή άλλες φρέσκες τροφές κατάλληλες για το πτηνό
• Αφαιρέστε τα περιττώματα και τους σπόρους που έχουν χυθεί από τον πάτο του κλωβού
• Παρατηρήστε το πτηνό για φυσιολογική δραστηριότητα, στάση σώματος και κελάηδισμα
• Βεβαιωθείτε ότι το πτηνό έχει φυσικό φως ημέρας ή κατάλληλο φωτισμό κλωβού

Περιβάλλον

• Τοποθετήστε τον κλωβό σε σημείο χωρίς ρεύματα αέρα, μακριά από αναθυμιάσεις κουζίνας
• Κρατήστε τον κλωβό μακριά από άμεσο δυνατό ήλιο και ψυχρά ρεύματα αέρα
• Αποφύγετε τον συνεχή δυνατό θόρυβο και τις ξαφνικές ενοχλήσεις
• Παρέχετε αρκετές πατήθρες σε διαφορετικά ύψη
• Επιτρέψτε έναν τακτικό κύκλο φωτός και σκότους για ανάπαυση

Καλλωπισμός και χειρισμός

Τα καναρίνια καθαρίζουν μόνα τους το φτέρωμά τους και πολλά απολαμβάνουν ένα ρηχό μπάνιο, οπότε η προσφορά νερού για μπάνιο μερικές φορές την εβδομάδα βοηθά να διατηρείται το φτέρωμα σε καλή κατάσταση. Στα περισσότερα πτηνά δεν αρέσει να τα κρατούν στα χέρια, γι' αυτό ο χειρισμός να γίνεται μόνο όταν χρειάζεται, όπως για έλεγχο υγείας, και να είναι σύντομος και ήρεμος. Τα νύχια και το ράμφος πρέπει να ελέγχονται και ενδέχεται να χρειάζονται περιστασιακό κόψιμο από έμπειρο εκτροφέα ή κτηνίατρο.

Τα καναρίνια είναι σπερματοφάγα, δηλαδή οι σπόροι αποτελούν τη βάση της διατροφής τους. Ένα καλό μείγμα σπόρων καναρινιού είναι το καθημερινό βασικό σιτηρέσιο, όμως οι σπόροι από μόνοι τους δεν αποτελούν πλήρη διατροφή, γι' αυτό οι περισσότεροι εκτροφείς προσθέτουν φρέσκες τροφές. Τα χόρτα και μικρές ποσότητες κατάλληλων λαχανικών και φρούτων εμπλουτίζουν τη διατροφή και παρέχουν θρεπτικά συστατικά που λείπουν από τους σπόρους. Ορισμένοι ιδιοκτήτες ταΐζουν επίσης ειδικά σχεδιασμένα πελλέτ ως μέρος του σιτηρεσίου για καλύτερη ισορροπία.

Οι λιχουδιές, όπως λίγο φρούτο ή ένα κλαδί κεχρί, πρέπει να παραμένουν περιστασιακές ώστε το πτηνό να μη χορταίνει με αυτές. Η άμμος και ένα κόκαλο σουπιάς ή ορυκτό μπλοκ προσφέρονται συχνά για να στηρίξουν την πέψη και να παρέχουν ασβέστιο. Φρέσκο, καθαρό νερό πρέπει να είναι διαθέσιμο ανά πάσα στιγμή και να αλλάζεται καθημερινά.

Τα καναρίνια είναι γενικά ανθεκτικά πτηνά όταν τρέφονται και στεγάζονται σωστά, και συνήθως ζουν περίπου 7 έως 10 χρόνια, μερικές φορές περισσότερο με καλή φροντίδα. Όπως τα περισσότερα μικρά πτηνά, κρύβουν τα σημάδια ασθένειας, οπότε ένα πτηνό που κάθεται φουσκωμένο, σταματά να κελαηδά ή τρώει λιγότερο μπορεί ήδη να είναι άρρωστο και χρειάζεται άμεση προσοχή.

Προληπτική φροντίδα

• Διατηρήστε τον κλωβό και τα δοχεία καθαρά και τη διατροφή ποικίλη
• Αποφύγετε τα ρεύματα αέρα, τις αναθυμιάσεις κουζίνας και τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας
• Απομονώστε τα νέα πτηνά πριν τα συστήσετε στα υπόλοιπα
• Παρατηρήστε καθημερινά τυχόν αλλαγές στο κελάηδισμα, τα περιττώματα και τη δραστηριότητα
• Παρέχετε νερό για μπάνιο και σταθερό κύκλο φωτός και σκότους

Το καναρίνι είναι πτηνό κελαηδίσματος και επίδειξης, όχι κατοικίδιο επίδοσης, οπότε η εκπαίδευση είναι περιορισμένη σε σύγκριση με τους παπαγάλους. Τα καναρίνια δεν μαθαίνουν να μιλούν ούτε κάνουν κόλπα. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να βοηθήσετε ένα πτηνό να εγκλιματιστεί, να αποδεχτεί την παρουσία σας και να αισθανθεί αρκετά ασφαλές ώστε να κελαηδά. Ένα χαλαρό, καλά φωτισμένο πτηνό κελαηδά περισσότερο, οπότε μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης αφορά στην πραγματικότητα τις καλές συνθήκες και την υπομονή.

