Satin rabbit

Сатэн уваходзіць у лік буйных свойскіх трусоў і атрымаў вядомасць дзякуючы незвычайнаму бляску футра. Назва пароды паходзіць ад асаблівасці футра: яго валаскі адлюстроўваюць святло значна мацней, чым у звычайных трусоў, і таму жывёла выглядае глянцаватай, амаль празрыстай. Гэты эфект мае генетычную прыроду, а не з'яўляецца вынікам догляду, і сустракаецца ва ўсіх колеравых разнавіднасцях пароды.

Дарослыя асобіны маюць моцную, шчыльную будову і адносна вялікую вагу, тыповую для буйных дэкаратыўных трусоў. Нягледзячы на памеры, парода мае рэпутацыю спакойнай і зручнай у абыходжанні. Заводчыкі апісваюць сатэнаў як добразычлівых і лагодных, што робіць іх пашыраным выбарам як для сем'яў, якія толькі пачынаюць трымаць трусоў, так і для ўдзельнікаў выстаў.

Парода паходзіць з ЗША і з тых часоў замацавалася сярод заводчыкаў трусоў у шэрагу краін. Сатэнаў трымаюць і як хатніх любімцаў, і як выставачных трусоў, дзе футра ацэньваецца найперш па яго характэрным бляску.

Каму падыдзе

Сатэн падыходзіць гаспадару, у якога ёсць месца для буйнога труса і час на рэгулярны кантакт з ім. Спакойны нораў пароды добра спалучаецца з сем'ямі, дзе дзеці ўжо дастаткова дарослыя, каб асцярожна трымаць труса на руках пад наглядам дарослых. Памеры жывёлы патрабуюць прасторнай клеткі і штодзённага руху, таму парода лепш падыходзіць гаспадарству, гатоваму вылучыць для труса шмат месца, чым чалавеку, які хоча завесці маленькую, непатрабавальную жывёлу.

Гісторыя пароды сягае ў ЗША 1930-х гадоў. Характэрнае футра ўзнікла ў выніку спантаннай генетычнай мутацыі ў памёце трусоў пароды гавана, якіх развёў Уолтэр Х'юі з горада Пендлтан, штат Індыяна. Замест звычайнага матавага футра, некалькі трусянят атрымалі валаскі з празрыстай знешняй абалонкай і тонкай структурай, якая адлюстроўвала святло. Менавіта гэта і дало пароде яе характэрны бляск, ад якога паходзіць назва.

Прыкмета аказалася рэцэсіўнай, таму заводчыкам спатрэбілася нямала намаганняў, каб замацаваць яе і сфармаваць стабільную лінію. Пасля таго як генетыка гэтай з'явы стала зразумелай, бліскучае футра было ўведзена ў трусоў розных колераў і тыпаў будовы, і вакол гэтай прыкметы паступова склалася асобная парода.

Амерыканская асацыяцыя трусаводаў (ARBA) афіцыйна прызнала сатэна, і парода пашырылася сярод заводчыкаў Паўночнай Амерыкі, а пазней і за яе межамі. Пасля быў выведзены міні-сатэн, меншая версія з той жа асаблівасцю футра, дзякуючы чаму звычайны буйны сатэн застаўся асобным, буйнейшым тыпам.

Сёння сатэн трымаецца ў клубах трусаводаў шэрагу краін. Яго паказваюць у розных прызнаных колеравых разнавіднасцях, і менавіта бляск футра застаецца галоўнай рысай, якая адрознівае гэту параду ад трусоў падобнай будовы.

Сатэн мае поўнае, акруглае цела камерцыйнага тыпу з глыбокім, добра развітым касцяком і мускулатурай. Галава буйная, а вушы стаяць прама і маюць сярэднюю, прапарцыйную целу даўжыню. У цэлым жывёла робіць уражанне моцнай і гарманічна складзенай.

Галоўнай асаблівасцю пароды застаецца футра. Асобныя валаскі маюць тонкі дыяметр і часткова празрыстую знешнюю абалонку, праз якую святло пранікае ўнутр і адбіваецца ад стрыжня воласа. Дзякуючы гэтаму футра набывае глянцавую, сатынавую паверхню, якую немагчыма атрымаць у звычайных трусоў ніякім доглядам. Футра кароткае, густое і, калі яго пагладзіць супраць шэрсці, адразу вяртаецца на месца.

