Γουαϊάντοτ

Η Wyandotte είναι όρνιθα διπλής χρήσης που αναπτύχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τις δεκαετίες του 1870 και του 1880. Οι εκτροφείς την επέλεξαν για να γεννά σταθερά και τον χειμώνα και να αποδίδει καλό κρέας, γι' αυτό έγινε πρακτική επιλογή για μικρές φάρμες και οικόσιτα κοτέτσια. Είναι μεσαίου μεγέθους φυλή: οι όρνιθες ζυγίζουν περίπου 2,7 κιλά και οι κόκορες γύρω στα 3,6 έως 4,1 κιλά.

Η Wyandotte ξεχωρίζει για το στρογγυλό, γεμάτο σώμα της και το ροδοειδές λοφίο που εφάπτεται στο κεφάλι. Αυτός ο τύπος λοφίου βοηθά τη φυλή να αντέχει καλά στο κρύο, καθώς έχει μικρότερη εκτεθειμένη επιφάνεια από το απλό λοφίο και δύσκολα παθαίνει κρυοπαγήματα. Το φτέρωμα εμφανίζεται σε αρκετά σχέδια, με την ασημί περιχειλωμένη ποικιλία (Silver Laced) να είναι η αρχική και η πιο γνωστή.

Ο χαρακτήρας της είναι φιλικός, ήρεμος και καλόβολος. Οι όρνιθες γεννούν καφέ αυγά με μέτριο ρυθμό και συνεχίζουν να γεννούν το μεγαλύτερο διάστημα του χειμώνα, όταν πολλές άλλες φυλές μειώνουν την παραγωγή τους. Ο συνδυασμός αντοχής, σταθερής παραγωγής και ήρεμου χαρακτήρα κρατά τη Wyandotte δημοφιλή στα οικόσιτα κοτέτσια.

Σε ποιον ταιριάζει

Η Wyandotte ταιριάζει σε όσους θέλουν μια ήρεμη όρνιθα που γεννά και τον χειμώνα και ανέχεται το πιάσιμο στα χέρια. Λειτουργεί καλά σε σπίτια με παιδιά χάρη στον ήρεμο χαρακτήρα της και σε ψυχρές περιοχές χάρη στο ροδοειδές λοφίο και το πυκνό φτέρωμα. Όσοι θέλουν όρνιθα με πολύ υψηλή ωοπαραγωγή ή φυλή που τριγυρίζει ελεύθερα ίσως προτιμήσουν άλλη επιλογή, αφού η Wyandotte γεννά με μέτριο ρυθμό και τείνει να μένει κοντά στο κοτέτσι.

Η Wyandotte δημιουργήθηκε στις βορειοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1870. Μια ομάδα εκτροφέων στη Νέα Υόρκη και τις γύρω πολιτείες δούλεψε για να παραγάγει μια ανθεκτική αγροτική όρνιθα που θα γεννούσε και τον χειμώνα και θα έδινε παράλληλα κρέας. Το όνομα της φυλής προέρχεται από τους Wyandot, αυτόχθονο λαό της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών.

Η ασημί περιχειλωμένη Wyandotte ήταν η πρώτη ποικιλία και το θεμέλιο της φυλής. Η ακριβής καταγωγή της δεν έχει καταγραφεί πλήρως, αλλά συνήθως αποδίδεται σε διασταυρώσεις με Dark Brahma, ασημί παρδαλές Hamburg και άλλες όρνιθες με ροδοειδές λοφίο και περιχειλωμένο φτέρωμα. Η ασημί ποικιλία εντάχθηκε στο Standard of Perfection της American Poultry Association το 1883.

Μετά την καθιέρωση της αρχικής ποικιλίας, οι εκτροφείς ανέπτυξαν κι άλλα χρώματα: χρυσή περιχειλωμένη, λευκή, μαύρη, buff, πέρδικα (partridge), ασημί με γραμμωτό σχέδιο (silver penciled), Columbian και μπλε. Κάθε μία προστέθηκε στο Standard τις επόμενες δεκαετίες. Η λευκή ποικιλία απέκτησε εμπορική σημασία στις αρχές του εικοστού αιώνα, επειδή τα λευκά πτηνά καθάριζαν πιο εύκολα στο σφάξιμο.

Στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα η Wyandotte ήταν διαδεδομένη αγροτική φυλή στη Βόρεια Αμερική και εξήχθη επίσης στην Ευρώπη, όπου αναπτύχθηκαν νάνες εκδοχές (bantam) και επιπλέον χρωματισμοί. Καθώς η εμπορική πτηνοτροφία στράφηκε σε εξειδικευμένα υβρίδια υψηλής απόδοσης, η Wyandotte υποχώρησε ως παραγωγική φυλή, αλλά παρέμεινε δημοφιλής ανάμεσα σε εκθέτες και ερασιτέχνες εκτροφείς, θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα.

Η Wyandotte έχει πλατύ, βαθύ και στρογγυλό σώμα που της δίνει γεμάτο, καμπυλωτό περίγραμμα. Το στήθος είναι καλά στρογγυλεμένο και η ράχη κοντή και πλατιά. Στο κεφάλι φέρει χαμηλό ροδοειδές λοφίο που ακολουθεί τη γραμμή του κρανίου και καταλήγει σε μικρή αιχμή, μαζί με κόκκινα κρεμαστάρια και λοβούς αυτιών. Τα πόδια και το δέρμα είναι κίτρινα, και η ουρά στέκεται σε μέτρια ανασηκωμένη γωνία.

Φτέρωμα και χρώματα

Το αρχικό και πιο χαρακτηριστικό σχέδιο είναι η περιχείλωση: κάθε φτερό έχει πιο σκούρο περίγραμμα που πλαισιώνει το βασικό χρώμα. Τα ασημί περιχειλωμένα πτηνά έχουν λευκά φτερά με μαύρο περίγραμμα, ενώ τα χρυσά περιχειλωμένα έχουν χρυσοκάστανα φτερά με μαύρο περίγραμμα. Άλλα αναγνωρισμένα σχέδια περιλαμβάνουν συμπαγή χρώματα όπως λευκό, μαύρο, buff και μπλε, το γραμμωτό σχέδιο των ποικιλιών silver penciled και partridge, καθώς και το σχέδιο Columbian με λευκό σώμα και μαύρα σημάδια στον αυχένα και την ουρά. Το φτέρωμα είναι πυκνό και μαλακό, στοιχείο που ενισχύει την αντοχή της φυλής στο κρύο. Οι νάνες Wyandotte (bantam) υπάρχουν στην ίδια γκάμα χρωμάτων, με περίπου το ένα τέταρτο του κανονικού βάρους.

Η Wyandotte είναι γενικά ήρεμη και καλόβολη. Οι όρνιθες ανέχονται το πιάσιμο στα χέρια και παραμένουν σταθερές κοντά στους ανθρώπους, γι' αυτό η φυλή είναι συνηθισμένη επιλογή για σπίτια με παιδιά και για εκτροφείς που θέλουν πτηνό εύκολο στη διαχείριση. Απέναντι σε αγνώστους τα περισσότερα πτηνά δείχνουν αρχικά επιφυλακτικότητα, αλλά συνηθίζουν γρήγορα με τακτική επαφή.

Μέσα σε μικτό κοπάδι η Wyandotte συνήθως κρατά μεσαία έως ανώτερη θέση στην ιεραρχία. Είναι σίγουρη χωρίς να είναι επιθετική και συνυπάρχει καλά με άλλες ήρεμες φυλές. Ορισμένα άτομα, ιδίως πιο δυναμικές όρνιθες ή δραστήριοι κόκορες, μπορεί να πιέζουν πιο δειλά πτηνά, γι' αυτό αξίζει να παρακολουθείτε τη δυναμική της ομάδας κατά τη γνωριμία.

Η φυλή έχει μέτρια δραστηριότητα. Οι Wyandotte ψάχνουν για τροφή και κινούνται μέσα στον περίφρακτο χώρο, όμως δεν πετούν καλά και δεν απομακρύνονται πολύ, στοιχείο που ταιριάζει σε κλειστούς ή προαστιακούς χώρους. Οι όρνιθες είναι ήσυχες έως μετρίως φωνακλάδες και βγάζουν τη συνηθισμένη ανακοίνωση μετά τη γέννα, όχι συνεχή θόρυβο. Η τάση για κλώσσα διαφέρει ανάλογα με τη γραμμή αίματος, και κάποιες όρνιθες κάθονται σταθερά στα αυγά και μεγαλώνουν τα κοτοπουλάκια τους.