Ορισμένοι ιδιοκτήτες χρησιμοποιούν ήπιες, επαναλαμβανόμενες ρουτίνες ώστε το πτηνό να συνηθίσει τα χέρια κοντά στον κλωβό, αλλά τα περισσότερα καναρίνια παραμένουν επιφυλακτικά στον χειρισμό, κάτι που είναι φυσιολογικό για το είδος.

Ξεκινώντας

1. Δώστε στο νέο πτηνό μερικές ήσυχες μέρες για να εγκλιματιστεί
2. Κινηθείτε αργά και μιλήστε ήρεμα κοντά στον κλωβό
3. Διατηρήστε μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα για τροφή και φως
4. Αφήστε το πτηνό να έρθει να φάει ενώ βρίσκεστε κοντά
5. Επιβραβεύστε την ήρεμη συμπεριφορά αφήνοντας το πτηνό ήσυχο

Τα καναρίνια πετούν οριζόντια ανάμεσα σε πατήθρες αντί να σκαρφαλώνουν, οπότε το πλάτος και το μήκος του κλωβού έχουν μεγαλύτερη σημασία από το ύψος. Ένα μεμονωμένο πτηνό χρειάζεται ευρύχωρο κλωβό. Ζευγάρια ή μικρές ομάδες τα πάνε καλύτερα σε μεγαλύτερους κλωβούς ή κλωβοπτηνοτροφείο. Η απόσταση μεταξύ των κάγκελων πρέπει να είναι αρκετά στενή ώστε το μικρό πτηνό να μην μπορεί να περάσει το κεφάλι του. Οι εσωτερικοί κλωβοί είναι οι πιο συνηθισμένοι, ενώ εξωτερικά κλωβοπτηνοτροφεία είναι εφικτά σε κατάλληλα κλίματα με στέγαστρο και προστασία από θηρευτές.

Λίστα ελέγχου εγκατάστασης

• Ευρύχωρος κλωβός με ασφαλή, στενή απόσταση κάγκελων
• Αρκετές πατήθρες διαφορετικού πάχους σε διάφορα ύψη
• Δοχεία τροφής και νερού, καθώς και χώρος για χόρτα
• Ένα σημείο για δοχείο μπάνιου
• Κάλυμμα ή ήσυχος χώρος για απερίσπαστη ανάπαυση

Τα καναρίνια αναπαράγονται εποχιακά, και οι εκτροφείς συνήθως χρονίζουν τα ζευγαρώματα με περίοδο μεγαλύτερου φωτός ημέρας. Τα πτηνά μπορούν να αναπαραχθούν μέσα στον πρώτο τους χρόνο. Ένα αρσενικό και ένα θηλυκό συστήνονται όταν και τα δύο είναι σε καλή φυσική κατάσταση, και η θηλυκή χτίζει φωλιά, χρησιμοποιώντας συχνά ένα κύπελλο φωλιάς και υλικό φωλιάς που παρέχει ο εκτροφέας.

Η θηλυκή γεννά μικρό γόνο, επωάζει τα αυγά, και οι νεοσσοί εκκολάπτονται μετά από περίπου δύο εβδομάδες. Τόσο η διατροφή όσο και το περιβάλλον έχουν σημασία κατά την αναπαραγωγή, καθώς οι γονείς χρειάζονται επιπλέον θρεπτικά συστατικά για να ταΐσουν τους αναπτυσσόμενους νεοσσούς. Οι νεοσσοί ταΐζονται στη φωλιά και γίνονται ανεξάρτητοι λίγες εβδομάδες μετά την πτεροφόρησή τους, οπότε μπορούν να μεταφερθούν στη δική τους στέγαση.

Είναι το καναρίνι κατάλληλο για εσάς;

Ένα καναρίνι απαιτεί καθημερινή τροφή, νερό και καθαρισμό του κλωβού, καθώς και χώρο για έναν ευρύχωρο κλωβό και καλό φωτισμό. Δεν χρειάζεται μεγάλη προσοχή ή χειρισμό, γεγονός που το καθιστά διαχειρίσιμο για απασχολημένους ή πρωτόπειρους εκτροφείς. Η κύρια δέσμευση είναι ο χρόνος: ένα καναρίνι συνήθως ζει περίπου 7 έως 10 χρόνια, οπότε πρόκειται για μια πολυετή ευθύνη. Το κόστος είναι μέτριο σε σύγκριση με μεγαλύτερα πτηνά, αλλά η συνεχής τροφή, το στρωσίδι και η περιστασιακή κτηνιατρική φροντίδα προσθέτουν στο συνολικό κόστος.

Από πού να αποκτήσετε ένα

Τα καναρίνια προέρχονται από αφοσιωμένους εκτροφείς, συλλόγους και εκθέσεις πτηνών, αξιόπιστα καταστήματα κατοικιδίων και μερικές φορές από φιλοζωικά σωματεία ή υιοθεσία. Μια υπεύθυνη πηγή διατηρεί τα πτηνά σε καθαρές συνθήκες, μπορεί να σας πει την ηλικία και το φύλο του πτηνού όπου είναι γνωστά, και σας επιτρέπει να δείτε ότι το πτηνό είναι σε εγρήγορση και δραστήριο. Η υιοθεσία ή η διάσωση αξίζει να εξεταστεί από όποιον είναι ανοιχτός σε ένα μεγαλύτερης ηλικίας πτηνό.