Μικτής Φυλής Λάμα

Η λάμα μικτής καταγωγής είναι οικόσιτη λάμα (Lama glama) της οποίας η γενεαλογία περιλαμβάνει δύο ή περισσότερες διαφορετικές αιμογραμμές χωρίς τεκμηριωμένη επιλογή γενεαλογικού δέντρου, ή της οποίας η κληρονομικότητα συνδυάζει αναγνωρισμένους τύπους λάμας. Στην πράξη, η συντριπτική πλειονότητα των λάμων εκτός οργανωμένων προγραμμάτων αναπαραγωγής ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Η γενεαλογία τους ενδέχεται να συνδυάζει τον βραχύτριχο τύπο Ccara (Classic) με τον βαριά μαλλωτό τύπο Tampuli (Lanuda), ή να περιλαμβάνει διασταυρώσεις με αλπάκα, παράγοντας ζώα που αποκαλούνται μερικές φορές huarizos.

Επειδή δεν υπάρχει ενιαίο πρότυπο που να τις ορίζει, οι λάμες μικτής καταγωγής εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία ως προς το μήκος του τριχώματος, το μέγεθος του σώματος και την ποιότητα της ίνας. Τα περισσότερα ενήλικα ζώα είναι μεγαλόσωμα, εντός του τυπικού εύρους μεγέθους για λάμες, αν και άτομα με σημαντικό ποσοστό αλπάκα στη γενεαλογία τους τείνουν να είναι μικρότερα και με πυκνότερο μαλλί. Τα εργασιακά χαρακτηριστικά που καθιστούν τις λάμες χρήσιμες, όπως η ήρεμη ιδιοσυγκρασία, η σταθερή βάδιση σε ανώμαλο έδαφος και η αντοχή, απαντώνται σε ολόκληρο τον μικτό πληθυσμό, καθώς πρόκειται για γνωρίσματα που μοιράζονται όλες οι οικόσιτες λάμες ανεξαρτήτως τύπου.

Οι λάμες μικτής καταγωγής αποτελούν σημαντικό τμήμα του λαμικού πληθυσμού στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Αυστραλασία, όπου τα θεμελιακά ζώα εισήχθησαν από τη Νότια Αμερική χωρίς αυστηρή επιλογή τύπου. Εκτρέφονται σε αγροκτήματα και αγροτεμάχια για παραγωγή ίνας, ως ζώα μεταφοράς, ως φύλακες κοπαδιών προβάτων και αιγών, καθώς και ως ζώα συντροφιάς.

Σε ποιους ταιριάζει

Οι λάμες μικτής καταγωγής ενδείκνυνται για ιδιοκτήτες που επιθυμούν ένα ευέλικτο, ανθεκτικό καμηλίδη χωρίς να απαιτείται καταγεγραμμένο γενεαλογικό δέντρο. Είναι πρακτικές για μικρά αγροκτήματα και αγροτικές ιδιοκτησίες όπου χρειάζονται μεταφορά, συγκομιδή ίνας ή φύλαξη κοπαδιού, καθώς και για ιδιοκτήτες που προτιμούν να υιοθετούν ζώα ή να τα προμηθεύονται από υπάρχοντα κοπάδια αντί να αγοράζουν από εξειδικευμένους εκτροφείς. Χρειάζονται ασφαλή βοσκότοπο, συντροφιά τουλάχιστον ενός άλλου καμηλίδη και τακτική κτηνοτροφική φροντίδα· δεν είναι κατάλληλες για περιορισμένα αστικά περιβάλλοντα.

