Ουακάγια

Η Huacaya είναι ένας από τους δύο αναγνωρισμένους τύπους αλπάκα, μαζί με την Suri. Κατάγεται από τα υψίπεδα των Άνδεων του Περού και εκτρέφεται κυρίως για την παραγωγή ινών. Ενώ η Suri αναπτύσσει μακριές, ριχτές τούφες, η Huacaya φέρει πυκνό, σπογγώδες τρίχωμα που αποστέλλεται ακτινωτά από το σώμα και προσδίδει στο ζώο στρογγυλεμένη, μαλλιαρή εμφάνιση.

Ένα ενήλικο άτομο Huacaya φθάνει στο ύψος ώμου τα 80 έως 100 cm περίπου και ζυγίζει μεταξύ 55 και 85 kg, κατατάσσοντάς το στη μεγάλη κατηγορία μεταξύ των εκτρεφόμενων ζώων ινών. Είναι αγελαίο είδος και δυσκολεύεται όταν παραμένει μόνο, γι' αυτό οι ιδιοκτήτες διατηρούν συνήθως τουλάχιστον δύο ή τρία μαζί. Η φυλή είναι ήπια και ήσυχη, επικοινωνεί με απαλό βουητό και σπάνια επιδεικνύει επιθετικότητα απέναντι στους ανθρώπους.

Οι Huacaya εκτιμώνται για ίνες απαλές, ελαφριές και απαλλαγμένες από τη λανολίνη που απαντάται στο μαλλί των προβάτων. Η κυμάτωση του τριχώματος παγιδεύει αέρα και προσδίδει στο ολοκληρωμένο νήμα όγκο και θερμότητα. Τα ζώα κουρεύονται συνήθως μία φορά το χρόνο, αποδίδοντας αρκετά κιλά τριχώματος κατά το κούρεμα.

Σε ποιους απευθύνεται

Η Huacaya ενδείκνυται για μικρούς κτηνοτρόφους και παραγωγούς ινών που μπορούν να προσφέρουν βοσκότοπο, ασφαλή περίφραξη και την παρουσία άλλων καμηλοειδών. Δεν αποτελεί καλή επιλογή για όσους επιθυμούν ένα μοναχικό ζώο συντροφιάς, καθώς χρειάζεται συνοδεία αγέλης. Όσοι αναζητούν ανθεκτικό, μη επιθετικό ζώο βοσκής και αξιόλογη ετήσια παραγωγή τριχώματος αποτελούν την ιδανική αντιστοιχία.

Η αλπάκα εξημερώθηκε στα υψίπεδα των Άνδεων της Νότιας Αμερικής, με τα υψίπεδα της σημερινής χώρας Περού στο επίκεντρο της ιστορίας της. Αρχαιολογικές και γενετικές μαρτυρίες δείχνουν εξημέρωση από το άγριο βικούνια πολλές χιλιάδες χρόνια πριν. Οι κτηνοτρόφοι επέλεγαν ζώα επί πολλές γενεές με κριτήριο τη λεπτή, πυκνή ίνα, και ο τύπος Huacaya επεκράτησε στα κοπάδια των Άνδεων.

Επί Ίνκα, η ίνα αλπάκα κατείχε υψηλή κοινωνική και οικονομική αξία. Ύφασμα υψηλής ποιότητας από ίνα καμηλοειδών χρησιμοποιείτο σε εμπόριο, φόρους και τελετές, ενώ τα κοπάδια διαχειρίζονταν ως κρατικός και κοινοτικός πόρος. Η κατοχή αξιόλογου αναπαραγωγικού ζωικού κεφαλαίου αποτελούσε κοινωνικό τεκμήριο κύρους.

Η άφιξη των Ευρωπαίων αποίκων τον δέκατο έκτο αιώνα ανέτρεψε αυτά τα κοπάδια. Τα εισαγόμενα πρόβατα ανταγωνίστηκαν για βοσκότοπο, και μεγάλος αριθμός αλπάκα χάθηκε. Τα εναπομείναντα κοπάδια υποχώρησαν στα υψηλότερα λιβάδια, όπου κτηνοτρόφοι των γλωσσών Κέτσουα και Αϊμαρά διατήρησαν τις αναπαραγωγικές γραμμές καθ' όλη την αποικιακή περίοδο και αργότερα.

Από τα τέλη του εικοστού αιώνα, αλπάκα εξήχθησαν από τη Νότια Αμερική σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και τμήματα της Ευρώπης, όπου αναπτύχθηκαν κοπάδια για παραγωγή ινών. Το Περού εξακολουθεί να κατέχει τον μεγαλύτερο πληθυσμό αλπάκα παγκοσμίως, ενώ η Huacaya παραμένει ο πλέον διαδεδομένος τύπος.

