Μπαρνεβέλντερ

Ο Barnevelder είναι μεσαίου μεγέθους όρνιθα καταγωγής Ολλανδίας, που εκτρέφεται τόσο για κρέας όσο και για αυγά. Είναι γνωστός κυρίως για δύο χαρακτηριστικά: το εντυπωσιακό δίχρωμο καφέ φτέρωμα και τα αυγά του, που κυμαίνονται από μεσαίο έως σκούρο καφέ. Η φυλή ταιριάζει άνετα σε ένα οικόσιτο κοτέτσι, όπου ο ήρεμος, σταθερός χαρακτήρας της διευκολύνει τη διαχείριση, τόσο με ανθρώπους όσο και με άλλα πουλερικά.

Η πιο συνηθισμένη ποικιλία φέρει ζεστό καστανοκόκκινο φτέρωμα, με κάθε φτερό να περιβάλλεται από μια ζώνη πρασινόμαυρου χρώματος, δίνοντας στο πτηνό μια όψη λεπιδωτή, σαν πλέγμα, σε όλο το σώμα. Οι όρνιθες ζυγίζουν περίπου 2,7 έως 3,2 κιλά και οι πετεινοί γύρω στα 3,2 έως 3,6 κιλά, κατατάσσοντας τη φυλή στη μεσαία κατηγορία μεγέθους ανάμεσα στις ωοτόκες φυλές. Μια θηλυκή Barnevelder γεννά συνήθως 150 έως 200 αυγά τον χρόνο, με την υψηλότερη απόδοση τις πρώτες δύο ή τρεις σεζόν ωοτοκίας.

Οι Barnevelder προσαρμόζονται καλά σε κρύο και υγρό περιβάλλον, κάτι που αντανακλά το ολλανδικό κλίμα στο οποίο αναπτύχθηκαν. Σε ελληνικά κοτέτσια, το πιο απαιτητικό σημείο είναι συνήθως η ζέστη του καλοκαιριού και όχι το κρύο του χειμώνα. Όταν έχουν χώρο για βοσκή, ψάχνουν ενεργά για τροφή, αλλά προσαρμόζονται χωρίς πρόβλημα και σε σκεπαστό περίφραγμα, κάτι χρήσιμο για όσους δεν μπορούν να προσφέρουν ελεύθερο χώρο καθημερινά.

Σε ποιον ταιριάζει

Ο Barnevelder είναι καλή επιλογή για αρχάριους και οικογένειες. Είναι αρκετά ήρεμος για να τον χειρίζεσαι, ανθεκτικός σε κρύο ή υγρό καιρό, και παραγωγικός χωρίς τη νευρικότητα που έχουν κάποιες εμπορικές ωοτόκες υβριδικές φυλές. Όσοι θέλουν σκουρόχρωμα αυγά και ένα διακοσμητικό πτηνό στο κοτέτσι, αλλά περιμένουν παράλληλα μια αξιοπρεπή παραγωγή αυγών, βρίσκουν συνήθως στη φυλή αυτό που ψάχνουν. Ταιριάζει λιγότερο σε όποιον θέλει μέγιστο όγκο αυγών, όπου μια εξειδικευμένη παραγωγική υβριδική φυλή θα αποδώσει καλύτερα.

Η φυλή πήρε το όνομά της από το Barneveld, μια πόλη στην επαρχία Gelderland, στο κέντρο της Ολλανδίας. Η περιοχή ήταν από παλιά κέντρο πτηνοτροφίας και εμπορίου αυγών, και οι τοπικοί αγρότες ήθελαν μια ανθεκτική όρνιθα που θα γεννούσε καλά τους κρύους μήνες και θα παρήγαγε σκουρόχρωμα αυγά, τα οποία είχαν ζήτηση στην αγορά.