Οι λάμες εξημερώθηκαν από τον άγριο γουανάκο (Lama guanicoe) στις υψηλές Άνδεις της σημερινής Περού και Βολιβίας πριν από αρκετές χιλιάδες χρόνια. Αρχαιολογικές ενδείξεις υποδηλώνουν ότι η εξημέρωση έγινε πριν από τουλάχιστον 5.000 έως 6.000 χρόνια, καθιστώντας τη λάμα ένα από τα πρώτα εξημερωμένα ζώα στην αμερικανική ήπειρο. Από τα πρώτα κιόλας στάδια της εξημέρωσής τους, οι λάμες υπήρχαν σε διαφορετικούς τύπους. Οι κτηνοτρόφοι των Άνδεων αναγνώριζαν τον βραχύτριχο Ccara ως εργασιακό τύπο και μεταφοράς, και τον βαριά μαλλωτό Tampuli ή Lanuda ως τύπο ίνας. Αυτοί οι τύποι διατηρούνταν και διαχειρίζονταν χωριστά σε ορισμένες κοινότητες, αλλά σε πολλές κτηνοτροφικές συνθήκες οι δύο τύποι έζωντας και αναπαράγονταν μαζί χωρίς αυστηρό έλεγχο, παράγοντας διασταυρωμένα άτομα με ενδιάμεσα μήκη τριχώματος και σωματικές μορφές.

Επί της Ίνκα αυτοκρατορίας και καθ' όλη την αποικιακή περίοδο, τα κοπάδια λάμας αριθμούσαν εκατομμύρια ζώα και χρησίμευαν ως το κύριο ζώο μεταφοράς σε ολόκληρο το ανδινό οδικό δίκτυο. Η διαχείριση του πληθυσμού ήταν πρακτική και όχι εστιασμένη σε φυλές, και η φυσική ανάμειξη μεταξύ τύπων ήταν συνηθισμένη παντού όπου μεγάλα κοπάδια έβοσκαν σε κοινόχρηστα λιβάδια.

Μια ξεχωριστή κατηγορία μικτών ατόμων εμφανίστηκε μέσω της διασταύρωσης λάμας με τον στενό συγγενή της, την αλπάκα (Vicugna pacos). Αυτά τα υβρίδια, γνωστά ως huarizos όταν αρσενική λάμα γεννά απογόνους από θηλυκή αλπάκα, και ως mistos όταν συμβαίνει το αντίστροφο, παράγονταν ιστορικά για να συνδυαστεί το μέγεθος της λάμας με τη λεπτότητα της ίνας της αλπάκα. Η γονιμότητα των υβριδίων είναι μειωμένη αλλά όχι μηδενική, και πληθυσμοί huarizo έχουν υπάρξει στη Νότια Αμερική για αιώνες.

Η εξαγωγή λάμας στη Βόρεια Αμερική ξεκίνησε ουσιαστικά κατά τη δεκαετία του 1970 και επεκτάθηκε κατά τις δεκαετίες 1980 και 1990. Οι πρώτοι εισαγωγείς επέλεξαν ζώα από διαφορετικές νοτιοαμερικανικές πηγές, συχνά χωρίς αρχεία καθαρότητας τύπου. Ο προκύπτων θεμελιακός πληθυσμός της Βόρειας Αμερικής ήταν γενετικά μικτός εξαρχής. Η επακόλουθη εκτροφή στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία συνέχισε να αναμειγνύει χαρακτηριστικά Ccara και Tampuli, παράγοντας έναν μεγάλο πληθυσμό ζώων που δεν ανταποκρίνεται αποκλειστικά σε κανέναν τύπο.

Σήμερα, μητρώα φυλής λάμας υπάρχουν σε πολλές χώρες, αλλά τα καταγεγραμμένα ζώα αντιπροσωπεύουν μόνο ένα κλάσμα του παγκόσμιου πληθυσμού λάμας. Η πλειονότητα των λάμων εκτός Νότιας Αμερικής, και σημαντικό μέρος εντός αυτής, αποτελούνται από άτομα μικτής καταγωγής.

