Boer goat

Бурская коза належыць да парод свойскіх коз, выведзеных у Паўднёвай Афрыцы спецыяльна для атрымання мяса. Гэта адна з самых распаўсюджаных мясных парод у свеце, якую цэняць за хуткі набор мышачнай масы і спакойны нораў. Дарослая жывёліна буйная і глыбакацелая, з белай поўсцю і афарбаванай галавой, што робіць яе лёгка пазнавальнай.

Парода вынослівая і добра прыстасоўваецца да розных умоў. У сябе на радзіме бурскія козы пераносяць спякоту і кормяцца хмызняком і пустазеллем, якія іншая жывёла звычайна абыходзіць бокам. Аднак у беларускіх умовах з халодным кантынентальным кліматам і суровымі зімамі гаспадарам трэба забяспечваць казам цёплае і сухое ўкрыцце, бо да марозу і сырасці парода не прыстасавана па паходжанні. Козы застаюцца надзейнымі маткамі і часта прыводзяць двайняты.

Добры нораў складае частку рэпутацыі пароды. Бурскія козы звычайна спакойныя, прыязныя і лёгка паддаюцца перамяшчэнню, што падыходзіць як для буйных гаспадарак, так і для невялікіх падворкаў.

Каму падыдзе

Бурская коза падыдзе гаспадарам, якія хочуць трымаць мясную казу з хуткім ростам і простым доглядам. Яна аднолькава добра трымае сябе і на невялікай сядзібе, і на буйной ферме. Тым, хто трымае коз пераважна як хатніх любімцаў, парода можа падацца буйнейшай і цяжэйшай, чым чакалася, таму патрэбны трывалы плот і дастаткова прасторы.

Назва бурскай казы паходзіць ад слова на афрыкаанс, якое азначае "селянін" або "фермер". Парода была выведзена ў Паўднёвай Афрыцы, і большая частка селекцыйнай працы адбывалася ў правінцыі Усходні Кейп у пачатку дваццатага стагоддзя.

Мясцовыя фермеры працавалі з абарыгеннымі козамі, якіх трымалі карэнныя народы, і адбіралі жывёл па памеры цела, тэмпах росту, пладавітасці і трываласці. За некалькі дзесяцігоддзяў такая селекцыя сфарміравала асобны мясны тып, а не малочную ці шарсцяную казу.

У сярэдзіне дваццатага стагоддзя ў Паўднёвай Афрыцы стварылі асацыяцыю заводчыкаў, якая зацвердзіла стандарт і вяла ўлік жывёл. Гэта дапамагло замацаваць характэрны выгляд пароды: белае тулава з рудой ці карычневай галавой. Стандартызацыя павысіла аднастайнасць пагалоўя.

З канца дваццатага стагоддзя бурская коза пачала пашырацца па свеце. Экспарт у Аўстралію, Новую Зеландыю і Паўночную Амерыку замацаваў пароду ў гэтых рэгіёнах, дзе яна сёння з'яўляецца адной з вядучых мясных парод і часта скрыжоўваецца з іншымі пародамі дзеля паляпшэння якасці тушы.

Бурская коза мае шырокае, глыбокае тулава на моцных нагах, з масіўнай мускулатурай у вобласці сцёгнаў і паясніцы. Профіль галавы злёгку выпуклы, яго часта называюць "рымскім носам", а вушы доўгія і звісаюць блізка да шчок. І самкі, і самцы звычайна носяць рогі, загнутыя назад.

Класічны малюнак афарбоўкі складаецца з белага тулава з рудой ці карычневай галавой і шыяй, хаця сустракаюцца і поўнасцю афарбаваныя жывёлы, і іншыя варыянты адзнак. Скура часта пігментаваная, што дае пэўную абарону ад сонца.

Поўсць і афарбоўка

Поўсць кароткая і шчыльна прылягае да цела, таму дагляд за ёй просты. Традыцыйны малюнак з белым тулавам і афарбаванай галавой найбольш вядомы, аднак стандарты пароды ў шэрагу краін дапускаюць таксама аднатонных і плямістых жывёл. Пігментаваная скура на адкрытых участках, такіх як вымя і жывот, звычайна лічыцца пажаданай.

Бурская коза вядомая ўраўнаважаным і роўным характарам. Яна звычайна ціхая і спакойна пераносіць дагляд, што часткова тлумачыць папулярнасць пароды як у камерцыйных вытворцаў, так і ў пачаткоўцаў. З людзьмі гэтыя козы звычайна паводзяць сябе прыязна і цікаўна, а не палохліва.

У статку бурскія козы грамадскія і хутка ўсталёўваюць выразную іерархію. Яны нядрэнна ўжываюцца з іншымі козамі і жывёлай, калі знаёмства адбываецца паступова. У перыяд случкі казлы становяцца мацнейшымі і напорыстымі, таму ім патрэбны надзейны дагляд і асобнае ўтрыманне.

Козы-маткі ўважлівыя і трымаюцца побач з казлянятамі ў першыя тыдні. Спакойны нораў пароды не адмяняе патрэбу ў добрым плоце, бо козы ўмела лазяць і пастаянна правяраюць агароджу на трываласць.

