Self guinea pig

Сэлф уяўляе сабой разнавіднасць хатняй марской свінкі (Cavia porcellus), якую вызначае яе поўсць: кароткая, гладкая і суцэльна аднаго колеру ад носа да крыжа, без плям, зменлівых адценняў ці палосак. Назва паходзіць ад англійскага тэрміна, які абазначае аднаколерную поўсць: колер аднолькавы па ўсім целе жывёлы. Сярод распаўсюджаных колераў Сэлф чорны, белы, крэмавы, руды, шакаладны і ліловы.

Па целаскладзе Сэлф мае сярэдні памер: кампактнае акруглае цела, кароткія лапы, без бачнага хваста і шырокую галаву з невялікімі вушамі. Дарослыя жывёлы звычайна важаць ад 700 да 1200 грамаў. Кароткая, шчыльна прылеглая поўсць робіць Сэлф адной з найменш патрабавальных у доглядзе разнавіднасцей марской свінкі.

Як і ўсе марскія свінкі, Сэлф з'яўляецца грамадскай жывёлай статка, якая лепш за ўсё сябе адчувае мінімум з адным сябрам свайго віду. Яна актыўная ў дзённы час, размаўляе праз шэраг пішчаных гукаў і буркатання і жыве паводле распарадку, звязанага з кармленнем.

Каму падыдзе

Сэлф добра падыходзіць сем'ям з дзецьмі, якія ўжо дастаткова дарослыя, каб абыходзіцца з маленькай жывёлай асцярожна, пачаткоўцам у трыманні дробных хатніх жывёл і ўсім, хто хоча кампанейскую жывёліну, спакойную на руках. Ёй патрэбна штодзённая ўвага, прасторны вальер і мінімум адзін сябар свайго віду, таму парода падыходзіць гаспадарам, гатовым узяць на сябе клопат на 5-7 гадоў жыцця і даглядаць больш за адну жывёлу.

Хатняя марская свінка паходзіць ад дзікіх кавій андскага рэгіёну Паўднёвай Амерыкі. Археалагічныя дадзеныя паказваюць на прыручэнне ў раёне сучаснага Перу і суседніх краін, дзе жывёл трымалі дзеля мяса і выкарыстоўвалі ў рэлігійных і народных абрадах задоўга да з'яўлення еўрапейцаў.

Іспанскія і іншыя еўрапейскія гандляры прывезлі марскіх свінак у Еўропу ў XVI стагоддзі. Там жывёліна паступова перайшла ад крыніцы ежы да хатняга гадаванца, якога трымалі і заможныя дамы, і звычайныя сем'і. За некалькі пакаленняў утрымання ў няволі заводчыкі пачалі заўважаць і замацоўваць адрозненні ў колеры і структуры поўсці.

Разнавіднасць Сэлф узнікла менавіта з гэтага захаплення, калі заводчыкі адбіралі жывёл з поўсцю аднаго роўнага колеру па ўсім целе. Сэлф уяўляе сабой не асобны від і не рэгіянальную папуляцыю, а колеравы і поўсцевы клас у межах хатняй марской свінкі, які падтрымліваецца мэтанакіраваным разводжаннем паводле стандартаў, устаноўленых клубамі аматараў кавій.

Сёння Сэлф лічыцца адной з устойлівых выставачных разнавіднасцей, прызнаных арганізацыямі аматараў марскіх свінак, і ацэньваецца па чысціні і роўнасці свайго аднаго колеру, а таксама якасці кароткай гладкай поўсці. Тыя ж самыя жывёлы шырока трымаюцца як звычайныя хатнія гадаванцы па-за выставачным рынгам.

Сэлф пазнаецца па роўным суцэльным колеры і кароткай бліскучай поўсці, якая ляжыць плоска на целе. У яе няма разетак, доўгай поўсці ці другога колеру. Цела кампактнае і акруглае, галава шырокая з мяккім выгінам носа, а вушы невялікія і крыху апушчаныя. Лапы кароткія, функцыянальнага хваста жывёліна не мае.

У добрага прадстаўніка пароды Сэлф колер аднолькавай глыбіні пакрывае галаву, тулава, лапы і жывот, без больш светлых ці цёмных участкаў. Поўсць на дотык павінна быць шчыльнай і гладкай.

Поўсць і колеры

Колеры Сэлф падзяляюцца на шырокія групы. Да цёмных Сэлфаў адносяцца чорны, шакаладны і ліловы. Да светлых Сэлфаў адносяцца белы, крэмавы, бэжавы і залацістыя адценні. Колер вачэй звычайна залежыць ад колеру поўсці: у большасці колераў вочы цёмныя, а ў белых, крэмавых і некаторых асветленых адценняў сустракаюцца ружовыя ці рубінавыя вочы. У любым выпадку галоўнай прыкметай застаецца адзіны роўны колер без малюнку. Кароткая поўсць патрабуе значна меншага догляду ў параўнанні з даўгашэрснымі разнавіднасцямі.