Δεν υπάρχει μία και μοναδική εμφάνιση που να ορίζει τη λάμα μικτής καταγωγής. Η πιο εμφανής διακύμανση είναι το μήκος και η πυκνότητα του τριχώματος, το οποίο μπορεί να κυμαίνεται οπουδήποτε μεταξύ του βραχύτριχου, καθαρόπρoσωπου Ccara και του βαριά μαλλωτού Tampuli. Πολλά μικτά άτομα φέρουν τρίχωμα μεσαίου μήκους στο σώμα με μερικώς μαλλωτό πρόσωπο και πόδια, και ορισμένα εμφανίζουν λοφίο ή κορυφή με μεγαλύτερη ίνα στο κεφάλι. Οι σωματικές αναλογίες ακολουθούν στις περισσότερες περιπτώσεις τη χαρακτηριστική σιλουέτα της λάμας: έναν μακρύ, όρθιο λαιμό, κεφάλι σε σχήμα σφήνας με αυτιά που καμπυλώνουν προς τα μέσα σαν μπανάνα, και μακριά πόδια με δίχηλα παδεμένα πόδια.

Το μέγεθος ποικίλλει αλλά γενικώς εμπίπτει εντός του κανονικού εύρους λάμας. Τα ζώα με σημαντικό ποσοστό γενεαλογίας αλπάκα τείνουν να είναι μικρότερα, με πιο στρογγυλεμένο σώμα, κοντύτερα πόδια και πιο αμβλύ πρόσωπο. Το χρώμα ποικίλλει ιδιαίτερα σε όλα τα μικτά άτομα, καθώς δεν ασκείται επιλεκτική πίεση στο χρώμα του τριχώματος σε μη καταγεγραμμένα κοπάδια.

Παραλλαγή τριχώματος

Ο βαθμός μαλλιού στο πρόσωπο και τα πόδια είναι ο πιο σαφής οπτικός δείκτης τύπου καταγωγής. Ένα άτομο με καθαρό πρόσωπο και πόδια φέρει περισσότερη επίδραση Ccara· ένα με βαρύ μαλλί στο πρόσωπο, το μέτωπο και τα άνω μέρη των ποδιών φέρει περισσότερη επίδραση Tampuli. Τα ενδιάμεσα ζώα, που αποτελούν την πλειονότητα σε κοπάδια μικτής καταγωγής, εμφανίζουν μερική κάλυψη. Η λεπτότητα της ίνας επίσης ποικίλλει: ζώα με λιγότερη γενεαλογία αλπάκα παράγουν χοντρότερο μαλλί κατάλληλο για χαλιά και σχοινί, ενώ εκείνα με περισσότερη επίδραση αλπάκα ενδέχεται να παράγουν ίνα αρκετά λεπτή για κλωστοϋφαντουργία.

Η βασική ιδιοσυγκρασία της οικόσιτης λάμας είναι γενικά σταθερή σε όλους τους τύπους και τα μικτά άτομα. Οι λάμες είναι ήρεμες, περίεργες και σε διαρκή εγρήγορση. Παρατηρούν το περιβάλλον τους με προσοχή, θυμούνται τις εμπειρίες χειρισμού και ανταποκρίνονται καλά σε σταθερές, χαμηλής πίεσης ρουτίνες. Μια λάμα μικτής καταγωγής που μεγάλωσε με τακτική ανθρώπινη επαφή από μικρή ηλικία είναι συνήθως εύκολο να τοποθετηθεί υπό προβοσκίδα, να οδηγηθεί και να υποβληθεί σε κτηνιατρική φροντίδα.

Γύρω από ανθρώπους, οι περισσότερες λάμες μικτής καταγωγής είναι ανεκτικές και ήπιες, χωρίς να εκδηλώνουν έντονα τη στοργή τους. Διατηρούν μικρή προσωπική απόσταση με οικείους χειριστές και είναι επιφυλακτικές αλλά όχι επιθετικές με αγνώστους. Το φτύσιμο είναι ένα κανονικό σήμα ενδοειδούς επικοινωνίας που χρησιμοποιείται κυρίως σε σχέση με τροφή ή ιεραρχία. Σπάνια απευθύνεται σε ανθρώπους, συνήθως όταν ένα ζώο αισθάνεται εγκλωβισμένο ή αντιμετωπίζεται με βιαιότητα.

