Καρνό

Το Καρνό είναι οικόσιτο περιστέρι (Columba livia domestica) που δημιουργήθηκε στη Γαλλία ως φυλή παραγωγής. Είναι πουλί μεσαίου μεγέθους, με στρογγυλό, γεμάτο σώμα και όρθια, ήσυχη στάση. Η πιο γνωστή μορφή του έχει ενιαίο κόκκινο φτέρωμα, αν και υπάρχουν και άλλα χρώματα. Τα ενήλικα ζυγίζουν συνήθως 600 έως 750 γραμμάρια, βάρος που το κατατάσσει στα μεγαλύτερα περιστέρια κρεατοπαραγωγής, χωρίς όμως να φτάνει τον όγκο των γιγάντιων φυλών κρέατος.

Η φυλή εκτιμάται για δύο ιδιότητες μαζί. Δίνει μεγάλα πιτσούνια που μεγαλώνουν γρήγορα, ενώ οι γονείς ταΐζουν αξιόπιστα και μεγαλώνουν τα μικρά τους σχεδόν χωρίς επέμβαση. Τα Καρνό είναι ήσυχα και καλόβολα, οπότε ο χειρισμός τους είναι ευκολότερος από ό,τι σε πολλές νευρικές παραγωγικές ποικιλίες. Ανέχονται καλά τον περιορισμό και προσαρμόζονται σε έναν συνηθισμένο περιστερώνα.

Οι εκτροφείς επιλέγουν το Καρνό για πουλιά κρέατος, για εκθέσεις και ως ήρεμο απόθεμα σε μικτό περιστερώνα. Ο συνδυασμός αντοχής, ήπιας συμπεριφοράς και σταθερής γονικής φροντίδας κρατά τη φυλή σε συνεχή χρήση από τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα.

Σε ποιον ταιριάζει

Το Καρνό ταιριάζει σε όσους θέλουν παραγωγική φυλή κρέατος που να είναι ταυτόχρονα εύκολη στη συμβίωση. Ο ήρεμος χαρακτήρας του βολεύει τους αρχάριους που διστάζουν να πιάσουν περιστέρια, και η σταθερή γονική φροντίδα μειώνει τον κόπο της ανατροφής των πιτσουνιών. Όποιος ζητά ένα ήσυχο πουλί περιστερώνα που να χρησιμεύει και ως εκθεσιακό απόθεμα βρίσκει στη φυλή μια πρακτική λύση.

Το Καρνό πήρε το όνομά του από την περιοχή της βόρειας Γαλλίας και τα συνορεύοντα τμήματα του Βελγίου όπου διαμορφώθηκε. Η φυλή προήλθε από ντόπια αγροτικά περιστέρια που κρατούσαν οι χωρικοί για τα πιτσούνια τους, με επιλογή γενιά με γενιά για μέγεθος, ρυθμό ανάπτυξης και ικανότητα να μεγαλώνουν τα μικρά χωρίς βοήθεια.

Στο δεύτερο μισό του δέκατου ένατου αιώνα το Καρνό ήταν πλέον καθιερωμένη φυλή κρέατος. Γάλλοι και Βέλγοι αγρότες το εξέτρεφαν μαζικά για την αγορά κρέατος, όπου τα παχιά νεαρά πιτσούνια ήταν συνηθισμένο φαγητό.

Η φυλή έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία στα τέλη του δέκατου ένατου και στις αρχές του εικοστού αιώνα. Εκεί κίνησε το ενδιαφέρον τόσο ως εμπορικό περιστέρι κρέατος όσο και ως εκθεσιακό πουλί, και οι σύλλογοι της φυλής συνέταξαν γραπτά πρότυπα που καθόρισαν το σχήμα και το χρώμα της. Το κόκκινο Καρνό έγινε η γνωστότερη μορφή στους εκθεσιακούς κύκλους.

Αν και η εμπορική παραγωγή πιτσουνιών έχει υποχωρήσει σε πολλά μέρη, το Καρνό διατηρείται από ερασιτέχνες εκτροφείς και εκθέτες που το κρατούν για την ιστορία του, τον ήρεμο χαρακτήρα του και τις αξιόπιστες ιδιότητές του ως πουλί κρέατος.

