Μπέτα

Το Betta, που αποκαλείται συχνά σιαμέζικο μαχόμενο ψάρι, είναι ένα μικρό τροπικό γλυκόνερο ψάρι που κατάγεται από τη Νοτιοανατολική Ασία. Το είδος που εκτρέφεται στα οικιακά ενυδρεία είναι το Betta splendens. Τα ενήλικα άτομα φτάνουν τα 6 έως 7 cm σε μήκος σώματος, με τα αρσενικά να διαθέτουν μακρύτερα, πιο διακοσμητικά πτερύγια από τα θηλυκά.

Τα Betta είναι δημοφιλή επειδή είναι πολύχρωμα, μικρόσωμα και μπορούν να ζήσουν σε μέτριου μεγέθους δεξαμενές. Ανήκουν στα λαβυρινθόψαρα, που σημαίνει ότι διαθέτουν ένα όργανο που τους επιτρέπει να απορροφούν αέρα από την επιφάνεια. Αυτή η προσαρμογή τα βοηθά να επιβιώνουν σε θερμά, φτωχά σε οξυγόνο νερά στη φύση, χωρίς ωστόσο να καταργεί την ανάγκη για καθαρή, φιλτραρισμένη δεξαμενή στην αιχμαλωσία.

Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η συμπεριφορά. Τα αρσενικά είναι εδαφικά και θα ανοίξουν τα πτερύγιά τους απειλητικά, και μερικές φορές θα πολεμήσουν, με άλλα αρσενικά. Αυτή είναι η προέλευση του ονόματος "μαχόμενο ψάρι". Με τη σωστή ρύθμιση και αξιοπρεπή φροντίδα, ένα μεμονωμένο Betta είναι ένα ανθεκτικό και μακρόβιο κατοικίδιο.

Σε ποιον ταιριάζει

Το Betta ταιριάζει σε εκτροφείς που θέλουν ένα μεμονωμένο εντυπωσιακό ψάρι σε μικρή έως μεσαία θερμαινόμενη δεξαμενή. Είναι κατάλληλο για αρχάριους που είναι διατεθειμένοι να φροντίζουν την ποιότητα του νερού και τη θερμοκρασία, καθώς και για ρυθμίσεις σε γραφεία ή διαμερίσματα όπου ο χώρος είναι περιορισμένος. Δεν είναι κατάλληλο για όποιον θέλει πολλαπλά αρσενικά σε μία δεξαμενή ή ένα πολυσύχναστο κοινοτικό ενυδρείο με είδη που δαγκώνουν πτερύγια.

Το Betta κατάγεται από τα ρηχά γλυκά νερά της ηπειρωτικής Νοτιοανατολικής Ασίας, συμπεριλαμβανομένων της Ταϊλάνδης, της Καμπότζης, του Βιετνάμ και τμημάτων της Μαλαισίας. Οι φυσικοί βιότοποί του είναι ορυζώνες, τάφροι αποστράγγισης, πλημμυρισμένες πεδιάδες και αργά ρέοντα ρυάκια. Αυτά τα νερά είναι συνήθως θερμά, ρηχά και φτωχά σε οξυγόνο, γεγονός που ευνόησε την ανάπτυξη του λαβυρινθικού οργάνου αναπνοής.

Στη φυσική του περιοχή το ψάρι εκτρεφόταν πολύ πριν φτάσει στη Δύση. Στην Ταϊλάνδη, γνωστή τότε ως Σιάμ, οι άνθρωποι μάζευαν άγρια ψάρια και εξέτρεφαν επιλεγμένες γραμμές για οργανωμένους αγώνες μεταξύ αρσενικών. Η επιθετική επίδειξη και η αντοχή των αρσενικών έκαναν αυτές τις αναμετρήσεις αναγνωρισμένη δραστηριότητα, που αποτελεί την πηγή του κοινού ονόματος "σιαμέζικο μαχόμενο ψάρι".

Το δυτικό ενδιαφέρον αυξήθηκε τον δέκατο ένατο αιώνα, όταν εστάλησαν δείγματα στο εξωτερικό. Το είδος περιγράφηκε επίσημα από την επιστήμη με το όνομα Betta splendens. Με την πάροδο του χρόνου, οι εκτροφείς μετατόπισαν το ενδιαφέρον τους από τη μαχητική ικανότητα προς το χρώμα και το σχήμα των πτερυγίων.

Τα σύγχρονα διακοσμητικά Betta είναι αποτέλεσμα γενεών επιλεκτικής εκτροφής. Τα μακριά, ρέοντα πτερύγια και το ευρύ φάσμα χρωμάτων που απαντώνται σήμερα στα ενυδρεία διαφέρουν σημαντικά από την αγριόμορφη, κοντόπτερη εκδοχή, η οποία εξακολουθεί να ζει στον φυσικό της βιότοπο.