Ως ζώα κοπαδιού, οι λάμες εκτίθενται σε άγχος όταν απομονώνονται. Μικτά άτομα που φυλάσσονται μαζί με πρόβατα ή αίγες αναλαμβάνουν συχνά ρόλο φύλακα, τοποθετώντας τον εαυτό τους στην άκρη του κοπαδιού και ειδοποιώντας για, ή αντιμετωπίζοντας ενεργά, αρπακτικά όπως σκύλους και αλεπούδες. Αυτή η συμπεριφορά δεν εκπαιδεύεται· αντικατοπτρίζει μια φυσική εγρήγορση και διάθεση να κυνηγούν άγνωστα ζώα.

Οι διαφορές συμπεριφοράς μεταξύ μικτών ατόμων αντικατοπτρίζουν πιθανότερα την πρώιμη εκπαίδευση παρά τη γενεαλογία. Τα ζώα που είχαν ελάχιστη ανθρώπινη επαφή κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους είναι δυσκολότερα στη διαχείριση κατά την ενηλικίωση. Οι λάμες μικτής καταγωγής που διαχειρίζονται με συνέπεια είναι γενικά εξίσου υπάκουες με οποιονδήποτε καταγεγραμμένο τύπο.

Η καθημερινή φροντίδα ακολουθεί τις τυποποιημένες απαιτήσεις για όλες τις οικόσιτες λάμες, με προσαρμογές βάσει του ατομικού μήκους τριχώματος και της χρήσης του ζώου. Τα βαριά μαλλωτά μικτά άτομα χρειάζονται ετήσιο κούρεμα· τα βραχύτριχα ενδέχεται να χρειάζονται μόνο κλάδεμα ή καθόλου κούρεμα. Το μικτό γενετικό υπόβαθρο δεν μεταβάλλει σημαντικά τις απαιτήσεις φροντίδας.

Περιβάλλον και στέγαση

Οι λάμες μικτής καταγωγής είναι ανθεκτικές και ανέχονται καλά το κρύο και το υψόμετρο. Χρειάζονται ένα στεγνό, αεριζόμενο καταφύγιο αρκετά μεγάλο ώστε να μπορεί όλη η ομάδα να σταθεί και να ξαπλώσει άνετα, σκιά το καλοκαίρι και προστασία από βροχή που οδηγείται από τον άνεμο. Η περίφραξη πρέπει να είναι ύψους 1,2 έως 1,5 μέτρα και ελεύθερη από αγκαθωτό σύρμα στο ύψος λάμας, το οποίο μπορεί να τραυματίσει ίνα και δέρμα. Ο βοσκότοπος πρέπει να ελέγχεται για τοξικά φυτά, όπως το αγριοβότανο (ragwort), το τάξος (yew), η ροδοδένδρα και η φτέρη. Δεν πρέπει ποτέ να κρατάτε μια λάμα μόνη. Απαιτείται ελάχιστα δύο καμηλίδη για την ευημερία των ζώων.

Άσκηση και δραστηριότητα

Επαρκής βοσκότοπος παρέχει το μεγαλύτερο μέρος της κίνησης που χρειάζονται οι λάμες. Τα εργαζόμενα ζώα μεταφοράς επωφελούνται από τακτικές περιπάτους προετοιμασίας και προπονήσεις με φορτίο. Τα ζώα φύλαξης που περιπολούν με κοπάδι παραμένουν ενεργά μέσω της φρουρητικής συμπεριφοράς τους. Οι λάμες που κρατούνται σε βοσκότοπο χωρίς συγκεκριμένο ρόλο θα πρέπει πάντα να έχουν χώρο να τρέξουν, να παίξουν και να λουσθούν σε σκόνη.

Οι λάμες διαθέτουν στομάχι τριών θαλάμων και επεξεργάζονται αποδοτικά τη βοσκή, επομένως εξάγουν καλή διατροφή από χορτονομή που θα ήταν ανεπαρκής για βοοειδή ή άλογα παρόμοιου σωματικού βάρους. Η βασική δίαιτα αποτελείται από βοσκότοπο και χόρτο σανού. Οι λάμες μικτής καταγωγής δεν έχουν διαφορετικές διατροφικές απαιτήσεις από τα καταγεγραμμένα ζώα· οι απαιτήσεις ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο ζωής, τον φόρτο εργασίας και τη σωματική κατάσταση, όχι με την καταγωγή.