Το Καρνό έχει πλατύ, βαθύ σώμα που το κρατά αρκετά όρθιο. Το στήθος είναι γεμάτο και καλά στρογγυλεμένο, η ράχη πλατιά και το συνολικό σχήμα εύρωστο μάλλον παρά λεπτό. Το κεφάλι είναι λείο και καθαρό, χωρίς λοφίο, ενώ τα πόδια και τα δάχτυλα είναι γυμνά, χωρίς φτέρωμα. Το φτέρωμα εφάπτεται σφιχτά και τακτικά στο σώμα, και το περίγραμμα του πουλιού είναι συμπαγές, όπως αρμόζει στην καταγωγή του ως φυλής κρέατος.

Φτέρωμα και χρώματα

Το κλασικό και πιο γνωστό Καρνό είναι ενιαία, ομοιόμορφα κόκκινο σε όλο το σώμα. Το κίτρινο, το λευκό και το καφεγκρίζο αναγνωρίζονται επίσης σε αρκετά πρότυπα. Στις χρωματιστές μορφές το φτέρωμα πρέπει να είναι ομοιόμορφο, χωρίς στίγματα ή μπαλώματα, και το χρώμα να φτάνει ως τα φτερά πτήσης και την ουρά. Τα λευκά πουλιά έχουν καθαρό φτέρωμα παντού. Το βάθος του χρώματος και ο ομοιόμορφος τόνος είναι σημεία που προσέχουν οι κριτές στις εκθέσεις.

Το Καρνό συγκαταλέγεται στα πιο ήρεμα οικόσιτα περιστέρια. Είναι πράο και υπάκουο, εξοικειώνεται γρήγορα με το πιάσιμο και με τη ρουτίνα του περιστερώνα. Τα πουλιά που μεγαλώνουν με τακτική επαφή εξημερώνονται και δέχονται να τα σηκώνει και να τα εξετάζει κανείς, κάτι χρήσιμο για τους ελέγχους υγείας και για τις εκθέσεις.

Με τους ανθρώπους η φυλή είναι ήπια και σπάνια πανικοβάλλεται. Με τα άλλα περιστέρια είναι γενικά ειρηνική και μοιράζεται τον περιστερώνα χωρίς πολλούς καβγάδες, αν και τα ζευγάρια σε αναπαραγωγή υπερασπίζονται τη φωλιά τους, όπως κάθε περιστέρι. Το Καρνό δεν είναι δυνατός πετούμενος ούτε ταχυδρομικό πουλί. Αρκείται να μένει κοντά στον περιστερώνα και δεν έχει την ανήσυχη ορμή των αγωνιστικών ποικιλιών. Αυτός ο ήρεμος, σπιτικός χαρακτήρας είναι από τους βασικούς λόγους που η φυλή διατηρείται πέρα από την αξία της ως πουλί κρέατος.

Το Καρνό είναι ανθεκτικό και ολιγαρκές, αλλά αποδίδει καλύτερα με σταθερή καθημερινή ρουτίνα και καθαρό περιβάλλον. Επειδή έχει γυμνά πόδια και λείο φτέρωμα, η περιποίησή του είναι απλούστερη από ό,τι στις φυλές με φτερωτά πόδια ή λοφίο.

Περιποίηση

• Βάζετε ρηχή λεκάνη με νερό δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, για να καθαρίζουν τα πουλιά το φτέρωμά τους. Στους ζεστούς μήνες το μπάνιο τα βοηθά και να δροσίζονται.
• Ελέγχετε πόδια και νύχια κάθε μήνα και κόβετε προσεκτικά όσα έχουν μακρύνει.
• Προσέχετε για λέπια ή κρούστες στα πόδια, που μπορεί να δείχνουν ακάρεα.
• Στην ετήσια πτερόρροια στηρίξτε την αναγέννηση των φτερών με καλή τροφή και αποφύγετε το άγχος.

Άσκηση

• Δίνετε καθημερινή πρόσβαση σε ανοιχτή βολιέρα ή κλωβό πτήσης για κίνηση.
• Η φυλή δεν είναι πρόθυμος πετούμενος, γι' αυτό ένας ασφαλής κλωβός της ταιριάζει καλύτερα από το ελεύθερο πέταγμα.
• Ο χώρος και οι κούρνιες επιτρέπουν στα πουλιά να τεντώνονται, να φτερουγίζουν και να αποφεύγουν το υπερβολικό βάρος στο οποίο ρέπουν οι φυλές κρέατος.