Το Betta έχει κοντό, όρθιο σώμα και στόμα στραμμένο προς τα πάνω, κατάλληλο για τροφοληψία στην επιφάνεια. Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι τα πτερύγια. Τα αρσενικά εμφανίζουν μεγάλα ραχιαία, ουραία και εδρικά πτερύγια που, όταν ανοίγουν, μπορεί να φαίνονται μεγαλύτερα από το ίδιο το σώμα. Τα θηλυκά έχουν κοντύτερα πτερύγια και ελαφρώς πιο στρογγυλό σώμα, ιδιαίτερα όταν φέρουν αυγά.

Το σχήμα των πτερυγίων ποικίλλει ανάλογα με τη γραμμή εκτροφής. Οι συνηθέστεροι τύποι περιλαμβάνουν τον πλατύ βεντάλια του veiltail, τον ευρύ ημικύκλιο του halfmoon, το crowntail με τις ακτινωτές άκρες, και το κοντόπτερο plakat, που πλησιάζει περισσότερο τη μαχητική και αγριόμορφη εκδοχή.

Χρώμα και πτερύγια

Το χρώμα κυμαίνεται από μονόχρωμα κόκκινα και μπλε έως ανοιχτές και σκούρες αποχρώσεις, με σχέδια όπως δίχρωμο, μαρμάρινο και dragon scale. Τα ιριδίζοντα στρώματα στα λέπια μπορούν να κάνουν το ίδιο ψάρι να φαίνεται διαφορετικό κάτω από μεταβαλλόμενο φωτισμό. Τα αρσενικά είναι συνήθως πιο έντονα χρωματισμένα από τα θηλυκά. Το χρώμα μπορεί να ξεθωριάσει με την ηλικία, το στρες ή την ασθένεια, οπότε μια απότομη αλλαγή αξίζει προσοχή.

Η καθημερινή φροντίδα ενός Betta επικεντρώνεται στη διατήρηση σταθερού, καθαρού νερού. Το ψάρι είναι ανθεκτικό αλλά υποφέρει σε κρύες, βρώμικες ή αφιλτράριστες συνθήκες. Μια θερμαινόμενη, φιλτραρισμένη δεξαμενή τουλάχιστον 19 λίτρων (περίπου 5 αμερικανικά γαλόνια) δίνει σε ένα μεμονωμένο Betta χώρο και διατηρεί σταθερές τις παραμέτρους του νερού.

Περιποίηση

• Τα Betta δεν χρειάζονται περιποίηση, αλλά η δεξαμενή χρειάζεται
• Πραγματοποιείτε μερικές αλλαγές νερού περίπου 25 τοις εκατό κάθε εβδομάδα
• Χρησιμοποιείτε απαλλακτικό χλωρίου στο νερό της βρύσης πριν το προσθέσετε
• Αφαιρείτε τις αδύνατες τροφές και τα απόβλητα για να περιορίσετε την αμμωνία

Άσκηση

• Παρέχετε χώρο κολύμβησης και ήπια ροή φίλτρου, όχι ισχυρό ρεύμα
• Προσθέστε ζωντανά ή μεταξένια φυτά και ένα σπήλαιο ή φυλλαιωτό αιώρα για ανάπαυση και εξερεύνηση
• Επιτρέψτε ελεγχόμενο άνοιγμα πτερυγίων μπροστά σε καθρέφτη για λίγα λεπτά περιστασιακά, στη συνέχεια αφαιρέστε τον για να αποφύγετε παρατεταμένο στρες

Περιβάλλον

Διατηρείτε το νερό μεταξύ 24 και 28 βαθμών Κελσίου (76 έως 82 βαθμοί Φαρενάιτ) με θερμαντήρα. Αφήστε την επιφάνεια εν μέρει ανοιχτή ώστε το ψάρι να μπορεί να αναπνέει αέρα. Χρησιμοποιείτε καπάκι, γιατί τα Betta μπορούν να πηδήξουν έξω. Αποφύγετε διακοσμητικά με αιχμηρές άκρες που μπορεί να σκίσουν τα μακριά πτερύγια.

Τα Betta είναι σαρκοφάγα. Στη φύση τρώνε έντομα, προνύμφες και μικρά ασπόνδυλα. Στο ενυδρείο η κύρια διατροφή τους πρέπει να αποτελείται από ποιοτικές σφαίρες Betta ή σαρκοφάγων ψαριών, με κατεψυγμένες ή ζωντανές τροφές που προστίθενται για ποικιλία. Τα φυτοφαγικά ψίχουλα για γενικά κοινοτικά ψάρια δεν καλύπτουν τις πρωτεϊνικές τους ανάγκες.