Η παχυσαρκία είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα διαχείρισης σε λάμες που κρατούνται σε πλούσιο βοσκότοπο χωρίς επαρκή άσκηση ή περιορισμό χορτονομής. Βαθμός σωματικής κατάστασης 3 σε κλίμακα 5 βαθμών είναι ο στόχος για τα περισσότερα ενήλικα ζώα. Τα πλευρά πρέπει να είναι ψηλαφητά με ελαφριά πίεση αλλά όχι ορατά. Τα υπεραρθρωτά ζώα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θερμικής καταπόνησης και μεταβολικών προβλημάτων.

Οι ελλείψεις μετάλλων είναι συνηθισμένες σε πολλές περιοχές. Σελήνιο, χαλκός και ψευδάργυρος βρίσκονται συχνά κάτω από τις απαιτήσεις λάμας σε βοσκότοπο και σανό. Ένα χαλαρό μεταλλικό συμπλήρωμα ειδικό για καμηλίδη ή ένα μέταλλο διαμορφωμένο για λάμες και αλπάκα καλύπτει τα περισσότερα περιφερειακά κενά. Αποφύγετε τα ορυκτά προβάτων, τα οποία περιορίζουν τα επίπεδα χαλκού κάτω από αυτό που χρειάζονται τα καμηλίδη.

Νερό και αλάτι

Καθαρό νερό πρέπει να είναι διαθέσιμο ανά πάσα στιγμή. Σε συνθήκες παγετού, θερμαινόμενες πηγές νερού αποτρέπουν την αφυδάτωση. Λευκό αλάτι σε ελεύθερη πρόσβαση καλύπτει τις ανάγκες νατρίου και ενθαρρύνει επαρκή πρόσληψη νερού. Μην υποκαθιστάτε μπλοκ αλατιού διαμορφωμένο για βοοειδή ή άλογα ως μοναδική πηγή μετάλλων.

Οι λάμες μικτής καταγωγής δεν διαθέτουν διακριτό προφίλ ασθένειας σε σύγκριση με καταγεγραμμένα ζώα. Οι κίνδυνοι υγείας αντικατοπτρίζουν τη βιολογία του είδους, τις συνθήκες διαχείρισης και τη γεωγραφική περιοχή, όχι την καταγωγή. Το ευρύ γενετικό υπόβαθρο των μικτών ατόμων δεν παρέχει μετρήσιμα πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα υγείας σε σύγκριση με ζώα κλειστού τύπου σε επίπεδο πληθυσμού.

Ο πιο σημαντικός συνεχής στόχος διαχείρισης υγείας στις περισσότερες περιοχές είναι ο έλεγχος παρασίτων. Οι γαστρεντερικές νηματώδεις, ιδίως ο Haemonchus contortus (σκώληκας κουρείου), προκαλούν σοβαρή απώλεια βάρους και αναιμία. Η στοχευμένη επιλεκτική θεραπεία βάσει καταμέτρησης αβγών σε κόπρανα και βαθμολόγησης FAMACHA είναι πιο βιώσιμη από την ημερολογιακή μαζική δοσολογία, η οποία επιταχύνει την αντοχή.

Πρόγραμμα προληπτικής φροντίδας

• Τακτικές καταμετρήσεις αβγών σε κόπρανα κάθε 8 έως 12 εβδομάδες με στοχευμένη θεραπεία.
• Ετήσια κτηνιατρική εξέταση που περιλαμβάνει οδοντική αξιολόγηση και αξιολόγηση σωματικής κατάστασης.
• Περιφερειακό πρόγραμμα εμβολιασμού κατά συμβουλή· τα κλωστριδιακά εμβόλια χρησιμοποιούνται στις περισσότερες περιοχές εκτροφής καμηλίδη.
• Κόψιμο νυχιών 2 έως 4 φορές ετησίως.
• Συμπληρωμάτωση σεληνίου και μετάλλων ανάλογα με την τοπική ανάλυση χορτονομής.
• Κούρεμα πριν τη ζεστή εποχή για ζώα με βαριά τριχώματα.
• Καραντίνα και εξέταση νέων ζώων πριν την εισαγωγή στο κοπάδι.

