French Lop

Французскі баран уваходзіць у лік найбуйнейшых свойскіх парод трусоў. Дарослыя жывёлы звычайна важаць ад 4,5 да 6,8 кілаграма, а нярэдка і больш. Тулава масіўнае і мускулістае, пастаўленае на кароткія тоўстыя лапы, а доўгія абвіслыя вушы, характэрныя для ўсіх парод-баранаў, звісаюць па баках галавы. Такога труса часта называюць лагодным волатам, бо пры ўсёй сваёй грузнасці ён захоўвае спакойны, ураўнаважаны характар.

Парода паходзіць з Францыі, дзе ў ХІХ стагоддзі яе вывелі шляхам скрыжавання буйных мясных трусоў з англійскім бараном. У выніку атрымалася жывёла з абвіслымі вушамі, але з больш моцным і кампактным целаскладам. Сёння французскага барана трымаюць пераважна як хатняга жыхара і выставачнага труса.

З-за вялікіх памераў гэтая парода падыходзіць не кожнай сям'і. Ёй патрэбна больш прасторы, больш корму і больш акуратнае абыходжанне, чым дробным пародам. Затое такі трус звычайна цярплівы да людзей і рэдка палохаецца, таму добра падыходзіць гаспадарам, якія хочуць мець буйнога, кантактнага дамашняга труса.

Каму падыходзіць

Французскі баран падыходзіць гаспадарам, у якіх дастаткова вольнай прасторы і сіл, каб трымаць буйную жывёлу. Ён добра пасуе людзям, якія хочуць мець вялікага труса для актыўнага кантакту і гатовыя штодня ім займацца ў прасторнай клетцы ці вальеры. Для маленькіх кватэр ці сем'яў з зусім маленькімі дзецьмі гэтая парода менш зручная, бо труса цяжка трымаць на руках, і пры неасцярожным абыходжанні ён можа атрымаць траўму.

Гісторыя французскага барана пачынаецца ў Францыі сярэдзіны ХІХ стагоддзя. Заводчыкі скрыжавалі англійскага барана, ужо вядомага сваімі надзвычай доўгімі вушамі, з буйнымі кантынентальнымі мяснымі пародамі, такімі як трус-матылёк (Папільён), і іншым цяжкім пагалоўем. Мэта была простая: атрымаць труса з абвіслымі вушамі і масіўным целам, прыдатным для вытворчасці мяса.

Скрыжаванне дало жывёлу, значна цяжэйшую і больш кампактную за англійскага барана. Калі ў англійскага барана вушы даводзілі да мяжы даўжыні, то французскі баран атрымаў карацейшыя і таўсцейшыя вушы пры значна большым тулаве. Да канца ХІХ стагоддзя парода замацавалася ў Францыі і пачала пашырацца па іншых частках Еўропы.

На працягу ХХ стагоддзя французскі баран паступова перайшоў ад чыста гаспадарчай ролі да статусу выставачнага і дамашняга труса. Спакойны нораў і буйны памер зрабілі яго папулярным на выставах, а пазней і як хатняга гадаванца. У Паўночную Амерыку парода трапіла ў 1970-я гады і з таго часу трымаецца тамтэйшымі аматарамі.

Французскі баран паўплываў і на пазнейшыя пароды-бараны. Скрыжаванні з удзелам французскага барана і нідэрландскага карліка спрычыніліся да з'яўлення дробнага галандскага барана, які стаў адной з самых распаўсюджаных дэкаратыўных парод у свеце.

Французскі баран мае шчыльны, магутны целасклад. Тулава кароткае і шырокае, з глыбокімі плячыма і крыжам, нізка пасаджанае на кароткіх цяжкіх лапах. Галава буйная і шырокая, асабліва ў самцоў, а вушы звісаюць па абодва бакі морды, дасягаючы ніжэй сківіцы. У адрозненне ад англійскага барана, вушы тут умеранай даўжыні і тоўстыя, а не валакуцяцца па зямлі.