Περιβάλλον

Κρατήστε το Καρνό σε στεγνό περιστερώνα χωρίς ρεύματα αέρα αλλά με καλό εξαερισμό. Δώστε ατομικές φωλιές στα ζευγάρια, άφθονες κούρνιες και προστασία από βροχή και άνεμο. Στο ελληνικό καλοκαίρι, με τις μακρές ξηρές ζέστες, ο χώρος θέλει σκιά και σταθερή ροή αέρα ώστε να μην υπερθερμαίνεται. Η φυλή ανέχεται διάφορα κλίματα εφόσον μένει στεγνή, όμως η υγρασία και η βρώμικη στρωμνή φέρνουν αναπνευστικά προβλήματα και προβλήματα στα πόδια.

Το Καρνό τα πηγαίνει καλά με ένα συνηθισμένο μείγμα για περιστέρια από δημητριακά και όσπρια, όπως καλαμπόκι, σιτάρι, σόργο, μπιζέλια και κουκιά. Ως φυλή κρέατος παίρνει εύκολα βάρος, οπότε οι μερίδες πρέπει να ζυγίζονται και να μην αφήνεται η τροφή ελεύθερη εκτός αναπαραγωγικής περιόδου. Στην αναπαραγωγή, οι γονείς που ταΐζουν πιτσούνια θέλουν περισσότερη πρωτεΐνη και ενέργεια για να κρατηθεί δυνατή η ανάπτυξη.

Λιχουδιές και συμπληρώματα

Έχετε πάντα διαθέσιμο αδιάλυτο γκριτ και μείγμα μετάλλων ή γκριτ για περιστέρια, για την πέψη και για το ασβέστιο που χρειάζονται ιδίως οι θηλυκές που γεννούν. Μια πρέζα μικρών σπόρων, όπως φάλαρη ή κάρθαμο, χρησιμεύει ως λιχουδιά εξημέρωσης. Δίνετε καθαρό φρέσκο νερό καθημερινά, και προσθέτετε βιταμίνες ή προβιοτικά μόνο όταν χρειάζεται, στην πτερόρροια ή μετά από αρρώστια.

Το Καρνό είναι εύρωστη φυλή χωρίς διαδεδομένα κληρονομικά προβλήματα υγείας. Με καθαρό περιστερώνα, σωστή τροφή και τακτική φροντίδα ζει συνήθως 8 έως 12 χρόνια. Ως βαρύτερη φυλή κρέατος μπορεί να παχύνει αν τρέφεται υπερβολικά και ασκείται λίγο, και αυτός είναι ο κύριος κίνδυνος που πρέπει να προσέχει ο εκτροφέας. Οι αρρώστιες που αντιμετωπίζει είναι εκείνες που αφορούν όλα τα οικόσιτα περιστέρια και όχι κάτι ειδικό για τη φυλή.

Πρόληψη

• Κρατάτε τον περιστερώνα καθαρό, στεγνό και καλά αεριζόμενο.
• Βάζετε σε καραντίνα τα νέα πουλιά ή όσα επιστρέφουν, πριν τα ενώσετε με το σμήνος.
• Κάνετε αποπαρασίτωση για σκουλήκια και εξωτερικά παράσιτα σε τακτικό πρόγραμμα.
• Έχετε πάντα διαθέσιμο γκριτ, μέταλλα και καθαρό νερό.
• Αποφεύγετε τον συνωστισμό και το υπερβολικό τάισμα.

Το Καρνό ανταποκρίνεται καλά στον χειρισμό χάρη στον ήσυχο χαρακτήρα του. Δεν εκτρέφεται για αγώνες ή για επιστροφή στον περιστερώνα, γι' αυτό η εκπαίδευση επικεντρώνεται στο να συνηθίσει το πουλί τον χώρο του, να εξοικειωθεί με τους ανθρώπους και, για τα εκθεσιακά πουλιά, να στέκεται ήρεμο μπροστά στον κριτή. Τα νεαρά που πιάνονται από νωρίς γίνονται τα πιο ήμερα. Η υπομονή και η σταθερή ρουτίνα μετρούν περισσότερο από οποιαδήποτε ειδική τεχνική.