Футра і колеры

Параду паказваюць у шырокім спектры колеравых разнавіднасцей. Да распаўсюджаных адносяцца белы з чырвонымі вачыма, чорны, блакітны, шакаладны, медны, чырвоны, сіямскі і плямісты (спалучэнне колеру з белым). Сатынавы бляск праяўляецца ва ўсіх гэтых афарбоўках, узмацняючы глыбіню колеру, таму цёмныя разнавіднасці выглядаюць асабліва насычанымі і бліскучымі. Паколькі бляск закладзены ў саму структуру воласа, ён застаецца бачным па ўсёй тоўшчы футра, а не толькі на паверхні.

Сатэн мае ўраўнаважаны, спакойны нораў. Параду часта апісваюць як добразычлівую, лагодную, спакойную і паслухмяную, і большасць асобін прывыкаюць да рук пры цярплівым, рэгулярным кантакце. Менавіта гэты ўраўнаважаны характар тлумачыць, чаму сатэна часта трымаюць як хатнюю жывёлу, а не толькі паказваюць на выставах.

У коле сям'і добра сацыялізаваны сатэн паводзіць сябе сяброўскі і ахвотна ідзе на кантакт. Ён здольны запамінаць людзей, якія яго кормяць і даглядаюць, і часта пераносіць знаходжанне на руках лепш, чым больш нервовыя пароды. Дзеці могуць добра ладзіць з сатэнам, калі іх навучылі правільна падтрымліваць цела труса і паводзіць сябе асцярожна.

З незнаёмымі людзьмі парода звычайна паводзіць сябе спакойна, хоць любому трусу патрэбны час, каб прывыкнуць да новых асоб. З іншымі трусамі сатэны могуць жыць сумяшчальнымі парамі ці групамі пры асцярожным знаёмстве і пасля стэрылізацыі, якая зніжае тэрытарыяльную паводзіны. Як здабыча па прыродзе, яны могуць насцярожана ставіцца да сабак і катоў, таму любы кантакт з іншымі хатнімі жывёламі варта праводзіць пад наглядам.

Сатэн лічыцца вынослівай пародай без асаблівых патрабаванняў да догляду за футрам, акрамя звычайнага для трусоў абыходжання. Кароткае, густое футра лёгка падтрымліваць у парадку большую частку года, дадатковая ўвага патрэбна толькі падчас сезоннай лінькі.

Грумінг

• Расчэсвайце труса раз на тыдзень мяккай шчоткай, каб прыбраць адмерлыя валаскі і трымаць футра чыстым.
• Падчас моцнай лінькі, якая звычайна прыходзіцца на вясну і восень, расчэсвайце некалькі разоў на тыдзень.
• Правярайце і абразайце кіпці кожныя чатыры-шэсць тыдняў.
• Рэгулярна аглядайце вушы і зубы, бо перарослыя зубы і забруджаныя вушы застаюцца частай праблемай у трусоў.
• Пазбягайце поўнага купання ў вадзе: яно стрэсуе труса і можа выклікаць пераахаладжэнне; забруджанае футра лепш ачышчаць мясцова.

Фізічная актыўнасць

• Штодня выдзяляйце не менш за тры-чатыры гадзіны для руху па-за клеткай у бяспечным, прыстасаваным пад труса памяшканні.
• Забяспечце прастору для бегу, скачкоў і выпростванай стойкі, бо гэта буйная і актыўная парода.
• Дадайце тунэлі, узвышэнні і прадметы для жавання, каб заняць труса.
• Наглядайце за трусом падчас вольнага руху і закрыйце доступ да правадоў і атрутных раслін.

Асяроддзе

Трымайце сатэна ў чыстым, сухім памяшканні без скразнякоў, з дастаткова вялікай цвёрдай падлогай, каб буйны трус мог поўнасцю выцягнуцца і стаць на заднія лапы ва ўвесь рост. Трусы дрэнна пераносяць спёку, таму трымайце клетку далей ад прамых сонечных прамянёў і гарачых пакояў, а летам забяспечце цень і вентыляцыю. Улічвайце і адваротны бок беларускага клімату: пры халодным кантынентальным кліматары з суровымі зімамі клетка не павінна стаяць на скразняку ці ля халоднай сцяны, а падлогу варта дадаткова ўцяпляць саломай або шчыльнай падсцілкай. Мясцова ачышчайце клетку штодня і рабіце поўную ўборку раз на тыдзень, каб кантраляваць пах аміяку ад мачы.

Правільнае харчаванне труса будуецца вакол клятчаткі. Асновай рацыёну павінна быць злакавае сена ў неабмежаванай колькасці, паколькі доўгія валокны падтрымліваюць рух кішачніка і сцірваюць зубы, якія растуць пастаянна. Гранулы і зеляніна толькі дапаўняюць сена, а не замяняюць яго.