Поўсць і афарбоўкі

Поўсць кароткая, густая, з эфектам ролбэк: пры пагладжванні супраць шэрсці яна павольна вяртаецца ў зыходнае становішча. Даглядаць яе прасцей, чым доўгую поўсць іншых парод. Французскі баран прызнаны ў шырокім спектры афарбовак, аб'яднаных у стандартныя групы: аднатонныя (сэлф) колеры, напрыклад чорны, блакітны і белы; узоры агуці тыпу шатан; зацененыя афарбоўкі; і стракатыя ўзоры, дзе белы колер спалучаецца з плямамі другога колеру.

Французскі баран мае рэпутацыю адной з самых спакойных парод трусоў. Звычайна ён добразычлівы, ураўнаважаны і ласкавы: многія асобіны любяць знаходзіцца побач з гаспадаром і спакойна пераносяць, калі іх бяруць на рукі. Буйны памер спалучаецца з разняволеным нораву, менавіта таму парода атрымала мянушку лагодны волат.

З членамі сям'і французскі баран звычайна кампанейскі і ахвотна ідзе на кантакт. Ён рэдка палохаецца, таму трымаецца спакайней за дробныя, нервовыя пароды сярод хатняй мітусні. З незнаёмымі людзьмі большасць асобін вядуць сябе прыязна, калі даць ім час асвойтацца. Як і ва ўсіх трусоў, характар залежыць ад канкрэтнай жывёлы і паляпшаецца пры рэгулярным спакойным кантакце з маленства.

З іншымі хатнімі жывёламі французскі баран часта ладзіць някепска, аднак з-за яго памеру нельга пакідаць труса без нагляду з сабакамі ці катамі. Два трусы могуць пасябраваць, але знаёмства трэба праводзіць паступова, і абаіх звычайна варта стэрылізаваць ці кастраваць, каб зменшыць тэрытарыяльную паводзіны. За маленькімі дзецьмі патрэбны пастаянны нагляд, бо трус цяжкі і пры няўпэўненым трыманні можа драпнуцца ці вырывацца.

Штодзённы догляд у першую чаргу залежыць ад памераў труса. Усё, ад клеткі і латка да пераноскі, трэба падбіраць пад жывёлу вагой 4,5-6,8 кілаграма. Кароткая поўсць спрашчае вычэсванне, аднак цяжкае цела патрабуе мяккіх, трывалых паверхняў і асцярожнага падымання на рукі.

Грамінг

• Вычэсвайце труса раз на тыдзень, каб выдаліць адмерлую поўсць, а падчас сезоннай ліняньня - часцей.
• Рэгулярна аглядайце абвіслыя вушы на прадмет вушной серы, кляшчоў ці запалення, бо вісячыя вушы затрымліваюць вільгаць.
• Падразайце кіпцюры кожныя чатыры-шэсць тыдняў.
• Правярайце зубы на прадмет пераростання і давайце сена і прадметы для жавання, каб зубы сціраліся.

Фізічная актыўнасць

• Штодня выдзяляйце прынамсі тры-чатыры гадзіны на выхад з клеткі пад наглядам.
• Абсталюйце бяспечны, прыстасаваны для труса кут, дзе ён зможа скакаць, выцягвацца і даследаваць прастору.
• Прапаноўвайце тунэлі, скрынкі і бяспечныя цацкі для жавання, каб трус заставаўся актыўным.

Умовы ўтрымання

Трымайце французскага барана ў доме або ў прытуленым месцы, абароненым ад спякоты і сырасці. Беларускі клімат кантынентальны, з суровымі марознымі зімамі, таму зімой труса нельга трымаць у неацепленых прыбудовах ці на вуліцы: пры моцным холадзе жывёла можа абмарозіцца. Летам справа адваротная: трусы значна лягчэй пераносяць холад, чым спёку, і буйная парода з густой поўсцю пачынае перагравацца ўжо пры тэмпературы вышэй за 27 градусаў. Падлогу выбірайце мяккую і трывалую, а не сетчастую, бо сетка выклікае натопышы на лапах цяжкіх трусоў.

Аснову рацыёну французскага барана павінна складаць неабмежаванае злакавае сена, напрыклад ціматэеўка ці лугавое сена: яно падтрымлівае рух страўнікава-кішачнага тракту і сцірае зубы. Штодня дадавайце свежую лісцевую зеляніну, а адмераная колькасць звычайных гранул дадае клятчаткі і пажыўных рэчываў. Свежая вада павінна быць даступная заўсёды, прычым буйная парода п'е больш, чым дробная, таму паіла трэба правяраць часта.