Η ανάπτυξη της φυλής ξεκίνησε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Ολλανδικές τοπικές όρνιθες διασταυρώθηκαν με βαρύτερες ασιατικές φυλές που είχαν φτάσει στην Ευρώπη εκείνη την περίοδο, όπως πτηνά τύπου Cochin, Brahma και Langshan, με μεταγενέστερη συνεισφορά και από ινδικού τύπου όρνιθες. Οι εκτροφείς επέλεγαν πτηνά με βάση τη χειμερινή ωοτοκία, το σκούρο χρώμα των αυγών και ένα στιβαρό σώμα διπλής εκμετάλλευσης.

Στις αρχές του 20ού αιώνα ο τύπος είχε πια σταθεροποιηθεί, και το όνομα Barnevelder καθιερώθηκε για τα πτηνά της περιοχής Barneveld. Ένας σύλλογος της φυλής ιδρύθηκε στην Ολλανδία στις αρχές της δεκαετίας του 1920, και το πρότυπο για το πλέον γνωστό δίχρωμο σχέδιο φτερώματος καθορίστηκε λίγο αργότερα.

Η φυλή εξαπλώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, όπου τα σκουρόχρωμα αυγά προκάλεσαν μεγάλο ενδιαφέρον σε εκθέσεις και στο εμπόριο αυγών. Αργότερα δημιουργήθηκαν και νάνες εκδοχές (bantam). Σήμερα ο Barnevelder εκτρέφεται σε όλο τον κόσμο ως οικόσιτο και εκθεσιακό πτηνό, αν και η εμπορική παραγωγή αυγών έχει στραφεί σε μεγάλο βαθμό σε εξειδικευμένες υβριδικές φυλές.

Ο Barnevelder είναι ένα πλατύ, βαθύσωμο πτηνό με όρθια αλλά χαλαρή στάση. Η ράχη είναι μετρίως μακριά, το στήθος γεμάτο, και η ουρά κρατιέται σε μέτρια γωνία. Η γενική εντύπωση είναι αυτή μιας γερής αγροτικής όρνιθας παρά μιας λεπτόσωμης ωοτόκου. Έχει μονή λειρίδα, κόκκινα πηγούνια και ενώτια, και καθαρά (χωρίς φτέρωμα) κίτρινα πόδια.

Φτέρωμα και χρώματα

Η χαρακτηριστική ποικιλία είναι το δίχρωμο καφέ. Κάθε φτερό του σώματος είναι καστανοκόκκινο, με δύο ομόκεντρες ζώνες πρασινόμαυρου χρώματος, που δημιουργούν μια στρωματοειδή, λεπιδωτή εντύπωση σε όλο το πτηνό. Οι μαύρες περιοχές συχνά αποκτούν μια μεταλλική πρασινωπή λάμψη στο φως. Οι πετεινοί έχουν περισσότερο συμπαγές μαύρο στο στήθος και στην ουρά, γι' αυτό το πλήρες δίχρωμο σχέδιο φαίνεται καλύτερα στις όρνιθες.

Ανάλογα με τον φορέα καταγραφής, αναγνωρίζονται και άλλα χρώματα, όπως μαύρο, λευκό, μπλε (μια δίχρωμη μπλε εκδοχή) και πέρδικας. Τα πόδια είναι κίτρινα, όπως και το δέρμα. Τα νεοσσάκια της δίχρωμης ποικιλίας εκκολάπτονται σε αμυδρές αποχρώσεις του καφέ και αναπτύσσουν το τελικό σχέδιο καθώς φτερώνουν, μέσα στους πρώτους μήνες ζωής.

Ο Barnevelder θεωρείται μία από τις πιο σταθερές φυλές για το οικόσιτο κοτέτσι. Τα πτηνά είναι γενικά ήσυχα, καλόβολα και δύσκολα πανικοβάλλονται, κάτι που κάνει την καθημερινή φροντίδα και τον έλεγχο του κοτετσιού απλή υπόθεση. Ανέχονται καλύτερα το πιάσιμο στο χέρι από πολλές ωοτόκες φυλές, γι' αυτό συστήνονται συχνά σε οικογένειες με παιδιά.