Бурскія козы вынослівыя і нявыбагадлівыя ў параўнанні з многімі пародамі, аднак усё роўна патрабуюць рэгулярнага дагляду. Кароткая поўсць спрашчае вычэсванне, а памер жывёлы і яе схільнасць да пошуку корму робяць плот і стан капытоў галоўнай штодзённай турботай.

Дагляд за поўсцю

• Часам вычэсвайце казу, каб прыбраць адмерлыя валасінкі, і правярайце скуру на наяўнасць паразітаў
• Абразайце капыты кожныя 6-10 тыдняў, часцей на мяккай глебе
• Аглядайце вушы, вочы і поўсць падчас звычайнага дагляду

Фізічная актыўнасць

• Забяспечце штодзённы доступ да пашы ці вялікага двара для выпасу і збірання корму
• Прапануйце камяні, бярвенні ці памосты для лажання, якімі козы ахвотна карыстаюцца
• Трымайце жывёл групамі, бо козы грамадскія і дрэнна пачуваюцца ў адзіноце

Умовы ўтрымання

Бурскія козы добра пераносяць спякоту і засуху, але не любяць працяглую сырасць і холад. Улічваючы беларускі халодны кантынентальны клімат з суровымі зімамі, жывёле неабходны сухі хлеў без скразнякоў, чыстая падсцілка і добры адток вады, каб пазбегнуць хвароб капытоў і дыхальных шляхоў. Плот павінен быць вышынёй не менш за 1,2 метра і без шчылін, бо козы штурхаюцца, лазяць і шукаюць слабыя месцы.

Аснову рацыёну бурскай казы складае грубы корм. Козы ахвотна аб'ядаюць хмызняк, пустазелле і лісце, а таксама пасвяцца на траве, і разнастайная паша пакрывае большасць іх патрэб. Калі выпас бедны, яго месца займае якаснае сена. Канцэнтраваны корм дадаюць казлянятам, якія хутка растуць, а таксама козам у позняй цяжарнасці і ў перыяд лактацыі, аднак дарослым жывёлам без нагрузкі яго трэба абмяжоўваць, каб пазбегнуць залішняй вагі.

Чыстая вада павінна быць даступная пастаянна, а спецыяльная казіная мінеральная сумесь падтрымлівае здароўе костак і абмен рэчываў. Козам неабходная медзь, якая ўваходзіць у склад казіных мінеральных дабавак. Авечыя мінералы не падыходзяць у якасці замены, бо ў іх утрыманне медзі спецыяльна абмежаванае.

Прысмакі і дабаўкі

Невялікая колькасць морквы, яблыка ці гарбуза падыдзе ў якасці прысмаку. Свабодны доступ да казінай мінеральнай сумесі, а таксама селен там, дзе мясцовым глебам яго не хапае, падтрымлівае рост і пладавітасць. Любы новы корм уводзьце паступова, на працягу тыдня і больш, каб рубец паспеў прыстасавацца.

Бурская коза належыць да трывалых парод з нешматлікімі спецыфічнымі захворваннямі. Пры добрым доглядзе яна жыве каля 8-12 гадоў. Большасць праблем са здароўем звязана з паразітамі, сырой падлогай і нагрузкай ад размнажэння, а не са спадчыннай слабасцю. План аховы здароўя статка з рэгулярнымі аналізамі калу і графікам вакцынацыі трымае большасць праблем пад кантролем.

Прафілактыка

• Рэгулярна праводзьце аналізы калу на яйцы паразітаў і дэгельмінтызуйце паводле вынікаў, а не па фіксаваным графіку
• Вакцынуйце ад клострыдыяльных хвароб (напрыклад, CDT) паводле рэкамендацый мясцовага ветэрынара
• Рэгулярна абразайце капыты і трымайце пляцоўкі добра асушанымі
• Трымайце новых жывёл на карантыне перад далучэннем да статка
• Забяспечвайце казіныя мінералы і карэктуйце корм на працягу цяжарнасці і лактацыі

Бурскую казу цэняць за пладавітасць. Козы могуць дасягаць гатоўнасці да размнажэння ў 6-8 месяцаў, аднак многія гаспадары чакаюць, пакуль жывёла падрасце і наблізіцца да гадавога ўзросту, перш чым дапусціць яе да першай случкі. Казлы становяцца пладавітымі ўжо ў маладым узросце і напорыстымі ў перыяд гону, таму па-за сезонам случкі іх звычайна трымаюць асобна ад коз.

У адрозненне ад строга сезонных парод, бурскія козы здольныя размнажацца амаль увесь год, што дазваляе вытворцам планаваць больш за адзін акот на працягу двух гадоў. Цяжарнасць доўжыцца каля 150 дзён. Двайняты сустракаюцца часта, а трайняты таксама не рэдкасць, і менавіта гэта робіць пароду прадукцыйнай.

Козы-маткі добрыя і ўважлівыя, і звычайна акочваюцца без старонняй дапамогі. Казляняты хутка растуць на матчыным малацэ і ўжо ў першыя тыдні пачынаюць пробаваць грубы корм. Ад маткі іх часта адлучаюць прыблізна ў 3 месяцы, у залежнасці ад стану каза-маткі і плана гаспадара.