Η Huacaya έχει συμπαγές σώμα καλυπτόμενο από τρίχωμα που αναπτύσσεται κάθετα στο δέρμα, δημιουργώντας πλήρη, στρογγυλεμένη σιλουέτα. Ο λαιμός είναι μακρύς και όρθιος, το κεφάλι ψηλά με μεγάλα μάτια και όρθια αυτιά, ενώ τα πόδια και το πρόσωπο φέρουν βραχύτερη ίνα σε σχέση με το κορμό. Η συνολική εντύπωση είναι ενός μαλλιαρού, απαλόγκωτου ζώου, ευδιάκριτα διαφορετικού από τη γυαλιστερή, ριχτή κόμη της Suri.

Το τρίχωμα εμφανίζει κυματιστή κόκκωση σε κάθε ίνα. Ισχυρή, ομοιόμορφη κύμανση αποτελεί ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά που αναζητούν κριτές και αναπαραγωγοί, μαζί με λεπτότητα, πυκνότητα και ομοιομορφία σε ολόκληρο το σώμα.

Τρίχωμα και χρώματα

Η ίνα Huacaya εμφανίζεται σε ευρεία φυσική γκάμα χρωμάτων, που συνήθως ανέρχονται σε περισσότερες από είκοσι αποχρώσεις, από λευκό έως μπεζ, καφέ, γκρι και βαθύ μαύρο, με εμφάνιση χρωμάτων ριανό και πιέτ. Τα λευκά και ανοιχτόχρωμα τριχώματα προτιμώνται συχνά για βαφή, ενώ τα φυσικόχρωμα χρησιμοποιούνται χωρίς επεξεργασία. Η λεπτότητα είναι μεγαλύτερη στα νεαρά ζώα και τείνει να χοντραίνει με την ηλικία, οπότε τα πρώτα κουρέματα αποδίδουν συνήθως την πιο λεπτή ίνα που παράγει ένα συγκεκριμένο ζώο.

Οι Huacaya έχουν ισορροπημένο και ήσυχο χαρακτήρα. Ως θηράματα εκ φύσεως, παραμένουν σε εγρήγορση και διατηρούν μια μικρή απόσταση από αγνώστους, αλλά σπάνια γίνονται επιθετικές. Με οικείους χειριστές αποκτούν αυτοπεποίθηση και μπορεί να πλησιάσουν από περιέργεια. Το φτύσιμο υπάρχει, κυρίως μεταξύ ζώων που ρυθμίζουν τροφή ή ιεραρχία, και σπανιότερα προς ανθρώπους.

Η φυλή είναι έντονα κοινωνική και χρειάζεται την παρέα άλλων καμηλοειδών. Μια μοναχική αλπάκα αγχώνεται και μπορεί να σταματήσει να τρέφεται σωστά. Εντός αγέλης, τα ζώα δημιουργούν δεσμούς, χρησιμοποιούν κοινό σωρό αποβλήτων και επικοινωνούν με ήπιο βουητό και άλλους απαλούς ήχους. Είναι ήρεμα γύρω από παιδιά και γαλήνια βοοειδή όταν εξοικειώνονται από νεαρή ηλικία, αν και δεν είναι ζώα αγκαλιάς και αντιδρούν σε αιφνίδιο πιάσιμο ή ακινητοποίηση.

Περιποίηση

• Κουρεύεται μία φορά το χρόνο, συνήθως την άνοιξη, για συγκομιδή τριχώματος και πρόληψη θερμικής καταπόνησης
• Κόβονται τα νύχια αρκετές φορές το χρόνο, καθώς αναπτύσσονται συνεχώς
• Ελέγχονται και, αν χρειαστεί, κόβονται τα δόντια μάχης σε ενήλικα αρσενικά
• Χτενίζεται μόνο ελαφρά· η υπερβολική περιποίηση καταστρέφει την κύμανση και μειώνει την ποιότητα τριχώματος
• Παρακολουθείται το τρίχωμα για κόμπους, ξένα σώματα και σημεία δερματικών παρασίτων

Άσκηση

• Παρέχεται ανοιχτός βοσκότοπος για καθημερινή βοσκή και κίνηση
• Εξασφαλίζεται χώρος για τρέξιμο, το οποίο τα ζώα κάνουν σε σύντομες εκρήξεις, ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία
• Διατηρούνται τουλάχιστον δύο ή τρία μαζί ώστε να ασκούνται και να βόσκουν ως αγέλη

Περιβάλλον

Οι Huacaya χρειάζονται ασφαλή περίφραξη που τα συγκρατεί και αποτρέπει τα αρπακτικά, καθώς και σκιά και καταφύγιο από τον ήλιο, τον άνεμο και την έντονη βροχή. Ανέχονται καλά το ψύχος χάρη στο τρίχωμά τους, αλλά είναι ευάλωτες στη ζέστη, οπότε σκιά και πρόσβαση σε νερό είναι σημαντικά το καλοκαίρι. Καθαρό, αποστραγγιστικό λιβάδι μειώνει τα προβλήματα παρασίτων και ποδιών.

