Teddy guinea pig

Тэдзі належыць да кароткашэрсных парод марскіх свінак (Cavia porcellus) і атрымала сваю назву за падабенства да плюшавай цацкі. Поўсць у яе тырчыць ад цела, а не ляжыць гладка, з-за чаго жывёла выглядае акруглай і кудлатай. Тэкстура шэрсці, у залежнасці ад лініі, бывае ад мяккай да злёгку жорсткай, але заўсёды густая і пругка вяртаецца ў форму пасля дотыку.

Дарослыя асобіны звычайна важаць ад 700 да 1200 грамаў, іх даўжыня складае 20-25 сантыметраў. Самцы, як правіла, буйнейшыя за самак. Парода лічыцца сярэдняй па памеры сярод кавій і дасягае поўнага росту прыкладна ў 6 месяцаў.

Тэдзі трымаюць як хатніх жывёл-кампаньёнаў. Яны грамадскія, актыўныя ўдзень і размаўляюць паміж сабой пры дапамозе пішчання, муркатання і свісту. Большасць гаспадароў трымае іх парамі або невялікімі групамі, бо марскія свінкі дрэнна пачуваюцца ў адзіноце.

Каму падыдзе

Тэдзі падыходзіць сем'ям, якія хочуць мець кантактную дробную жывёлу і гатовыя надаваць ёй увагу штодня. Спакойны нораў робіць зносіны з ёй прасцейшымі, чым з больш пужлівымі лініямі, таму парода добра падыходзіць сем'ям са старэйшымі дзецьмі, якія ўжо навучыліся акуратна браць жывёлу на рукі. Поўсць патрабуе менш догляду, чым у доўгашэрсных парод, што зручна для гаспадароў, якія аддаюць перавагу менш клопатнаму ўтрыманню. Той, хто разглядае Тэдзі, павінен адразу плянаваць пару жывёл, штодзённую свежую агародніну і прасторную клетку.

Усе хатнія марскія свінкі паходзяць ад дзікіх кавій паўднёваамерыканскіх Андаў, з тэрыторый сучасных Перу, Балівіі і суседніх краін. Народы Андаў пачалі прыручаць кавій яшчэ некалькі тысяч гадоў таму дзеля ежы і рытуальных мэтаў. Еўрапейскія гандляры прывезлі марскіх свінак у Еўропу ў XVI стагоддзі, дзе яны хутка сталі хатнімі любімцамі.

Тэдзі з'явілася значна пазней. Парода ўзнікла ў ЗША дзякуючы спантаннай генетычнай мутацыі, якая дае характэрную для пароды густую, тарчком паднятую поўсць. Той жа рэцэсіўны ген надае шэрсці яе пругкую, плюшавую якасць.

Амерыканскія заводчыкі-аматары на працягу ХХ стагоддзя адбіралі жывёл з гэтай прыкметай і замацавалі яе, у выніку чаго ўзнікла прызнаная парода. Сёння Тэдзі выстаўляюць побач з іншымі ўсталяванымі пародамі кавій на арганізаваных выставах марскіх свінак, дзе стандарты апісваюць гушчыню поўсці і будову цела гэтай пароды.

Назва пароды паходзіць ад плюшавага мішкі і адсылае да мяккага, акругленага выгляду поўсці, а не да якой-небудзь працоўнай гісторыі.

Галоўнай адметнай рысай Тэдзі з'яўляецца яе поўсць. Шэрсць кароткая і расце вонкі ад скуры, а не ляжыць гладка, таму цела жывёлы выглядае кудлатым і акругленым. Тэкстура пругкая: пасля націску шэрсць хутка вяртаецца ў форму. У некаторых ліній поўсць мякчэйшая і крыху хвалістая, у іншых адчуваецца грубаватай, і абодва варыянты дапускаюцца пародай.

Цела кампактнае, з шырокай галавой, кароткімі вушамі і характэрным для пароды рымскім (мякка выгнутым) носам. Поўсць на жываце звычайна гусцейшая, чым у іншых парод.