Απέναντι στους ανθρώπους η φυλή είναι προσιτή, χωρίς όμως να είναι κολλητική. Τα πτηνά που μεγαλώνουν με ανθρώπινη φροντίδα από νεαρή ηλικία μπορεί να ακολουθούν τον εκτροφέα και να παίρνουν τροφή από το χέρι, ενώ όσα μεγαλώνουν μέσα στο κοπάδι παραμένουν φιλικά αλλά πιο επιφυλακτικά. Με αγνώστους είναι προσεκτικά, όχι όμως επιθετικά.

Σε ένα μικτό κοπάδι οι Barnevelder τείνουν να βρίσκονται στη μέση της ιεραρχίας. Δεν είναι πιεστικά και σπάνια εκφοβίζουν μικρότερα πτηνά, αν και ο ήρεμος χαρακτήρας τους σημαίνει ότι μια πιο επιβλητική φυλή μπορεί να τα κυριαρχήσει. Δεν πετούν καλά, οπότε συγκρατούνται με απλή περίφραξη. Η φυλή έχει μέτρια τάση φωνών: οι όρνιθες ανακοινώνουν όταν γεννούν και αντιδρούν σε αναστάτωση, χωρίς όμως να κρώζουν ασταμάτητα.

Οι Barnevelder είναι ανθεκτικοί και λιγότερο απαιτητικοί σε σχέση με πολλές άλλες φυλές. Το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας τους είναι σταθερή διατροφή, καθαρό νερό, στεγνό κοτέτσι και τακτικοί έλεγχοι για παράσιτα και τραυματισμούς. Τα καθαρά τους πόδια και το εφαρμοστό φτέρωμα σημαίνουν λιγότερη δουλειά σε σχέση με φυλές που έχουν φτερά στα πόδια ή λοφίο.

Περιποίηση

• Έλεγχος ποδιών για ψώρα ποδιών, που εμφανίζεται ως ανάγλυφα, σκληρά λέπια
• Έλεγχος φτερών και δέρματος γύρω από την κλοάκα για ψείρες και κόκκινο ακάρι, ιδίως τους ζεστούς μήνες
• Κόψιμο νυχιών ή ράμφους μόνο αν χρειάζεται· τα περισσότερα πτηνά που βόσκουν ελεύθερα τα φθείρουν φυσικά
• Εξασφάλιση στεγνού σημείου για αμμόλουτρο, ώστε τα πτηνά να φροντίζουν μόνα τους δέρμα και φτέρωμα
• Αναμονή μιας πιο έντονης πτερόρροιας μία φορά τον χρόνο, το φθινόπωρο, όταν η ωοτοκία μειώνεται και τα παλιά φτερά αντικαθίστανται

Άσκηση

• Καθημερινή πρόσβαση σε περίφραγμα ή σκεπαστό χώρο για αναζήτηση τροφής και σκάλισμα
• Επιτηρούμενος ελεύθερος χώρος όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες και η προστασία από αρπακτικά
• Διασπορά τροφής ή χόρτων για να ενθαρρύνεται η φυσική κίνηση αναζήτησης τροφής
• Στόχος για αρκετά τετραγωνικά μέτρα εξωτερικού χώρου ανά πτηνό, όπου είναι εφικτό

Περιβάλλον

Χάρη στην ολλανδική καταγωγή της, η φυλή αντέχει καλά το κρύο και την υγρασία, αλλά το κοτέτσι πρέπει να παραμένει στεγνό, χωρίς ρεύματα αέρα, με καλό εξαερισμό στο πάνω μέρος. Στην Ελλάδα, το βασικό ζήτημα είναι συνήθως η ζέστη του καλοκαιριού και όχι το κρύο: το βαρύ σώμα του πτηνού αποβάλλει τη θερμότητα πιο δύσκολα απ' ό,τι το κρύο, γι' αυτό η σκιά και το δροσερό νερό είναι απαραίτητα τους καλοκαιρινούς μήνες. Η μονή λειρίδα μπορεί να πάθει κρυοπάγημα σε σκληρό παγετό, οπότε είναι καλό να κρατάτε χαμηλή την υγρασία μέσα στο κοτέτσι τον χειμώνα.