Сэлф валодае спакойным характарам, тыповым для марскіх свінак, з якімі правільна абыходзяцца. Яна сяброўская, мяккая, спакойная і добразычлівая, а пры рэгулярным асцярожным абыходжанні становіцца ўпэўненай і спакойна пераносіць, калі яе бяруць на рукі. Многія Сэлфы пішчаць, вітаючы гаспадара падчас кармлення.

З членамі сям'і Сэлф паводзіць сябе кампанейска і любіць, калі з ёй размаўляюць і трымаюць на руках нядоўгі час. З незнаёмымі людзьмі яна спачатку можа замерці ці схавацца, што з'яўляецца нармальнымі паводзінамі жывёлы-ахвяры, і асвойваецца, як толькі зразумее, што новы чалавек не пагроза. З іншымі марскімі свінкамі яна грамадская і звычайна мірная, хоць у аднапалых групах здараюцца сваркі за іерархію і прастору.

Марскія свінкі з'яўляюцца жывёламі статка, і асобны Сэлф без кампаніі можа адчуваць стрэс і замыкацца ў сабе. Утрыманне двух ці больш жывёл разам, у дастаткова прасторным вальеры, падтрымлівае натуральныя паводзіны. Сэлф не з'яўляецца моцным лазцам ці майстрам уцёкаў, а цікаўнасць паказвае праз даследаванне і пошук ежы, а не праз прагрызанне перашкод.

Догляд за поўсцю

• Расчэсвайце кароткую поўсць раз на тыдзень, каб прыбраць адмерлыя валаскі і захаваць бляск.
• Правярайце кіпцюры кожныя некалькі тыдняў і абразайце, калі яны адрастаюць задоўгія.
• Пратрыце вочы і нос, калі з'явіліся выдзяленні.
• Плямова ачышчайце заднюю частку цела і лапкі; купайце толькі пры сапраўднай неабходнасці, выкарыстоўваючы шампунь для дробных жывёл і поўнасцю прасушваючы поўсць.
• Правярайце тлушчавую залозу каля крыжа і ачышчайце яе, калі яна становіцца вашчыстай.

Фізічная актыўнасць

• Забяспечвайце штодзённы час па-за клеткай у бяспечнай агароджанай прасторы без скразнякоў.
• Прапаноўвайце тунэлі, нізкія паліцы і хованкі, каб заахвочваць натуральны пошук ежы.
• Раскідайце крыху сена ці гародніны, каб выклікаць рух і пошук.
• Пазбягайце трэнажорных колаў і шароў: яны небяспечныя для хрыбетніка марской свінкі.

Асяроддзе

Трымайце Сэлфа пры стабільнай хатняй тэмпературы каля 18-24°C, па-за прамым сонцам і скразнякамі. У Беларусі з яе халодным кантынентальным кліматам і суровымі зімамі клетку трэба трымаць толькі ў доме, далей ад халодных падваконняў і няўцепленых балконаў. Марскія свінкі дрэнна пераносяць спёку і могуць пакутаваць ад цеплавога ўдару пры тэмпературы вышэй за прыкладна 26-28°C. Забяспечце ціхае, спакойнае месца, бо гэта жывёлы-ахвяры, чуллівыя да гучнага шуму і рэзкіх рухаў.

Асновай рацыёну марской свінкі з'яўляецца клятчатка. Неабмежаванае злакавае сена, напрыклад цімафееўка ці лугавое сена, павінна складаць большую частку штодзённага рацыёну Сэлфа і неабходнае як для стрававання, так і для сцірання зубоў. Дадаткова да сена прапаноўвайце невялікую дазаваную порцыю звычайных гранул для марскіх свінак, узбагачаных вітамінам C, і штодзённую порцыю свежай ліставой гародніны.

Марскія свінкі не могуць сінтэзаваць вітамін C і павінны атрымліваць яго з ежы. Пры яго недахопе развіваецца цынга. Дапамагаюць свежыя гародніны з высокім утрыманнем вітаміну C, напрыклад салодкі перац і ліставая зеляніна, а асобную дабаўку можа парэкамендаваць ветэрынар. Свежая чыстая вада павінна быць даступная пастаянна.