Прысмакі і дабаўкі

Свежыя травы і невялікія кавалачкі садавіны давайце толькі як рэдкі прысмак, не больш за адну сталовую лыжку ў дзень для дарослага труса. Здароваму трусу на добрым сене і зеляніне дадатковыя дабаўкі звычайна не патрэбныя. Уважліва сачыце за вагой, бо французскі баран схільны да атлусцення, і пры лішняй вазе спачатку скарачайце гранулы, а не сена.

Французскі баран звычайна жыве 5-7 гадоў, крыху менш, чым многія дробныя трусы, часткова таму, што буйныя пароды нясуць большую нагрузку на суставы і органы. Пры добрым харчаванні, чыстым асяроддзі і рэгулярных аглядах многія жывёлы дажываюць да верхняй мяжы гэтага дыяпазону. Памер і абвіслыя вушы ствараюць некалькі асаблівых праблем са здароўем, за якімі варта сачыць.

Прафілактыка

• Раз на год праходзьце агляд у ветэрынара, які спецыялізуецца на трусах.
• Рабіце прышчэпкі супраць міксаматозу і геморагічнай хваробы трусоў, дзе гэта рэкамендавана.
• Стэрылізуйце ці каструйце труса: гэта зніжае рызыку пухлін рэпрадуктыўнай сістэмы і тэрытарыяльную паводзіны.
• Забяспечце мяккую падлогу, каб пазбегнуць натопышаў.
• Рэгулярна важце труса, каб своечасова заўважыць набор ці страту вагі.

Пры выбары жылля для французскага барана трэба ўлічваць яго буйны памер. Гіганцкаму трусу патрэбна значна больш прасторы, чым дае стандартная клетка для дробных парод. Клетка павінна дазваляць трусу поўнасцю выцягнуцца, устаць на заднія лапы і зрабіць некалькі скачкоў, не наткнуўшыся на сценку. Аддавайце перавагу хатняму ўтрыманню, напрыклад вялікаму вальеру ці асобнаму пакою для труса, каб жывёла заставалася ў прахалодзе і ў пастаянным кантакце з сям'ёй.

Спіс для абсталявання

• Вялікі латок, запоўнены папяровым напаўняльнікам і зверху пасыпаны сенам.
• Цяжкія керамічныя міскі для ежы і вады ці вялікая паілка-бутэлька.
• Домік-хованка, дастаткова вялікі, каб трус мог у ім развярнуцца.
• Цацкі для жавання і тунэлі, разлічаныя на гіганцкую пароду.
• Мяккія кілімкі або флісавыя пасцілкі паверх цвёрдай падлогі, каб абараніць лапы.

Разводжанне гіганцкіх парод лепш пакінуць вопытным заводчыкам. Французскі баран сталее павольней за дробныя пароды: узросту для разводжання ён дасягае каля 8-9 месяцаў, калі цяжкі касцяк ужо цалкам сфарміраваны. Спробы звесці жывёл раней за гэты тэрмін непасільна нагружаюць самку і шкодзяць яе здароўю.

Цяжарнасць доўжыцца прыблізна 28-32 дні. Незадоўга да акоту самка будуе гняздо з сена і ўласнай поўсці. Прыплод у французскага барана часта вялікі, звычайна 5-12 трусянят, што адпавядае памерам самой пароды. Гняздовую скрыню, разлічаную на памер самкі, трэба паставіць за некалькі дзён да чаканых родаў.

Самка звычайна корміць малых адзін-два разы ў дзень, таму трусяняты могуць здавацца пакінутымі без увагі, хоць насамрэч яны атрымліваюць малако рэгулярна. Вочы ў трусянят адкрываюцца прыкладна на дзясяты дзень, а пробаваць сена і гранулы яны пачынаюць да трэцяга тыдня. Адлучэнне ад маці адбываецца прыблізна ў шэсць-восем тыдняў. З-за буйнога памеру пароды важна ўважліва сачыць за вагой і станам самкі падчас цяжарнасці і кармлення, а таксама трымаць напагатове кантакт ветэрынара, які разбіраецца ў трусах, на выпадак ускладненняў.