Μια πλήρης εμπορική τροφή πουλερικών πρέπει να αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της διατροφής σε κάθε στάδιο ζωής, καθώς είναι ισορροπημένη σε πρωτεΐνη, ενέργεια, βιταμίνες και μέταλλα. Τα νεοσσάκια ξεκινούν με τροφή εκκίνησης υψηλής πρωτεΐνης, περνούν σε τροφή ανάπτυξης και μετά σε τροφή ωοτόκων καθώς πλησιάζουν την ηλικία ωοτοκίας. Πρέπει να υπάρχει πάντα διαθέσιμο καθαρό νερό, καθώς οι όρνιθες πίνουν μεγάλες ποσότητες, ιδίως όταν γεννούν.

Λιχουδιές και συμπληρώματα

Προσφέρετε αδιάλυτο χαλίκι ελεύθερης κατανάλωσης, ώστε τα πτηνά να αλέθουν την τροφή στον μυϊκό στόμαχο, ιδίως αν τρώνε ολόκληρους κόκκους δημητριακών ή βόσκουν ελεύθερα. Οι ωοτόκες χρειάζονται επιπλέον ασβέστιο, συνήθως με τη μορφή θρυμματισμένου κελύφους στρειδιού που προσφέρεται ξεχωριστά, ώστε τα κελύφη των αυγών να παραμένουν γερά. Χόρτα, άγρια φυτά του κήπου και μικρές ποσότητες σιτηρών ή σκουληκιών αποτελούν καλά συμπληρώματα, αλλά πρέπει να μένουν κάτω από περίπου το 10 τοις εκατό της διατροφής, ώστε η ισορροπημένη τροφή να παραμένει ο πυρήνας της διατροφής.

Ο Barnevelder είναι μια ανθεκτική, παλιά και καθιερωμένη φυλή, χωρίς σοβαρά κληρονομικά προβλήματα υγείας, και τα πτηνά που φροντίζονται σωστά ζουν συνήθως 7 έως 10 χρόνια. Τα περισσότερα προβλήματα που εμφανίζονται είναι τα συνηθισμένα για κάθε οικόσιτο πτηνό: παράσιτα, αναπνευστικές λοιμώξεις και αναπαραγωγικά προβλήματα στις μεγαλύτερες όρνιθες. Η αντοχή στο κρύο είναι καλή, αλλά η μονή λειρίδα μπορεί να πάθει κρυοπάγημα σε πολύ αυστηρό παγετό, ενώ το βαρύ σώμα κάνει τη θερμοπληξία μεγαλύτερο κίνδυνο από το κρύο, ιδιαίτερα τα ελληνικά καλοκαίρια.

Προληπτική φροντίδα

• Κρατήστε το κοτέτσι στεγνό, αεριζόμενο και καθαρό για να περιορίσετε τις αναπνευστικές παθήσεις
• Ελέγχετε τακτικά για εξωτερικά παράσιτα και αντιμετωπίστε ταυτόχρονα πτηνά και κοτέτσι
• Εξασφαλίστε συνεχή πρόσβαση σε καθαρό νερό και ασβέστιο ελεύθερης κατανάλωσης για τις ωοτόκες
• Κάντε περιοδικούς κοπρανολογικούς ελέγχους και αποπαρασιτώστε με βάση τα αποτελέσματα, όχι στην τύχη
• Κρατήστε σε καραντίνα κάθε νέο πτηνό πριν το προσθέσετε στο κοπάδι
• Διατηρήστε τις μεγαλύτερες, συνταξιούχες όρνιθες σε τροφή συντήρησης για να αποφύγετε την παχυσαρκία