Λιχουδιές και συμπληρώματα

Κατεψυγμένα ή ζωντανά bloodworms, daphnia και αλμυρές γαρίδες αποτελούν καλές περιστασιακές λιχουδιές. Η daphnia ειδικότερα μπορεί να βοηθήσει με τη δυσκοιλιότητα. Προσφέρετε λιχουδιές μερικές φορές την εβδομάδα και όχι καθημερινά, και σκεφτείτε να ορίσετε μία μέρα νηστείας ανά εβδομάδα για την υποστήριξη της πέψης.

Ένα καλοσυντηρημένο Betta ζει συνήθως 2 έως 5 χρόνια. Τα περισσότερα προβλήματα υγείας οφείλονται στην ποιότητα του νερού, τη χαμηλή θερμοκρασία ή την υπερσίτιση και όχι στο ίδιο το ψάρι. Σταθερή θερμότητα και τακτικές αλλαγές νερού αποτρέπουν την πλειονότητα των προβλημάτων.

Προληπτική φροντίδα

• Διατηρείτε σταθερή θερμοκρασία νερού στο τροπικό εύρος
• Ελέγχετε και διατηρείτε χαμηλή αμμωνία, νιτρώδη και νιτρικά
• Αλλάζετε νερό βάσει εβδομαδιαίου προγράμματος
• Ταΐζετε με μετρημένη σαρκοφαγική διατροφή και αποφύγετε την υπερσίτιση
• Απομονώνετε νέα ψάρια ή φυτά πριν τα προσθέσετε

Τα Betta κατάγονται από θερμά, ρηχά, αργά κινούμενα νερά, και η οικιακή δεξαμενή πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτό. Ένα ελάχιστο των 19 λίτρων (5 αμερικανικά γαλόνια) ανά ψάρι εξασφαλίζει σταθερή χημεία νερού και χώρο για κολύμπι. Τα μικρά αθέρμαντα δοχεία είναι συνηθισμένη αλλά κακή επιλογή, γιατί κρυώνουν γρήγορα και ρυπαίνονται σύντομα.

Η δεξαμενή πρέπει να θερμαίνεται, να φιλτράρεται ήπια και να καλύπτεται. Τα Betta αναπνέουν αέρα στην επιφάνεια, οπότε αφήστε κενό μεταξύ της στάθμης του νερού και του καπακιού, και διατηρείτε την επιφάνεια εν μέρει ελεύθερη.

Λίστα ελέγχου εγκατάστασης

• Θερμαντήρας κατάλληλου μεγέθους για τη δεξαμενή, συν θερμόμετρο
• Φίλτρο με ήπια, ρυθμιζόμενη ροή
• Σφιχτό καπάκι με μικρό κενό αέρα στην επιφάνεια
• Ζωντανά ή μεταξένια φυτά και σπήλαιο ή βάθρο ανάπαυσης
• Λεία διακοσμητικά χωρίς αιχμηρές άκρες
• Απαλλακτικό χλωρίου και σετ ελέγχου νερού

Τα Betta κατασκευάζουν φωλιές από φυσαλίδες. Το αρσενικό φυσά ένα στρώμα φυσαλίδων επικαλυμμένων με σάλιο στην επιφάνεια, στη συνέχεια ερωτοτροπεί με το θηλυκό. Κατά την αναπαραγωγή το ζεύγος αγκαλιάζεται και το θηλυκό απελευθερώνει αυγά, τα οποία το αρσενικό γονιμοποιεί και τοποθετεί στη φωλιά. Το αρσενικό στη συνέχεια φυλάσσει τη φωλιά και τα ιχθύδια, ενώ το θηλυκό συνήθως αφαιρείται για να αποφευχθεί σύγκρουση.

Τα αυγά είναι ευαίσθητα και χρειάζονται ζεστό, ήρεμο, καθαρό νερό. Οι δεξαμενές αναπαραγωγής διατηρούνται ρηχές με σφιχτό καπάκι, γιατί τα αναπτυσσόμενα ιχθύδια χρειάζονται ζεστό, υγρό αέρα πάνω από την επιφάνεια για την ανάπτυξη του λαβυρινθικού τους οργάνου.

Βήματα εκκόλαψης

1. Προετοιμάστε αρσενικό και θηλυκό χωριστά με ποικίλη πρωτεϊνούχα διατροφή
2. Εισάγετε το θηλυκό κοντά στη φωλιά φυσαλίδων του αρσενικού σε διαχωρισμένη ή επιτηρούμενη εγκατάσταση
3. Επιτρέψτε την αναπαραγωγή, στη συνέχεια αφαιρέστε το θηλυκό μόλις τα αυγά βρίσκονται στη φωλιά
4. Αφήστε το αρσενικό να φυλάσσει τα αυγά και τα νεοεκκολαφθέντα ιχθύδια
5. Αφαιρέστε το αρσενικό όταν τα ιχθύδια κολυμπούν ελεύθερα, μετά από λίγες μέρες
6. Ταΐστε τα ιχθύδια με μικροσκοπικές ζωντανές τροφές όπως infusoria, στη συνέχεια μικρή αλμυρή γαρίδα