Περιποίηση

• Ελέγχετε το πυκνό φτέρωμα για ακάρεα και ψείρες, ανοίγοντας τα φτερά γύρω από την κλοάκη και κάτω από τις φτερούγες κάθε λίγες εβδομάδες.
• Εξασφαλίστε στεγνό σημείο για αμμόλουτρο, που το χρησιμοποιούν τα πτηνά για να διατηρούν καθαρό το φτέρωμά τους και να ελέγχουν τα παράσιτα.
• Ελέγχετε τα πόδια και το κάτω μέρος των δαχτύλων για φυμάτωση πέλματος (bumblefoot), ιδίως στα βαρύτερα πτηνά.
• Παρακολουθείτε την περιοχή γύρω από την κλοάκη των ωοτόκων ορνίθων για λερώματα και κόβετε τυχόν μπερδεμένα φτερά όταν χρειάζεται.

Άσκηση

• Δώστε σε κάθε πτηνό αρκετό χώρο για να περπατά, να σκαλίζει το χώμα και να ψάχνει τροφή σε περίφραγμα ή αυλή.
• Επιτρέψτε χρόνο έξω από το κοτέτσι καθημερινά, σε μέρος ασφαλές από αρπακτικά.
• Προσφέρετε κούρνιες και μερικά αντικείμενα απασχόλησης, όπως σκορπισμένο σιτηρό ή μπλοκ ραμφίσματος, για να κρατάτε απασχολημένα τα πιο δραστήρια πτηνά.

Περιβάλλον

Η Wyandotte αντέχει καλά στο κρύο χάρη στο ροδοειδές λοφίο και το πυκνό φτέρωμά της, γι' αυτό ταιριάζει σε εκτροφείς βόρειων κλιμάτων. Το κοτέτσι πρέπει να είναι στεγνό, χωρίς ρεύματα αέρα και με καλό αερισμό πάνω από το ύψος των πτηνών, αφού η υγρασία προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά στο κρύο απ' ό,τι η χαμηλή θερμοκρασία από μόνη της. Στα ελληνικά καλοκαίρια, ζεστά και ξηρά, η προτεραιότητα αλλάζει: χρειάζεται σκιά, φρέσκο νερό και καλή κυκλοφορία αέρα, γιατί το βαρύ σώμα και το πυκνό φτέρωμα κάνουν τη ζέστη τη μεγαλύτερη πρόκληση για τη φυλή σε αυτές τις συνθήκες.

Η βάση της διατροφής πρέπει να είναι πλήρης εμπορική τροφή πουλερικών, προσαρμοσμένη στο στάδιο ζωής του πτηνού. Τα κοτοπουλάκια χρειάζονται τροφή εκκίνησης (starter), τα αναπτυσσόμενα πτηνά τροφή ανάπτυξης (grower) και οι ωοτόκες όρνιθες τροφή ωοπαραγωγής (layer) που παρέχει το ασβέστιο απαραίτητο για το κέλυφος. Προσφέρετε αδιάλυτο χαλίκι πέψης όταν τα πτηνά τρώνε κάτι άλλο εκτός από εμπορική τροφή σε μορφή τρίμματος ή πελέτας, καθώς το χρειάζονται για να αλέθουν την τροφή στον πρόλοβο. Το καθαρό νερό πρέπει να είναι διαθέσιμο συνέχεια.

Λιχουδάκια και συμπληρώματα

Οι ωοτόκες όρνιθες ωφελούνται από ελεύθερη πρόσβαση σε όστρακα στρειδιού ή άλλη πηγή ασβεστίου, προσφερόμενη ξεχωριστά από την κύρια τροφή, ώστε κάθε όρνιθα να παίρνει όσο χρειάζεται για γερό κέλυφος. Λιχουδάκια όπως φυλλώδη λαχανικά, φλούδες λαχανικών και μικρές ποσότητες σιτηρών ή σκουληκιών είναι εντάξει με μέτρο. Ως γενικός κανόνας, κρατήστε τα λιχουδάκια γύρω στο δέκα τοις εκατό της συνολικής ημερήσιας τροφής, ώστε τα πτηνά να παίρνουν και την πλήρη μερίδα τους.

Η Wyandotte είναι στιβαρή φυλή με λίγα κληρονομικά προβλήματα και διάρκεια ζωής περίπου 6 έως 12 χρόνια, μεγάλη για κότα. Το ίδιο πυκνό φτέρωμα που την προστατεύει από το κρύο την κάνει πιο ευάλωτη στη ζέστη και δίνει περισσότερες κρυψώνες στα παράσιτα, γι' αυτό τα περισσότερα συνήθη προβλήματα υγείας σχετίζονται με το περιβάλλον και τον έλεγχο παρασίτων παρά με γενετική νόσο. Οι παραγωγικές ωοτόκες όρνιθες αντιμετωπίζουν επίσης τα αναπαραγωγικά προβλήματα που είναι συνηθισμένα σε όλες τις όρνιθες υψηλής ωοπαραγωγής.