Οι Barnevelder προσαρμόζονται εύκολα σε ένα τυπικό οικόσιτο κοτέτσι. Προτεραιότητα είναι ένα στεγνό κοτέτσι, ασφαλές από αρπακτικά, με σταθερό εξαερισμό, σε συνδυασμό με έναν εξωτερικό περιφραγμένο χώρο ή επιτηρούμενο ελεύθερο χώρο. Ως βαρύτερη φυλή δεν πετούν καλά, οπότε μια μέτρια περίφραξη τα συγκρατεί, και χαμηλές κούρνιες τους ταιριάζουν καλύτερα. Η αντοχή τους στο κρύο σημαίνει ότι οι κύριοι κίνδυνοι στο κοτέτσι είναι η υγρασία, ο κακός αερισμός και η καλοκαιρινή ζέστη, περισσότερο παρά ο χειμώνας.

Λίστα ελέγχου στησίματος

• Στεγνό, καλά αεριζόμενο κοτέτσι, ανυψωμένο από υγρό έδαφος
• Πλατιές, χαμηλές κούρνιες και καθαρή στρωμνή, όπως άχυρο ή ροκανίδι
• Αρκετές φωλιές σε ήσυχο, σκιερό σημείο του κοτετσιού
• Ασφαλής περιφραγμένος χώρος με θεμελιωμένο ή προστατευμένο φράχτη ενάντια σε ζώα που σκάβουν
• Συνεχής πρόσβαση σε καθαρό νερό και προστατευμένο σημείο ταΐσματος
• Στεγνή περιοχή για αμμόλουτρο
• Σκιά και επιπλέον νερό διαθέσιμα τους ζεστούς μήνες

Τα αυγά Barnevelder ακολουθούν τη συνηθισμένη περίοδο επώασης των κοτόπουλων, περίπου 21 ημέρες. Μπορούν να εκκολαφθούν κάτω από κλωσσάρα ή σε επωαστική μηχανή. Οι σύγχρονες γραμμές δεν έχουν έντονη τάση κλωσσίματος, οπότε η επωαστική μηχανή είναι συχνά η πιο αξιόπιστη επιλογή για προγραμματισμένες εκκολάψεις. Τοποθετήστε στην επωαστική μηχανή καθαρά, σωστά αποθηκευμένα αυγά, όχι μεγαλύτερα από περίπου 7 έως 10 ημερών, με τη μυτερή άκρη προς τα κάτω και σε δροσερή θερμοκρασία δωματίου πριν την τοποθέτηση.

Βήματα εκκόλαψης

1. Επιλέξτε και αποθηκεύστε καθαρά αυγά με καλό σχήμα και φέρτε τα σε θερμοκρασία δωματίου
2. Σταθεροποιήστε τη θερμοκρασία και την υγρασία της επωαστικής μηχανής πριν τοποθετήσετε τα αυγά
3. Τοποθετήστε τα αυγά και γυρίστε τα αρκετές φορές την ημέρα μέχρι την ημέρα 18
4. Ωοσκοπήστε γύρω στις ημέρες 7 έως 10 για να αφαιρέσετε διαυγή ή μη αναπτυσσόμενα αυγά
5. Την ημέρα 18 σταματήστε το γύρισμα, ανεβάστε την υγρασία και ξεκινήστε το τελικό στάδιο
6. Αφήστε την επωαστική μηχανή κλειστή όσο τα νεοσσάκια τρυπούν το κέλυφος και εκκολάπτονται, τις ημέρες 19 έως 21
7. Μεταφέρετε τα στεγνά, αφράτα νεοσσάκια σε ζεστή θερμαινόμενη μονάδα εκτροφής, με τροφή εκκίνησης και νερό