Ласункі і дабаўкі

Выкарыстоўвайце свежую гародніну і невялікія кавалкі садавіны як выпадковыя ласункі, а не прамысловыя салодкія перакусы. Вітамін C застаецца дабаўкай, якая патрэбна найчасцей; давайце яго праз свежую ежу ці прадукт, рэкамендаваны ветэрынарам, а не дадаючы ў пітную ваду, дзе ён хутка разбураецца. Новы корм уводзьце паступова, каб пазбегнуць размякчэння стула.

Пры добрым доглядзе Сэлф застаецца трывалай жывёлай і звычайна жыве 5-7 гадоў. Большасць праблем са здароўем звязана з рацыёнам, сціраннем зубоў ці ўтрыманнем. Паколькі марскія свінкі хаваюць хваробу, раптоўная змена апетыту, вагі ці актыўнасці служыць важным раннім трывожным сігналам.

Найчасцейшыя праблемы звязаны з тым самым, што трымае марскую свінку здаровай: дастатковы вітамін C, дастаткова клятчаткі для сцірання зубоў і чыстая, сухая, добра правентыляваная клетка.

Прафілактычны догляд

• Забяспечвайце неабмежаванае сена і надзейную штодзённую крыніцу вітаміну C.
• Узважвайце жывёлу штотыдня, каб своечасова заўважыць страту вагі.
• Трымайце вальер сухім, чыстым і добра правентыляваным, з суцэльнай падлогай.
• Знайдзіце ветэрынара, які спецыялізуецца на экзотычных ці дробных жывёлах, яшчэ да ўзнікнення экстранай сітуацыі.
• Трымайце новую марскую свінку на карантыне і аглядайце яе перад знаёмствам з іншымі.

Марскім свінкам патрэбна значна больш свабоднай плошчы, чым прапануе большасць клетак у продажы. Для пары Сэлфаў імкніцеся да мінімум 0,7 квадратнага метра карыснай плошчы падлогі, а чым большая плошча, тым лепш. Найлепш падыходзіць аднаўзроўневы вальер з суцэльнай падлогай, бо марскія свінкі дрэнна лазяць, а сеткаватая падлога траўміруе іх лапкі.

Засцеліце дно тоўстым слоем беспыльнай, добра ўбіраючай вільгаць падсцілкі, напрыклад папяровым напаўняльнікам ці фліскам паверх вільгацеўбіральных пракладак. Забяспечце хаця б адну хованку на кожную жывёлу, кармушку ці стос сена, цяжкую міску для ежы і бутэльку ці міску з вадой без пацяканняў. У Беларусі з яе халодным кантынентальным кліматам і суровымі зімамі вальер трэба ставіць толькі ў доме, у спакойным пакоі са стабільнай тэмпературай, далей ад радыятараў і скразнякоў з вокнаў.

Спіс для наладжвання жылля

• Вялікі вальер з суцэльнай падлогай, разлічаны на дзвюх і больш жывёл
• Глыбокая, вільгацеўбіральная, беспыльная падсцілка
• Адна хованка на кожную жывёлу
• Неабмежаванае злакавае сена ў кармушцы ці стосе
• Свежая вада ў бутэльцы ці цяжкай місцы
• Цяжкая міска для гранул і гародніны
• Ціхае месца ў доме без скразнякоў

Марскія свінкі дасягаюць спеласці рана. Самкі могуць стаць плоднымі ўжо з 4-6 тыдняў, а самцы прыкладна з 8-10 тыдняў, таму разлучаць па статях трэба рана, каб прадухіліць незапланаваны памёт. Адказнае развядзенне Сэлфаў засяроджана на здаровым пагалоўі з роўным колерам і пазбягае спарвання самак, якія занадта маладыя, занадта старыя ці спарваюцца ўпершыню пасля 6-8 месяцаў, калі тазавыя косткі могуць зрасціся і зрабіць роды небяспечнымі.

Цяжарнасць доўжыцца доўга для такога невялікага грызуна, каля 59-72 дзён. Марскія свінкі адносяцца да выводкавых жывёл: дзіцяняты нараджаюцца з поўсцю і адкрытымі вачыма і ўжо праз некалькі гадзін могуць хадзіць і накусваць цвёрдую ежу, працягваючы пры гэтым смактаць малако маці на працягу двух-трох тыдняў. Памёты невялікія, звычайна ад аднаго да чатырох дзіцянят.

Дзіцянят можна адлучаць ад маці прыкладна ў тры тыдні, і ў гэты момант самцоў трэба аддзяліць ад маці і сясцёр, каб прадухіліць раннюю цяжарнасць. Развядзенне нясе рэальную рызыку для самкі, у тым ліку таксікоз цяжарнасці і цяжкія роды, таму гэтым павінны займацца толькі дасведчаныя гаспадары, здольныя забяспечыць ветэрынарную падтрымку.