Поўсць і афарбоўкі

Тэдзі сустракаюцца ва ўсім дыяпазоне афарбовак, характэрных для марскіх свінак. Аднатонныя (сэлф) афарбоўкі даюць суцэльны колер, напрыклад чорны, крэмавы, белы або шакаладны. Афарбоўка агуці ўтварае шэрсць з пярэсценькай, дзе кожная валасінка мае некалькі паясоў колеру. Многія Тэдзі маюць змешаныя або пярэстыя ўзоры, якія спалучаюць два і больш колеры. Колер вачэй звычайна залежыць ад афарбоўкі: цёмныя вочы пераважаюць на большасці афарбовак, а рубінавыя ці ружовыя вочы сустракаюцца пры некаторых больш светлых і асветленых адценнях. Поўсць захоўвае сваю плюшавую якасць пры любой афарбоўцы.

Тэдзі мае рэпутацыю адной з самых спакойных і ласкавых парод кавій. Асобіны звычайна хутка супакойваюцца на руках, і многія з задавальненнем сядзяць на каленях у гаспадара, як толькі пачынаюць яму давяраць. Яны мяккія па натуры і рэдка кусаюцца.

З членамі сям'і Тэдзі паводзіцца грамадска і чула, часта вітаючы людзей свістам падчас кармлення. З незнаёмымі людзьмі свінка спачатку можа насцярожвацца, замерці ці схавацца, але большасць жывёл асвойваецца пры цярплівым і спакойным абыходжанні. З іншымі марскімі свінкамі яны звычайна ладзяць добра, і аднаполыя пары ці сумяшчальныя групы, як правіла, добра жывуць разам пасля правільнага знаёмства.

Марскія свінкі з'яўляюцца здабычнымі жывёламі па сваёй прыродзе, таму рэзкія рухі і гучны шум іх пужаюць. Найбольш актыўныя яны рана раніцай і ўвечары. Як і ўсе кавіі, яны маюць патрэбу ў суполцы сабе падобных, каб адчуваць сябе добра, і самотны Тэдзі можа стаць замкнёным.

Тэдзі патрабуе менш клопату, чым доўгашэрсныя пароды, аднак густая поўсць усё роўна мае патрэбу ва ўвазе, а скура схільная да сухасці.

Грумінг

• Расчэсвайце мяккай шчоткай раз ці два разы на тыдзень, каб прыбраць вылінялую поўсць і смецце
• Правярайце поўсць на скалтуненні, пасцілку, сухую скуру і пярхоту
• Купайце толькі пры неабходнасці, некалькі разоў на год, выкарыстоўваючы шампунь для дробных жывёл
• Падразайце кіпцюры кожныя некалькі тыдняў
• Падчас догляду правярайце зубы і вушы

Рух і актыўнасць

• Штодня выпускайце жывёлу пад наглядам па-за клеткай у бяспечнай агароджанай прасторы
• Прапаноўвайце тунэлі, хованкі і прадметы для грызення, каб заахвоціць да руху
• Трымайце прынамсі яшчэ адну марскую свінку-кампаньёна для сацыяльнай актыўнасці
• Пазбягайце трэнажорных колаў і шароў, якія могуць пашкодзіць спіну марской свінкі

Асяроддзе

Трымайце клетку ў доме, у спакойным памяшканні, далей ад прамых сонечных промняў, скразнякоў і крыніц цяпла. Марскія свінкі адчувальныя да спякоты і найлепш пачуваюцца пры тэмпературы прыкладна ад 18 да 24 градусаў Цэльсія. У беларускім клімаце з яго суровымі зімовымі маразамі асабліва важна трымаць клетку далей ад халодных падаконнікаў і скразнякоў са старых вокнаў, а таксама сачыць, каб батарэя цэнтральнага ацяплення не перасушвала паветра ў пакоі. Прыбірайце пункткова штодня і рабіце поўную змену пасцілкі раз на тыдзень, каб трымаць пад кантролем аміяк і волкасць.

Марскія свінкі не ўмеюць самастойна выпрацоўваць вітамін C, таму рацыён павінен забяспечваць яго штодзень. Аснова рацыёну складаецца з неабмежаванага доступу да лугавога сена, напрыклад цімафееўкі, якое сцірае пастаянна растучыя зубы і падтрымлівае рух кішачніка. Свежая лісцевая агародніна дае вітамін C, а невялікая штодзённая порцыя простых гранул для марскіх свінак дадае астатнія пажыўныя рэчывы. Чыстая вада павінна быць даступная пастаянна.