Η Huacaya είναι ψευδο-μηρυκαστικό με τριθάλαμο στόμαχο προσαρμοσμένο για διατροφή πλούσια σε ίνες και φτωχή σε πρωτεΐνη. Ο βοσκότοπος και ο σανός χόρτου πρέπει να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του σιτηρεσίου. Τα πλούσια ή υψηλόπρωτεϊνικά τρόφιμα είναι περιττά για τα περισσότερα ζώα και μπορούν να προκαλέσουν παχυσαρκία και πεπτικές διαταραχές. Καθαρό νερό πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμο, ενώ η πρόσβαση σε κατάλληλα ανόργανα στοιχεία συμβάλλει στην αποτροπή ανεπαρκειών, καθώς οι αλπάκα έχουν ιδιαίτερες ανάγκες σε ιχνοστοιχεία όπως το σελήνιο και η βιταμίνη D σε ορισμένες περιοχές.

Λιχουδιές και συμπληρώματα

Οι λιχουδιές πρέπει να είναι μικρές και αραιές· μέτριες ποσότητες καρότου ή μήλου γίνονται συνήθως καλά ανεκτές. Τα ανόργανα συμπληρώματα επιλέγονται καλύτερα σε συνεννόηση με κτηνίατρο ή τοπικό αναπαραγωγό που γνωρίζει το έδαφος και τη βοσκή της περιοχής, καθώς οι ανάγκες σε σελήνιο και άλλα ιχνοστοιχεία ποικίλλουν ανά τόπο.

Η Huacaya είναι ανθεκτικό ζώο που, με σωστή διαχείριση, ζει περίπου 15 έως 20 χρόνια. Τα περισσότερα προβλήματα υγείας είναι αποτρέψιμα και αφορούν παράσιτα, θερμότητα, φθορά οδόντων ή διατροφή. Η τακτική παρατήρηση είναι καθοριστική, διότι οι αλπάκα αποκρύπτουν την αρρώστια τους και ένα άρρωστο ζώο μπορεί να φαίνεται φυσιολογικό μέχρι να νοσεί σοβαρά.

Προληπτική φροντίδα

• Καθιερώνεται πρόγραμμα ελέγχου παρασίτων κατάλληλο για την περιοχή και τον βοσκότοπο
• Τηρείται το πρόγραμμα εμβολιασμών σύμφωνα με το κτηνιατρικό πρωτόκολλο
• Διατηρούνται τα νύχια και ελέγχονται τακτικά τα δόντια
• Παρέχεται σκιά, νερό και έγκαιρο κούρεμα για πρόληψη θερμικής καταπόνησης
• Παρακολουθείται η σωματική κατάσταση με ψηλάφηση, καθώς το τρίχωμα κρύβει τις μεταβολές βάρους

Οι θηλυκές Huacaya φθάνουν συνήθως σε αναπαραγωγική ωριμότητα γύρω στους 12 έως 18 μήνες, αφού αποκτήσουν επαρκές μέγεθος, ενώ τα αρσενικά γίνονται συνήθως γόνιμα αργότερα, συχνά γύρω στα δύο έως τρία χρόνια. Οι αλπάκα είναι ζώα επαγόμενης ωορρηξίας, δηλαδή η θηλυκή αποβάλλει ωάριο ως αντίδραση στη σύζευξη και όχι σε σταθερό κύκλο, οπότε η αναπαραγωγή διαχειρίζεται εισάγοντας ένα αρσενικό κοντά σε μια θηλυκή αντί να παρακολουθείται περίοδος οίστρου.

Η κυοφορία διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου 11 έως 11,5 μήνες και σχεδόν πάντα αποδίδει ένα μόνο απόγονο, το cria. Δίδυμα είναι σπάνια. Οι τοκετοί γίνονται συνήθως κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα υγιές cria στέκεται και θηλάζει εντός της πρώτης ώρας ή δύο και απογαλακτίζεται συνήθως γύρω στους έξι μήνες.

Τα νεογέννητα cria πρέπει να λάβουν το πρώτο γάλα της μητέρας αμέσως μετά τη γέννα για ανοσία. Οι αναπαραγωγοί παρακολουθούν την αύξηση βάρους στις πρώτες εβδομάδες και κρατούν το cria με τη μητέρα και την αγέλη, καθώς η κοινωνική δομή έχει σημασία από την αρχή.