Ласункі і дабаўкі

Ласункі давайце рэдка і невялікімі порцыямі. Падыдуць кавалак моркві, некалькі галінак пятрушкі ці базіліка, або невялікі кавалачак яблыка без костачак. Здаровы трус на рацыёне з сена і разнастайнай зелянінай звычайна не мае патрэбы ў вітамінных дабаўках. Заўсёды забяспечвайце чыстую свежую ваду ў місцы ці паілцы і правярайце яе штодня.

Сатэн адносіцца да трывалых пародаў з тыповай працягласцю жыцця ад 5 да 8 гадоў, а пры добрым доглядзе трусы жывуць нават даўжэй. Большасць праблем са здароўем у сатэнаў сустракаецца ва ўсіх трусоў увогуле і не з'яўляецца спецыфічнай менавіта для гэтай пароды. Раннае выяўленне мае вялікае значэнне, бо трусы хаваюць прыкметы хваробы і могуць рэзка пагоршыцца пасля з'яўлення сімптомаў.

Прафілактыка

• Забяспечце неабмежаваны доступ да злакавага сена для здароўя зубоў і кішачніка.
• Своечасова рабіце даступныя прышчэпкі, напрыклад ад міксаматозу і вірусна-геморагічнай хваробы трусоў.
• Не радзей за раз на год паказвайце труса ветэрынару, які разбіраецца ў трусах, для праверкі зубоў, вагі і агульнага стану.
• Трымайце клетку чыстай, а заднюю частку цела труса сухой, каб пазбегнуць мушынага міязу.
• Разгледзьце магчымасць стэрылізацыі: яна зніжае рызыку некаторых пухлін рэпрадуктыўнай сістэмы і аблягчае сумеснае ўтрыманне трусоў.

Як буйная парода, сатэн патрабуе больш прасторы, чым дробныя трусы. Клетка павінна дазваляць трусу поўнасцю выцягнуцца, зрабіць некалькі скачкоў запар і стаць на заднія лапы ва ўвесь рост, не кранаючыся верху. Утрыманне можа быць як у памяшканні, так і на вуліцы, але клетка абавязкова павінна быць бяспечнай ад драпежнікаў і надвор'я, з штодзённым доступам да большай прасторы для руху. У беларускіх умовах з халодным кантынентальным кліматам і суровымі зімамі вулічнае ўтрыманне патрабуе асабліва трывалага, ўцепленага прытулку і надзейнай абароны ад мароза і ветру.

Спіс для абсталявання жылля

• Хляўчык ці вальер з цвёрдай падлогай і закрытым, засланёным месцам для сну.
• Тоўсты слой увотвальнай падсцілкі, напрыклад паперы ці саломы, у зоне адпачынку.
• Латок для лёгкай уборкі і прывучэння да туалету.
• Пастаянны запас сена ў сетцы плюс ёмістасці для ежы і вады.
• Тунэлі, узвышэнні і бяспечныя прадметы для жавання дзеля разнастайнасці.
• Бяспечны, недаступны для драпежнікаў выгул з ценем.

Сатэны дасягаюць палавой сталасці прыблізна ў пяць-восем месяцаў, прычым буйныя пароды дасягаюць яе крыху пазней за дробныя. Самкі з'яўляюцца індукаванымі авулятарамі, таму менавіта спалучэнне запускае выхад яйцаклетак. Спалучэнне звычайна праводзяць, падсаджваючы самку ў клетку самца, а не наадварот, што зніжае тэрытарыяльную агрэсію.

Цяжарнасць доўжыцца каля 28-31 дня. Бліжэй да родаў самка будуе гняздо з падсцілкі і футра, выскубленага з уласнага цела. Прыплод звычайна складаецца з шасці-васьмі трусянят, хоць колькасць можа вагацца. Трусяняты нараджаюцца сляпымі і голымі і спачатку цалкам залежаць ад маці.

Самка звычайна корміць прыплод адзін-два разы на дзень, і гэта нармальна, а не прыкмета таго, што яна занядбала трусянят. Трусяняты адкрываюць вочы прыблізна на 10-ы дзень, у наступныя тыдні пачынаюць пробаваць цвёрдую ежу і звычайна адлучаюцца ад маці ў шэсць-восем тыдняў. Паколькі прыкмета сатынавага футра рэцэсіўная, ад дзвюх сатынавых бацькоў заўсёды нараджаюцца сатынавыя трусяняты, а пры скрыжаванні з іншымі пародамі дзейнічаюць звычайныя правілы рэцэсіўнай спадчыннасці.