Οι λάμες μικτής καταγωγής αναπαράγονται ακολουθώντας το ίδιο πρότυπο με όλες τις οικόσιτες λάμες. Τα θηλυκά φθάνουν σε αναπαραγωγική ετοιμότητα μεταξύ 12 και 18 μηνών, αν και οι περισσότεροι έμπειροι εκτροφείς αναβάλλουν την πρώτη σύζευξη έως ότου το θηλυκό φθάσει τουλάχιστον τα δύο τρίτα του αναμενόμενου ενήλικου βάρους του και βρίσκεται σε καλή σωματική κατάσταση. Η πρώιμη σύζευξη αναστέλλει την ανάπτυξη και αυξάνει τις επιπλοκές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Τα αρσενικά γίνονται γόνιμα από περίπου 2 έως 3 ετών.

Οι λάμες είναι επαγόμενα ωοθηλυκά. Το θηλυκό δεν κυκλοφορεί σε σταθερό πρόγραμμα· η ωοθηλυκία πυροδοτείται από τη σύζευξη. Αυτό σημαίνει ότι η αναπαραγωγή μπορεί να πραγματοποιηθεί στις περισσότερες εποχές του χρόνου, αν και πολλοί κτηνοτρόφοι προτιμούν την ανοιξιάτικη σύζευξη για να παράγουν cria την επόμενη άνοιξη, όταν οι συνθήκες είναι πιο ήπιες. Η σύζευξη πραγματοποιείται με τα δύο ζώα σε γωνιακή (ξαπλωμένη) στάση, και το αρσενικό φωνάζει με έναν χαρακτηριστικό ήχο που ονομάζεται orgling καθ' όλη τη διάρκεια.

Η κύηση διαρκεί περίπου 11,5 μήνες (340 έως 350 ημέρες). Οι μοναχογεννιές είναι ο κανόνας· τα δίδυμα είναι σπάνια και φέρουν αυξημένο κίνδυνο τόσο για τις μητέρες όσο και για τους απογόνους. Οι γέννες πραγματοποιούνται συνήθως κατά τις ώρες της ημέρας. Ένα υγιές cria συνήθως στέκεται εντός 30 έως 90 λεπτών και θηλάζει εντός λίγων ωρών. Τα cria απογαλακτίζονται μεταξύ 4 και 6 μηνών.

Η διασταύρωση λάμας με αλπάκα πραγματοποιείται σε ορισμένες περιοχές με σκοπό τον συνδυασμό της λεπτότητας ίνας αλπάκα με το μέγεθος λάμας. Τα απόγονα αποκαλούνται huarizos (αρσενική λάμα, θηλυκή αλπάκα) ή mistos (αρσενική αλπάκα, θηλυκή λάμα). Τα huarizos είναι μεγαλύτερα από τις αλπάκα και φέρουν μαλλί ενδιάμεσης λεπτότητας. Γενικά είναι γόνιμα αλλά εμφανίζουν μειωμένη αναπαραγωγική επιτυχία σε σύγκριση με το είδος οποιουδήποτε γονέα, και η ίνα τους βρίσκεται μεταξύ των δύο ειδών σε ποιότητα. Τα αναπαραγωγικά προγράμματα που στοχεύουν σε huarizos απαιτούν προσεκτική επιλογή και είναι λιγότερο συνηθισμένα εκτός Νότιας Αμερικής.

Σε μη καταγεγραμμένα κοπάδια, η αθέλητη αναπαραγωγή μεταξύ μελών κοπαδιού είναι η πιο συνηθισμένη αιτία μικτής απογονικής παραγωγής. Ο χωρισμός αρσενικών από θηλυκά εκτός των προγραμματισμένων περιόδων αναπαραγωγής αποτελεί την κύρια στρατηγική διαχείρισης για τον έλεγχο της αναπαραγωγής.