Βασικά βήματα

1. Πιάνετε τα νεαρά πουλιά απαλά και συχνά από τον απογαλακτισμό, ώστε να δέχονται την επαφή.
2. Ταΐζετε τις ίδιες ώρες κάθε μέρα, για να μαθαίνουν τα πουλιά να έρχονται κοντά σας.
3. Χρησιμοποιείτε λίγους μικρούς σπόρους ως επιβράβευση για το ήρεμο πλησίασμα και για να τα φωνάζετε μέσα.
4. Εξασκείτε το σήκωμα και το κράτημα σε σύντομες συνεδρίες, ως προετοιμασία για ελέγχους υγείας και εκθέσεις.
5. Κρατάτε τις συνεδρίες σύντομες και ήσυχες και σταματάτε πριν αγχωθεί το πουλί.

Στεγάστε το Καρνό σε συνηθισμένο περιστερώνα που μένει στεγνός και χωρίς ρεύματα, αλλά με καλή κυκλοφορία αέρα. Ως ήρεμη φυλή που μένει χαμηλά δεν χρειάζεται το ύψος που θέλουν οι πετούμενες φυλές, χρειάζεται όμως αρκετό χώρο δαπέδου και ατομικές φωλιές, ώστε τα ζευγάρια να αναπαράγονται χωρίς συγκρούσεις. Ένας προσαρτημένος κλωβός πτήσης δίνει στα πουλιά καθαρό αέρα και άσκηση με ασφάλεια.

Λίστα ελέγχου εγκατάστασης

• Στεγνό, υπερυψωμένο δάπεδο με απορροφητική στρωμνή που αλλάζει τακτικά.
• Μία φωλιά ανά ζευγάρι, με φωλεοδοχεία και υλικό φωλιάς.
• Αρκετές κούρνιες ώστε κάθε πουλί να έχει τη δική του.
• Καθαρό νερό και ταΐστρες μακριά από το δάπεδο για να μη λερώνονται.
• Γκριτ και πηγή μετάλλων πάντα διαθέσιμα.
• Συρματόπλεγμα κατά των αρπακτικών σε όλα τα ανοίγματα και ασφαλής πόρτα.

Τα Καρνό είναι αξιόπιστοι φυσικοί αναπαραγωγείς, και αυτό είναι από τα κύρια πλεονεκτήματά τους. Η θηλυκιά γεννά κανονικά δύο αυγά ανά γέννα και οι δύο γονείς μοιράζονται το κλώσημα, ο αρσενικός την ημέρα και η θηλυκιά τη νύχτα. Τα αυγά εκκολάπτονται σε περίπου 17 έως 19 μέρες. Επειδή οι γονείς κλωσούν και ταΐζουν τόσο σταθερά, οι περισσότεροι εκτροφείς αφήνουν τη δουλειά στα πουλιά και επεμβαίνουν μόνο αν κάποιο ζευγάρι αποτύχει. Τα στοιχεία που ακολουθούν περιγράφουν τη φυσική διαδικασία και τις ρυθμίσεις που χρησιμοποιούνται αν τα αυγά μπουν σε επωαστήρα.

Βήματα εκκόλαψης

1. Δώστε στο ζευγάρι καθαρή φωλιά με φωλεοδοχείο και υλικό φωλιάς.
2. Αφήστε και τους δύο γονείς να κλωσήσουν τα δύο αυγά ανενόχλητοι. Κάντε ωοσκόπηση γύρω στην έβδομη μέρα για να ελέγξετε τη γονιμότητα.
3. Κρατήστε τον περιστερώνα ήσυχο και σταθερό σε όλη την περίοδο επώασης.
4. Περιμένετε την εκκόλαψη γύρω στη 17η έως 19η μέρα. Μη βοηθάτε το πιτσούνι να βγει από το τσόφλι εκτός αν έχει κολλήσει φανερά.
5. Αφήστε τους γονείς να ταΐσουν γάλα πρόλοβου τις πρώτες μέρες και ελέγξτε ότι ταΐζονται και τα δύο πιτσούνια.
6. Δίνετε στους γονείς τροφή με έξτρα πρωτεΐνη όσο μεγαλώνουν τα μικρά.