Προληπτική φροντίδα

• Κρατήστε το στέγαστρο στεγνό, καθαρό και καλά αεριζόμενο, ώστε να περιορίζονται τα αναπνευστικά και τα παρασιτικά προβλήματα.
• Ελέγχετε τα πτηνά για ακάρεα και ψείρες κάθε λίγες εβδομάδες και θεραπεύστε όλο το κοπάδι αν βρεθούν.
• Εξασφαλίστε σημείο για αμμόλουτρο, φυσικό τρόπο ελέγχου παρασίτων.
• Προσφέρετε ελεύθερη πρόσβαση σε ασβέστιο στις ωοτόκες όρνιθες, για γερό κέλυφος και λιγότερη αναπαραγωγική καταπόνηση.
• Κρατήστε σε καραντίνα τα νέα πτηνά πριν τα προσθέσετε στο κοπάδι.

Η Wyandotte ζει σε τυπική εγκατάσταση κοτόπουλων: κλειστό κοτέτσι για κούρνιασμα και γέννα, με προσαρτημένο περίφραγμα ή αυλή για πρόσβαση την ημέρα. Ως βαρύτερη, εδαφόφιλη φυλή δεν πετά καλά, γι' αυτό αρκεί περίφραξη μέτριου ύψους και χαμηλές, φαρδιές κούρνιες. Η προτεραιότητα στον σχεδιασμό του στεγάστρου είναι να μένει στεγνό και αεριζόμενο το εσωτερικό, καθώς η υγρασία στο κρύο προκαλεί κρυοπαγήματα και αναπνευστικά προβλήματα, ενώ το ίδιο το ροδοειδές λοφίο προσφέρει ήδη καλή προστασία από το κρύο.

Λίστα ελέγχου στησίματος

• Στεγνό κοτέτσι χωρίς ρεύματα αέρα, με ψηλά ανοίγματα για αερισμό
• Χαμηλές, φαρδιές δοκοί κούρνιας κατάλληλες για βαριά φυλή
• Φωλιές με καθαρή, στεγνή στρωμνή
• Ασφαλές περίφραγμα με δικτυωτό απρόσιτο σε αρπακτικά και σκεπασμένη κορυφή όπου γίνεται
• Σημείο για αμμόλουτρο με στεγνό χώμα ή άμμο
• Σκιά και επιπλέον σημεία νερού για τις ζεστές μέρες

Τα αυγά της Wyandotte ακολουθούν την τυπική περίοδο επώασης των κοτόπουλων, περίπου 21 ημέρες, είτε κάτω από κλώσσα όρνιθα είτε σε επωαστική μηχανή. Ορισμένες όρνιθες Wyandotte κλωσσούν και γίνονται προσεκτικές μητέρες, οπότε η φυσική εκκόλαψη είναι επιλογή για όσους έχουν πρόθυμη όρνιθα. Για εκκόλαψη σε μηχανή, επιλέξτε γονιμοποιημένα αυγά καθαρά και κανονικού σχήματος, και κρατήστε σταθερή τη θερμοκρασία και την υγρασία σε όλο τον κύκλο.

Βήματα εκκόλαψης

1. Επιλέξτε καθαρά, γονιμοποιημένα αυγά κανονικού σχήματος και αποθηκεύστε τα με τη μυτερή άκρη προς τα κάτω, όχι περισσότερο από μία εβδομάδα πριν τα βάλετε στην επωαστική μηχανή.
2. Λειτουργήστε πρώτα την επωαστική μηχανή άδεια, για να επιβεβαιώσετε σταθερή θερμοκρασία και υγρασία.
3. Τοποθετήστε τα αυγά και γυρίστε τα μονό αριθμό φορών την ημέρα μέχρι την ημέρα 18.
4. Την ημέρα 18 σταματήστε το γύρισμα και ανεβάστε την υγρασία στο 65 έως 70 τοις εκατό για την εκκόλαψη.
5. Αφήστε τα κοτοπουλάκια στην επωαστική μηχανή μέχρι να στεγνώσουν και να αφρατέψουν, μετά μεταφέρετέ τα σε ζεστή θερμοκοιτίδα με τροφή εκκίνησης και νερό.