Ласункі і дабаўкі

Выкарыстоўвайце агародніну, багатую на вітамін C, напрыклад бялгарскі перац і лісцевую зеляніну, каб задаволіць штодзённую патрэбу. Невялікія кавалачкі садавіны можна даваць некалькі разоў на тыдзень у якасці ласунку. Кроплі вітаміна C у вадзе ненадзейныя, бо вітамін хутка разбураецца, таму пераважней выкарыстоўваць свежыя прадукты або спецыяльную дабаўку. Пераводзьце жывёлу з люцэрнавага на лугавое сена прыкладна пасля 6 месяцаў, бо люцэрна багатая на кальцый і можа спрыяць утварэнню каменяў у мачавым пузыры ў дарослых асобін.

Пры добрым доглядзе Тэдзі звычайна жыве 5-7 гадоў. Большасць праблем са здароўем у гэтай пароды такія ж, як і ва ўсіх марскіх свінак увогуле, і звязаныя з харчаваннем, сцёртасцю зубоў і ўмовамі ўтрымання. Раннія прыкметы хваробы часта незаўважныя, бо марскія свінкі хаваюць слабасць, таму штотыднёвае ўзважванне і ўважлівае назіранне дапамагаюць заўважыць праблему раней.

Прафілактыка

• Забяспечвайце неабмежаваны доступ да сена і штодзённы вітамін C
• Узважвайце жывёлу штотыдзень, каб своечасова заўважыць страту вагі
• Трымайце клетку чыстай і без скразнякоў
• Рэгулярна правярайце зубы, кіпцюры і скуру
• Звяртайцеся да ветэрынара з вопытам работы з дробнымі экзатычнымі жывёламі

Марскім свінкам патрэбна значна больш плошчы падлогі, чым звычайна прапануюць клеткі, якія прадаюцца ў крамах. Прасторная аднаўзроўневая клетка добра падыходзіць для Тэдзі, бо кавіі дрэнна лазяць і не выкарыстоўваюць вертыкальныя ўзроўні. Жытло павінна стаяць у доме, у спакойным месцы без скразнякоў і па-за прамымі сонечнымі промнямі. Цвёрдая падлога з глыбокай мяккай пасцілкай беражэ лапкі, бо драцяная падлога можа выклікаць баляк на пятках. Пары патрэбна больш прасторы, чым адной жывёле, а больш прасторы зніжае стрэс і канфлікты.

Спіс для абсталявання

• Вялікая клетка з цвёрдай падлогай, разлічаная на пару ці групу
• Глыбокая мяккая пасцілка, якую чысцяць пункткова штодня
• Прынамсі адна хованка на кожную марскую свінку
• Стойка або кучка сена і паілка ці міска для вады
• Цяжкая керамічная міска для ежы
• Прадметы для грызення, якія сціраюць зубы

Густая поўсць Тэдзі кантралюецца рэцэсіўным генам, таму скрыжаванне дзвюх асобін Тэдзі надзейна дае дзіцянят з такой жа поўсцю. Адказнае разводжанне патрабуе ўвагі да тэрмінаў і да здароўя самкі, бо цяжарнасць у марскіх свінак звязана з рэальнай рызыкай.

Марскія свінкі даспяваюць рана. Самкі здольныя зачаць ужо прыблізна з 4 тыдняў, а самцы дасягаюць полавай спеласці прыкладна з 3-4 тыдняў, аднак заводчыкі чакаюць, пакуль самка падрасце і паспее развіцца. Першае спарванне самкі павінна адбыцца не пазней за 7-8 месяцаў, бо з узростам тазавыя косткі зрастаюцца, і ў самак, якія нараджаюць упершыню ў больш сталым узросце, вышэйшая рызыка складаных родаў.

Цяжарнасць працягваецца прыблізна 59-72 дні, што доўга для такой маленькай жывёлы. Памёты нешматлікія, звычайна ад 1 да 4 дзіцянят. Марскія свінкі нараджаюцца ўжо досыць развітымі: дзіцяняты з'яўляюцца на свет пакрытыя поўсцю, з адкрытымі вачыма і зубамі, і ўжо праз некалькі дзён могуць есці цвёрдую ежу, хоць яшчэ каля трох тыдняў працягваюць сысаць малако маці. Дзіцянят трэба вызначыць па полу і рассадзіць паасобку прыкладна ў 3-4 тыдні, каб пазбегнуць незапланаванага спарвання.